| #### QUAESTIO XLIV |

| #### #### Quomodo ostendi posset ex Prophetarum testimonio jam in Novo Testamento a gentibus recepto, promissionem quam Deus Abrahae fecerat, per Christi adventum esse completam? #### Scriptum est in Isaia propheta, Domus mea domus orationis vocabitur omnibus gentibus (Isai. LVI, 7). Sed forte dicant Judaei, Domus Dei, id est synagoga, omnibus patet. Nec renitimur; ita tamen ut, sicut semper, circumcisi applicentur ad Legem. Lex enim eorum est qua jussi sunt more Abrahae circumcidi. Nihil ergo novum hoc exemplo prophetae poterit videri; quia ex quacumque gente quis veniens, non est prohibitus adjungere se Legi ab exordio Judaismi. Nihil novum a propheta dictum poterit aestimari; imo superflue, si semper admissi sunt servire Gentiles Deo Abrahae, nec aliquando prohibiti inveniuntur. Et verum est, quia subjicientes se Legi, nunquam non suscepti probantur. Si igitur haec ita sunt, superflue videtur admonuisse propheta, quod semel traditum custoditum est semper. Et an quis tam hebes poterit inveniri, qui dicat tantum prophetam rem superfluam et inanem locutum? Nescio cui hoc tutum sit vel audire et non prohibere. Nam cum Judaicus utique populus propter peccata, quae in Deum delinquebant, ab idolis suffragia requirentes, a Prophetis saepe correpti, poenitentiae iter ingredi nollent, ut reverterentur ad Deum; ad exprobrationem illorum domum suam Deus aperturum se omnibus gentibus ad orandum significavit, ut abdicatis Judaeis, alios in loco illorum positurum se ostenderet. Nam si semper admissae sunt gentes ad Legem, sicut supra dictum est, quomodo hoc propheta dicebat futurum, nisi quia aliud significavit quam praeceptum erat prius? Non enim posset dicere de re quae quotidie fiebat, quia futura erat. Unde manifestum est istud ad necem proficere Judaeorum, quibus ostendit propheta, quod alii his amotis vocandi essent, ac recepturi domum gratiae Dei, quod promissum fuerat Judaeis. Quid sit autem promissum, Isaias propheta docet, dicens, Veniet ex Sion qui eripiet et avertet impietatem ab Jacob; et hoc illis a me testamentum (Isai. LIX, 20, 21). Igitur hoc testamentum est abolitio peccatorum. Hoc est testamentum Novum, quod promissum est per Jeremiam dicentem, Ecce venient dies, dicit Dominus, et consummabo domui Israel et domui Juda Testamentum novum, non secundum Testamentum quod disposui patribus illorum in die, qua apprehendi manum illorum, ut educerem illos de terra Aegypti: quia ipsi non permanserunt in Testamento meo, et ego neglexi eos, dicit Dominus (Jerem. XXXI, 31, 32). Haec est praevaricatio illorum, quando simulacrum vituli fecerunt, tunc Testamentum ejus corruperunt. Unde et tabulae in quibus data Lex fuerat, sub monte confractae sunt (Exod. XXXII, 4, 19), ex eo quod graviora praecepta meruerunt accipere. Sed quia clemens et misericors Deus est, promisit per Prophetas mutare se Legem, ut aliud Testamentum daret, quod differret ab eo quod dederat prius: ut non solum quod grave erat mutaretur, sed et illa quae in figura data erant, id est, sabbatum et circumcisio: ut quia diu pressi erant, per omnia relevati supplices Deo gratias agerent. Et quia in praevaricatione paterna durantes animos ab idolis avertere noluerunt; gentes cum residuis qui fidem servaverunt, Testamento frui quod futurum dixerat, contestatur: ut duplici modo gravati excruciarentur perfidi Judaei. Et ad tempus enim gravati sunt praeceptis, et in futurum congruas poenas exsolvent, quia neque in Veteri, neque in Novo Testamento fideles inventi sunt. Novum ergo Testamentum dare se dixit, ut cessaret Vetus, quod datum erat Patribus. Ac per hoc qui in hoc Testamento servit Deo, neque sabbatum, neque