| #### QUAESTIO LXI |

| #### #### Quid est ut Judaeis discipulos accusantibus, eo quod sabbatum violarent, spicas manibus confricantes et comedentes, Salvator exemplum David proferret, quia manducavit panes, quos non licebat manducare nisi solis sacerdotibus (Matth. XII, 1-4)? per quod non videntur excusari, sed simul cum David rei fieri: quippe cum nec sabbatis fecerit hoc David. #### Salvator hypocrisim Judaeorum multis vult exemplis arguere, majora ostendens admissa in Lege, et nullum ausum fuisse accusare: ut non solum semel et iterum sabbatum in Lege violatum monstraret, verum etiam sacerdotalem panem ipso sacerdote concedente praesumptum illicite; et quod majus est, a sublimi auctoritate Legis suae viris. Primus enim Jesus Nave divino praecepto sabbatum non servavit; quo facto muri Jericho ultro ceciderunt (Josue VI, 15-20). Quantum profuit sabbatum non custodisse, sed fidem? Et Machabaei, cum prius caesi fuissent, sabbatis dimicaverunt, et de hostibus triumphaverunt (I Machab. II, 38, 41). Et sacerdotes ut dominicis cerimoniis inservirent, in templo sabbatum contemnebant. David autem jam unctus in regem, postquam Dei virtute interfectum armis exspoliavit Allophylum, in itinere positus, necessitatem famis passus, a sacerdote panem accepit (I Reg. XXI, 6), quem non illi licebat manducare: sed excepta necessitate non licebat; licitum autem erat, si necessitas exegisset. Denique sacerdos videns necessitatem, non negavit; et David a Deo electus, sine cunctatione accepit: talis causa est et sabbati, quare et circumcidi in sabbato non prohibetur. Haec enim quae periculosa non sunt, sic servanda mandata sunt, ut non obsit, si ex necessitate fuerint admissa: quia non ad salutem, sed ad reverentiam mandata sunt. Illud autem quod omnino non licet, semper non licet, nec aliqua necessitate mitigatur, ut admissum non obsit. Est enim semper illicitum, quod legibus quia criminosum est, prohibetur. Superiora autem illa, quae diximus aliquando licere, talia sunt, qualia jejunia legitima, quae in necessitate soluta, non faciunt reos, si stomachi fuerit causa aut infirmitas febrium. Haec igitur scientes, dolose Judaei discipulos accusabant, quasi sabbatum violarent, sicut supra dictum est. Salvator autem noluit illis de tempore impletae Legis praejudicare, ne plus ad insaniam prosilirent; sed de praeterito, unde sabbatum vindicandum magis putabant, calumniosos illos ostendit: et non solum in sabbati causa, sed etiam in sacerdotali pane confusi sunt, sicut supra ostensum est. #### Noluit Salvator de tempore impleti sabbati praejudicare Judaeis. Aperte enim audire quod verum est, non illos dignos judicavit, utpote infideles: sed de eo illos voluit convincere, quod sibi praesumebant, id est de tempore quo adhuc sabbatum robur suum tenere videbatur, cum accusarent discipulos cur sabbatis spicas vellerent, et confricantes manibus manducarent, et jam sabbati servandi tempus esset impletum. Praetermisso hoc ostendit illis, etiam tunc quando sabbati adhuc lex manebat, necessitatis causa sabbatum fuisse violatum: quod enim non licebat, fecit David; et quod prohibitum erat fecit Jesus Nave, quando muros Jericho septem diebus armatos jussit circumire; et quod interdictum erat Machabaei gesserunt, sabbatis se defendentes; Et in templo, inquit, sacerdotes sabbatum violant, et sine crimine sunt. Per haec ergo ostendit, malevolentia magis quam errore accusari discipulos a Judaeis; quando haec omnia scientes a volentibus sabbatis gesta, et a sanctis quidem, accusabant innocentes. Sic enim mandatum est sabbatum custodiri, ut si necessitas tamen esset, reus non fieret qui sabbatum violasset. Ideo sabbatis circumcidi non est prohibitum, quia necessitas erat ut fieret. Unde et discipuli esurientes spicas vellebant, quod non licebat secundum praeteritum tempus, sed necessitate famis factum est licitum: sicut et David fecit quod non licebat cum esuriret, et sciens famem hoc excusare. Talis haec causa est, qualis hodie in jejuniis legitimis. Numquid si quis aeger jejunium corruperit, reus constituitur? Non utique, quia non est periculum. Hoc enim aliquando licet, sicut sabbatum apud veteres. Quod enim semper non licet, non habet excusationem necessitatis. ####  |