| #### QUAESTIO CVIII |

| #### #### De lingua hebraica, ex quo nomen acceperit. #### Omne quod a Deo est, rationabile est: et unicuique rei exordium causa dat, quae sit origo ipsius, ut non absurde nominari aut subsistere videatur, sed ut nuncupationem ostenderet, quae caput intelligitur esse ipsius nominis. Igitur ratio hominis est causa qua constat. Constat autem ex quatuor elementis, scilicet terra, aere, aqua et igne, Deo auctore duntaxat: quintus est animus quasi auriga, ut concretum et figuratum corpus agat, et quasi imperator ipsius. Et ab humo initium sumpsimus, et ejus nomine nuncupamur. Homines enim vocamur propter humum, unde pater noster forinsecus originem habet. Igitur causa et ratio facit ut ex nomine alicujus caeteri subsistentes sub eodem nomine appellentur, ipsum significantes in sese. Quamobrem videamus si congruit, sicut quidam putant, ex Heber dictos Hebraeos. Videtur enim quantum ad nomen pertinet, inde hujus nominis origo descendere; anterior est etenim Heber quam Abraham. Quod si esset verum, deberent hi, qui de tribu Heber sunt, post ipsum eodem nomine nuncupari: ab Heber enim septima generatione natus est Abraham (Gen. XI, 16, 26). Si ergo super Abraham, vel ipse Abraham Hebraeus dictus est; sine dubio Hebraei ab Heber nuncupantur: si autem non legitur super Abraham dictos Hebraeos, sed post Abraham, non jam utique ex Heber, sed ab Abraham dicuntur Hebraei: quippe cum filii Abraham primo hoc nomine appellati noscantur. In Genesi enim Joseph et fratres ejus Hebraei sunt appellati (Id. XLIII, 32). Scientes enim Abraham fuisse, qui de Syria descendisset in Chanaan (Id. XII, 4), et multiplicatus fuisset, fidei causa omnibus copiis refertus, rex et Propheta appellatus et pater multarum gentium (Id. XVII, 4), qui cum trecentis decem et octo viris vernaculis suis quinque reges confoderit (Id. XIV, 14, 15); quia non in angulo haec gesta et dicta sunt, ut laterent; eos qui ex semine ejus erant, Hebraeos nuncupaverunt. Ordinis ergo et meriti ejus fuit Abraham, ut caput fieret his qui ex eo traducem habent. Dei enim judicio princeps et origo positus est in terra Chanaan, ut ex eo geniti, alterius essent et professionis et conversationis, quam fuerat ipse priusquam descenderet in terram Chanaan: innovatus enim ipse, novum constitueret populum in Dei devotione. Hinc est unde apostolus Paulus Hebraeum se ex Hebraeis fatetur (Philipp. III, 5): hoc enim dignitatis videbatur esse cognomen. Testimonium enim et nobilitas generis erat, ut ex nomine ejus cognominarentur, qui multis modis Deo placuerat, quique eis erat origo. Abnuatur, si non convenit rationi; spernatur, si dispar est; convellatur, si alienum est a meritis Abrahae; et nos refellamur quasi adulatores ejus. Quae est inimicitia adversus Abraham, quae aemulatio, qua ei obtrectant inimici; et qui sunt hi, nisi qui filii ejus dicuntur? Quid est in quo displicet Abraham, ut gloria haec aliena ab eo putetur? Et quid est quod placeat in Heber, ut primatum istum habere dicatur? Cujus si conversatio posset inquiri, inveniretur forte idola coluisse sicut Thare et Nachor, et pater Nachor, quos constat non longe ab eo fuisse, sicut testatur Jesus Nave, qui idola coluerunt (Josue XXIV, 2). Aut certe qui ex diverso sunt, ostendant qua ratione vindicandum est hoc Heber, ne forte a nobis supprimatur meritum ejus; sed nullum est, quia communes sunt nobis Scripturae, et quid unicuique debeatur, in propatulo est. Si enim ex solo nomine putant hoc debere defendi, infirmum et improbabile est. Tunc etenim rite nomini ejus vindicaretur si causae aliquae testes existerent quae hoc confirmarent: possent enim aliqui ejusdem nominis rem sibi non suam vindicare. ideoque hoc est verum, quod non solo nomine, sed et perspicua