neomenias, neque circumcisionem custodit, neque escarum discretiones; sed tantum Dei habet timorem in fide: quia non ex Lege justificabitur, sed ex fide, dicente Habacuc propheta, Quia justus ex fide vivet (Habac. II, 4): ut non utique jam multis utatur praeceptis ad Deum promerendum, sed paucis: Isaia iterum de hoc sensu eadem dicente; ait enim, Si fuerit numerus filiorum Israel tanquam arena maris, reliquiae eorum salvae fient. Verbum enim consummans et brevians in aequitate, quia verbum breviatum faciet Dominus in universo orbe (Isai. X, 22, 23). Reliquis qui in fide promissionis perseveraverint, caeteris diffidentibus, breviatum Legis verbum ostendit: hoc est Novum Testamentum quod promisit. Quod non aliter Testamentum diceretur, nisi simili modo etiam hoc sanguinis testimonio firmaretur; sicut et Testamentum Vetus, ut nomen unum sit utriusque: sed in Veteri multa, in novo autem pauca sint praecepta, sicut promisit. Ut quia Abraham patrem multarum gentium futurum dixerat (Gen. XVII, 4, 5), eodem modo justificarentur et filii, sicut fuerat justificatus et pater: ut cessantibus quae post fidem Abrahae coeperant, suscipientes fidem per quam justificatus est idem Abraham, filii essent Abrahae, sicut dictum est a Domino. Quod quidem nec mirum nec inauditum est, ut sine cura sabbati et circumcisione et reliquis hujusmodi mandatis justificentur homines. Nec enim per hoc placuit Deo Enoch, ut transferretur, neque, Noe hoc servando in diluvio solus inventus est justus, neque ipse Abraham postquam circumcisus est, justificatus est: Credidit, inquit, Abraham Deo, et reputatum est ei ad justitiam (Hebr. XI, 5, 7, 8; Rom. IV, 3). Tunc circumcisus est, ut signum esset in eo, quia credidit cum senior esset, filium se habiturum. Non ergo circumcisio commendat Abraham, sed fides. Ideoque credentibus sufficit fides ad justificationem, ut filii sint Abrahae in fide, non in circumcisione, quia his non est opus circumcisione. Non enim hoc creditur, quod credidit Abraham. Judaei autem idcirco jussi sunt circumcidi, ut fidei Abrahae signum haberent, non suae fidei, sed ut filii ejus secundum carnem scirentur: si autem credant, erunt filii ejus et in justificatione. Quid enim prodest dici filium potentis eum qui impotens sit, nisi quia magis obest? Dedecus est enim, inclyti et gloriosi filium esse sine honore. Nam in tantum circumcisio carnis nullius meriti est, ut vindicaturum se dicat Deus per Jeremiam prophetam in omnes circumcisos praeputio, si non fuerint circumcisi corde (Jerem. IV, 4). Illis autem non indignatur, qui circumcisi corde praeputiati sunt carne, quia nemo sine cordis circumcisione placuit Deo. Quicumque ergo circumcisi sunt carne, genus significant Abrahae juxta carnem; nam qui circumcisi sunt corde, significant genus Dei secundum fidem, quia circumcisi omni mundano errore Deum profitentur parentem. Quid ergo prodest carnis circumcisio, si cum fides defuerit in Judaeo, ad meritum Abrahae pervenire non poterit? Aut quid obest praeputium, cum nemo, nisi qui aemulus fuerit fidei Abrahae, pervenit ad justitiam ejus? Superflue igitur gloriantur de carnis circumcisione, cum videant illam apud Deum meritum non habere. Et si, sicut est ostensum, melius est fidem habere, quam circumcisionem, meliores sunt Gentiles Judaeis; quia isti fidem habent, Judaei circumcisionem. Et quos putas magis agnoscat filios Abraham; qui juxta carnem similes illi sunt, an qui in fide? Sed Abrahae fides testimonium perhibet. Ac per hoc non in carne, sed in fide gloriatur. Ideoque istos in filios suscepit, quos videt imitatores esse gloriae suae. Quomodo enim illos potest appellare filios, a quibus videt abhorrere unde