| #### CAPUT XXII |

| #### #### JUL. Verum haec loquimur, ut fidei vestrae quis sit finis ostendam: caeterum illud inconcussum valet, quod disputationibus praecedentibus fundatum est, nec quidquam malum esse, praeter opus voluntatis quod justitia prohibet perpetrantis; nec quod naturale est, posse malum convinci. Manet ergo haec inconcussa turris, de cujus edito latrocinia diversorum propulsantur errorum. #### AUG. Quid est quod dicis; aut quae sunt tuae praecedentes disputationes, nisi loquacissimae vanitates? Quid est quod dicis,
| #### “nec quidquam malum esse, praeter opus voluntatis quod justitia prohibet perpetrantis?” |
#### Ergo ipsa voluntas mala non est malum, si non est quidquam malum nisi opus ejus? Neque enim est consequens, ut mala voluntas habeat etiam perpetrandi operis facultatem: ac per hoc te auctore non erit malum hominis male velle, quando non potest facere. Quis istam ferat insipientiam, vel potius amentiam? Ubi etiam ponimus, quia si non est malum quidquam, nisi opus voluntatis quod justitia prohibet perpetrantis; non erunt mala quaecumque homines nolentes sive agunt, sive patiuntur: non erit malum quod clamat Apostolus, Non enim quod volo, facio bonum; sed quod nolo malum, hoc ago (Rom. VII, 19): non erit malum supplicium ignis aeterni, ubi erit fletus et stridor dentium (Matth. VIII, 12); quia id volens nemo patietur, et non est opus voluntatis quod justitia prohibet perpetrantis, sed poena nolentis. Quando ista saperes, si non mirabiliter desiperes, vel potius insanires? Quid est etiam quod dicis,
| #### “nec quod naturale est, malum posse convinci?” |
#### Itane vero (ut innumerabilia naturalia vitia corporis taceam) malum non est surditas naturalis, quae ipsam quoque, ex qua justus vivit (Galat. III, 11), impedit fidem, quoniam fides ex auditu est (Rom. X, 17)? Sed vos, nisi surdi intus essetis, Apostolo dicente, Fuimus enim et nos naturaliter filii irae, sicut et caeteri (Ephes. II, 3); cordis auribus audiretis. Sed pergite adhuc, et cordibus caecis surdisque clamate, Non est malum naturaliter esse obliviosum, naturaliter esse obtunsum, naturaliter esse iracundum, naturaliter esse libidinosum. Cur enim non securi fatua ista verba jactatis, quibus malum non est etiam ipsa fatuitas naturalis? Usque adeo quippe omne originale malum meritum negantes, cuncta naturalia vitia laudare cogimini, ut non solum corpore deformes, debiles, monstruososque fetus, verum etiam fatuos, si nemo ibi peccasset, exorturos in paradiso fuisse dicatis; dum tamen pudendam susceptam vestram, qua caro concupiscit adversus spiritum, inter delicias loci illius beatissimi collocetis. ####  |