ratione firmatur. Nam quoniam dignatione Dei factum est ut in Abraham vivificaretur genus humanum, et forma fieret salutaris hominibus, nulli est ambiguum, idcirco in ipso reparatum esse quod fuerat amissum vitio fragilitatis humanae. Hic enim imago quaedam positus est, ut ad ejus similitudinem genus hominum reverteretur ad Deum, ut et Dei culturam, et sermonem qui datus prius fuerat in usum hominum, recuperaret hominibus: quia sicut in principio in Adam Dei fuit imago, ut cognitio ejus esset in terris; ita post ruinas humani generis, et oblivionem veri Dei, in Abraham reformatum est, ut ab ipso fides in Deum coepta, iterum germinaret in fructum. Unde non est absurdum ut ex nomine ejus plebs ab eo coepta vocabulum sortiretur. Sed ne forte propter nomen Heber scrupulum patiantur, quia magis cum Hebraeis Heber sonat nomen, quia Hebraei dicuntur, non Abrahaei; recognoscant iterum quia Hebraei, non Heberaei dicuntur: Heber enim dictus est, non Hebre. Si ergo hinc impugnandum putant, patiuntur quod faciunt, et neuter nostrum habebit ex hac parte victoriam, nisi is qui per ordinem reddita ratione ostendit verum esse quod asserit: qui enim in una re par est, perdidisse dicendus est, si in altera inaequalis fuerit inventus: nam propter sonum immutata est littera, ut Hebraei pro Hebraei dicerentur, quia melius sonat. Quoniam et ex Juda non Judai dicuntur, sed Judaei. Ubicumque enim absurdum visum est, immutata est littera, ut vox sonum compositum haberet. Nam pro medio die meridie dicimus, et multa sunt talia. Igitur convenit, ut est ostensum, ut nomine Abrahae, tam lingua quam populus nuncuparetur. Haec ergo lingua est, quam dicimus primitus datam Adae et caeteris, quam propter praesumptionem turris aedificatae credimus in multas dispersam et confusam, ut non jam haec, sed multae ex hac, immutatione habita quorumdam dictorum, existerent: ut unam haberent speciem, nec tamen deperiret, sed tota confusa esset caeteris linguis. Ita enim tunc actum est, ne se homines intelligerent, et majora auderent (Gen. XI, 8). Tantae ergo tunc linguae intelliguntur exstitisse, quanti et homines fuerunt, qui dispersi, locis in quibus habitarunt, unusquisque linguam suam instituit. Si autem ipsa esse minime putabitur quae scripta est tunc una fuisse, hoc supererit, ut de caeteris linguis collecta sit particulatim, et compaginata in speciem linguae unius qua uteretur Abraham; ut quia pater multarum gentium erat, ex multis linguis sermonem haberet compositum, et esset per omnia innovatus. Sed quia ii quos memorat liber Geneseos unius vocis et sermonis (Id. X, 31), ab Oriente migrasse leguntur, et inde iterum dispersi a Deo super faciem totius terrae, non utique illic remansit, quin primitus lingua data remaneret. Denique neque terram aliquam habet inter homines, ut caeterae linguae, neque gentem, exceptis Judaeis; quia primo homini data est in paradiso. Et postquam confusae sunt linguae, nusquam reperta haec quae nunc dicitur Hebraea. Si ergo nusquam habet locum vel gentem; Abraham autem natione Syrus erat; unde hanc linguam Abrahae vel caeteris seminis ejus, nisi quia aut illa prima est, aut certe de multis aptata? Videmus enim aliquantas linguas nonnulla verba similia ejus habere. Sed hoc non sic convenit rationi quomodo illud, si prima ipsa esse dicatur: non enim otiose hoc factum ratio probat. Ipsam enim linguam debuit Abraham habere, quam habuit primus homo, ut Moyses veniens, et creaturam et hominem a Deo factum describens, hac voce uteretur, qua Deus locutus est et hominem appellavit Adam, et Adae mulier vocata est Eva: ut haec vox esset in libro Moysi, quae fuerat et in iis quos describit, ut vere in omnibus reformatam doceret primam causam, et beneficium divinum in Abraham. ####  |