placuit Deo et justificatus est? Non ergo filios suos, sed inimicos poterit judicare. Invidi enim ejus videntur spernentes fidem, per quam glorificatus est. Nec mirum si Judaei diffidentes deprehendantur minime suscipientes Novum Testamentum, cum sciamus illos nec in Veteri fuisse fideles. Semper enim contra Deum rebelles et contumeliosi fuerunt, unde talia praecepta acceperunt, per quae cervices illorum, quae inflexibiles erant, premerentur. Nunquam enim bona de Deo sperare voluerunt, cujus tanta beneficia et virtutes tam mirandas agnoverant. Hinc est unde inter caetera dicit Ezechiel propheta, Levavi manum meam in deserto inter eos, ut dispergerentur inter gentes, et disseminarentur in regionibus, eo quod justificationes meas non fecerunt, et praecepta mea repulerunt. Et in subjectis, Ego dedi illis praecepta non bona, et justificationes meas, in quibus non vivent in eis (Ezech. XX, 23-25). Ostendit qua causa data sint illis praecepta tanta et tam aspera, ut quia ingrati tantis bonis exstiterunt, dictante justitia, praeceptis severioribus premerentur. Idcirco non bona ea dixit, cum justa sint: quia non illis ad justificationem proficiebant, sed ad exitium; et poena licet digne illata, patienti tamen bona non est. Post haec tamen, quia pius est Deus, Novum Testamentum daturum se promisit, in quo abbreviatio facta Legis justificaret credentes, sicut justificatus est Abraham: ut cessantibus neomeniis et sabbato et circumcisione et caeteris praeceptis, non quae naturalis legis sunt, id est, homicidium, adulterium, et talia; ita justificarentur, sicut Abraham. Renovata enim fide Abrahae, omnia voluit cessare, ut tale tempus esset, quale fuerat quando credidit Abraham. Sed forte dicant Judaei: Si ea quae a Moyse data sunt, cessare dicta sunt per abbreviationem Legis, numquid circumcisio a Moyse data est ut cesset? Ac per hoc signum patris nostri habemus, quia sumus filii Abrahae, quod propter testimonium generis cessare non debet. Tempore quidem suo servanda fuit circumcisio, id est, antequam Novum Testamentum daretur, quod promissum erat. At ubi Dei gratia praestante, onera Legis cessare jussa sunt, quid opus est circumcidi? Idcirco autem nova Lex data est, id est spiritualis, ut cessarent carnalia, et suscipientes eam signum ejus acciperent: ut sicut in Veteri Testamento Abrahae signum habuerunt, ex quo coepit Testamentum Vetus; ita et in Novo signum habeant Salvatoris, qui Novi Testamenti constitutor est. Quemadmodum enim ex Abraham Hebraei dicti sunt, sic et ex Christo Christiani dicuntur. Quicumque ergo adhuc Hebraei dicuntur, Novum Testamentum quod promisit Deus, non receperunt, beneficium et misericordiam Dei in irritum deducentes: qui populum suum jam non hominis nomine volens censeri, sub Filii sui nomine constituere illos dignatus est. Qua igitur audacia dicunt Judaei, non nostra nos lege uti, sed sua; cum dicat David, Confitebor tibi in gentibus (Psal. XVII, 50); et iterum, Epulamini, gentes, cum populo ejus? Et ad Jeremiam prophetam dicit Dominus, Priusquam te formarem in utero, novi te: et antequam exires de vulva, sanctificavi te; et prophetam in gentibus posui te (Jerem. I, 5). Judaismus certe proprias habet significationes: aut enim populus iste in Jacob significatur, aut in Samaria, aut in Jerusalem, aut in Judaea, aut in Israel. De gentibus autem apertum est, quia aliter illos significat, quam sunt Judaei. Noster ergo propheta est Jeremias. Quamvis enim in omnibus Prophetis gentes participes doni sui ostenderit Deus, ad Jeremiam tamen specialiter dicit, quia nobis illum dedit prophetam. Hic enim Novum Testamentum futurum significavit, quod plus gentibus profeceret quam