| #### QUAESTIO II |

| #### #### Cur Deus mundum fecerit? #### Fecit, quia est opifex; aut negetur, si non est. Sed esse, ipsa opera manifestant. Fecit ergo ut esset quod ante non erat, quia sine dubio melius est esse, quam non esse. Si dicatur, Numquid inane fuit aliquid ubi faceret, aut quid prius erat ubi fecit? Hoc Vas electionis paucis absolvit. Ait enim cum de Deo esset sermo, In ipso vivimus et movemur, et sumus (Act. XVII, 28): hoc est, omnia in Deo, quia ubique est, et ante omnia solus ac aeternus, invisibilis omni creaturae. Et ne mysterium praetermisisse videamur, aut potius ignorasse cur mundus factus sit; dicimus diaboli apostasiam multos angelos, id est spirituales potentias, secum in praevaricationem traxisse, dum voluit sibi regnum impia praesumptione defendere: quod propheta Isaias significat, dicens, Quomodo cecidisti de coelo, Lucifer, qui mane oriebaris (Isai. XIV, 12)? id est, qui caeteris lucidior apparebas. Erat enim quasi princeps multorum, inter quos clarior erat, et cum quorum societate ad impium descendit certamen. Videns enim infra se multas spirituales potentias; quippe cum in paradiso Dei praestantior esset cognitione mysterii coelestis, ipsa elatione inflatus. voluit dici deus: hac scilicet ratione, qua etiam in praesenti vita exemplum ejus quosdam imitatos videmus, qui contemplatione aggregatorum circa se militum elati, satellitibus in hac re fomitem conspirationis praebentibus, imperium sibi vindicare voluerunt. Hinc est unde Deus, ut ejus praesumptionem non potestate, sed ratione destrueret, materiam condidit, quae esset rerum confusio, ex qua faceret mundum. Distincta enim, quae simul confusa erant, hunc praestiterunt quem videmus ornatum. Discretis enim ab invicem substantiis, facta compaginatione mundus vocatur; quia unaquaeque res ab altera segregata ad mundum apparuit: ut hic homo positus, creatus ex supernis et infernis, id est, ex coelestibus et terrenis, unius Dei dominium, non tantum voce, sed et imagine, qua unus ab uno Deo factus est, ex quo caeteri orientur, ostenderet. Ideo enim unus unum fecit, ut doceret ab uno omnia esse, ac per hoc unum esse Deum, ut superior creatura ad confusionem suam in homine disceret, qui de terra conditus est, veritatem. Ex eo diabolus inimicus exstitit hominis. Praevidit enim quia ad accusationem ejus factus est homo: unde subtilitate sua id egit, ut in eamdem illum praevaricationem in quam ipse ruit, induceret, ut accusatorem suum participem suae damnationis efficeret. Ex transgressione enim deitatem illi spopondit, ad quam ipse dum affectaret, ab ea dejectus est. Et quia omnis natura a crimine libera est, ex accidenti sumit nomina. Ante enim res, postea significatio: ac per hoc satanas et diabolus ex actu ejus composita sunt nomina, ut sit non naturae ejus, sed voluntatis significatio. Itaque ut propositum Dei, quod in causa creati hominis decrevit, maneret, et factum diaboli, per quod hominem circumvenit, ad cumulum ejus reatus proficeret; Christus de sacris sedibus etiam ad terras venire dignatus est: ut et hominem a transgressionis sententia liberaret, et diaboli futuram perditionem, ne quis factum ejus imitaretur, ostenderet. Propterea dixit Joannes apostolus, Ideo venit Filius Dei ut solveret opera diaboli (I Joan. III, 8); qui si natura malus esset, poenam ei promittere, aut dementis erat, aut iniqui. Quis enim arguat eum, quem videt non aliter aliquid facere, quam natura ejus admittit? Si igni potest succenseri, quia urit, aut aquae quia infrigidat, cum non utique voluntate hoc faciat, sed natura? Unde etiam diabolus si natura malus esset, voluntatem non haberet. Nec enim posset discernere, sed uno atque eodem modo omnibus se quasi caecus ingereret. Porro autem judicio quodam hoc agit: nam suam voluntatem facientibus parcit, a quibusdam neophytis dissimulat, ad Dei auxilium confugere volentibus offendicula et impedimenta opponit, servis Dei insidias tendit, et promptioribus circa ejus obsequia magis infestus est. Unde manifestum est, voluntatem ejus esse in crimine. Quamobrem Petrus apostolus ait, Sobrii estote et vigilate; quia adversarius vester diabolus, tanquam leo rugiens, circumit quaerens quem devoret (I Petr. V, 8). Gentiles non quaerit, Judaeos non quaerit, malae vitae et conversationis non quaerit: sed quaerit Dei servos et Christi famulos, quos sibi scit inimicos; quia factum ejus et praesumptionem ejus condemnant. Denique Lege data, plus exarsit invidia adversus eos qui sub Lege erant, sciens Legis documenta unum Deum tradere, et bonam conversationem hominibus. Igitur si hoc naturaliter putatur facere, reus constitui non potest: quia hoc facit quod naturae suae est, et potest; et non facit quod non potest, quia naturae suae non est. Itaque neque laudandus, neque condemnandus est. Laudandus non est, quia obsunt quae agit; condemnandus autem non est, quia non voluntate haec facit, sed impulsu naturae. Nam aliquos scimus subito dementes factos, fuste, ferro, lapidibus, morsibus, multis nocuisse, quosdam etiam occidisse; captos autem industria et judicibus oblatos, minime reos factos, eo quod non voluntate, sed impellente vi nescio qua haec gesserint nescientes. Quomodo enim reus constituitur, qui nescit quid fecerit? Ita et diabolus si bonum nescit, quare condemnandus censetur, qui non facit quod nescit? Imo, si posset fieri, laudandus erat, quia facit quod non novit. Nos autem jure rei constituimur, quia illud non facimus quod scimus debere nos facere, vel quia illud facimus quod scimus debere nos non facere. Sed quia per omnem Scripturam reum diabolum constitui videmus, et propterea gehennam illi paratam legimus, legibus illum damnandum scimus: quia cum sciret et posset facere bonum, fecit malum. Nec enim Deus qui justus est, damnaret eum, quia bonum non fecerat, quod nescierat; sed quia malum fecerat, quod sciverat. Manifestatum itaque puto, nullam naturam debere dici malum; quia omne malum, sicut claruit, ex voluntate fit, quae per sensus accidit naturae. ####  |