Judaeis, quod nunc declaratum videtur. Cum enim in universa terra Novi Testamenti sit praedicatio; tam raro et difficile Juaeus fidelis invenitur, ut omnes Ecclesiae Novi Testamenti, gentium nominentur, sicut dictum erat in Osee propheta, Vocabo non plebem meam, plebem meam; et non dilectam, dilectam (Osee II, 24; Rom. IX, 25). Repulsis ergo Judaeis, convocat gentes ea misericordia et gratia, qua vocare dignatus est et Abraham. Nec enim Abraham non vocatus cognovit Dominum. Itaque qui dignatus est Abraham, idem ipse dignatus est gentes. Cur ergo dicunt, Nostra est Lex; cum manifestum sit, donum Dei omnium esse volentium? Cesset itaque ista usurpationis temeritas, quia gratia Dei communis est omnibus. Quo namque pudore negant Christum nostrum in Lege promissum, cum videant omnia signa in eo, quae Lex futura praedixerat? Quia et secundum Abrahae promissionem omnes gentes justificantur, in eum credentes (Gen. XXII, 18); et secundum Isaiam prophetam de Virgine natus est (Isai. VII, 14) in Bethlehem ex tribu Juda, sicut fuit promissum, ex semine David (Michaeae V, 2); et juxta quod Jeremias prophetavit (Jerem. XXXI, 31, 32), Novum Testamentum, quod Deus tunc promiserat futurum, praedicavit; et post omnia signa virtutum ostensa, humiliavit se, secundum dicta Prophetarum; et omnia quae praedicta sunt, passus, tertia die resurrexit, quemadmodum scriptum est in propheta. Et si tempus promissionis requirant, sicut in Daniele propheta ostensum est (Dan. IX, 24, sqq.), invenient impletum tempore quo natus et passus est Christus: quia a tempore primi anni Darii regis Persarum usque ad nativitatem et passionem Domini et excidium Jerusalem, quod factum est per Vespasianum imperii Romani principem, impletae sunt hebdomadae septuaginta, quae sunt anni quadringenti nonaginta, qui computus per regna et per successores imperii manifestus est. Quomodo etiam a Tertulliano computatum invenitur in libro quem scripsit adversus Judaeos, quod ne ad injuriam ejus proficeret, quia recte computavit, praetermisimus. Et quis ambigat de hoc numero, cum trecenti circiter anni nunc super hunc numerum inveniantur? Impudentis ergo est post tantum superadditum numerum adventui Salvatoris, dicere, Non venit, Sub Apostolis enim, aut tempore quo agebat Dominus inter homines, se poterat occultare malitia contradicens veritati; ut cum omnia signa promissi Christi videret in Salvatore, de tempore tamen ambigere se diceret, ut perfidiam suam celaret. Post autem, cum super promissum numerum supercrescere multi anni coeperunt, quae impudentia est negare venisse, quod etiam et signis et temporibus adimpletum scitur? Nam quando aliquid plenum est, et non superabundat, potest contentiosus aliquis dicere non esse plenum, sed superabundantia clauditur os contentioso: ita et Judaei tempore Salvatoris potuerunt dicere, licet per fallaciam, non bene computatum a Darii tempore usque ad Dominum Christum, ut ipse dicatur esse qui promissus est. Fallimur enim in annis et in mensibus et in diebus Imperatorum, et ad liquidum non colligimus. Ubi autem creverint tempora super numerum praescriptum annorum promissi Christi, nulla potest praetendi excusatio, ut non ipse esse Christus dicatur, qui venit, nisi, quod absit, mentitus dicatur esse qui promisit. Quando enim tempus promissionis emensum est, et negatur venisse qui promissus est quid aliud quam mendacii arguitur qui promisit? Sed veracem esse qui promisit, signa omnia docent, quae praedicta in Christo sunt, et reperta in Christo noscuntur. Judaei autem, dum emendare erubescunt, non cogitant futurum judicium. Nihil enim pejus est, quam si neget quis verum esse, quod intelligit non esse mendacium. ####  |