|
21. Attendite, advertite, nolite in
errorem perniciosum adhuc usque seduci. Veritatem quae vobis
occultabatur, Deus aperire dignatus est; falsitatem quae vobis
offundebatur, Deus confutare dignatus est: tanto ejus beneficio quare
adhuc estis ingrati? Hoc est nempe, quod vobis saepe dicebant, unde
cordis vestri oculos astuta fallacia caligabant: et adhuc etiam
convicti inde se jactant, inde nos lacerant, quia nos facimus
persecutionem, ipsi patiuntur. Hoc eis remansit omni ex parte
superatis, unde adhuc nebulas faciant imperitis, hinc se quasi
ostendentes esse Ecclesiam veritatis, quae persecutionem patitur, non
facit. Non vos ergo adhuc fallant: hoc eis facimus, quod majores
suos, et ipsum quem praedicant velut martyrialis gloriae virum,
Caeciliano fecisse gloriantur. Hoc egit ille apud Imperatorem, ut
convictus Caecilianus illius judicio damnaretur: hoc et nos egimus,
ut isti convicti similia paterentur. Si male fecit, quare hoc illi
Donatus faciebat? Si autem recte fecit, quare hoc Catholica parti
Donati non faciat? Imo recte fieri nec illi dubitant, qui hoc
majores suos, quos multum laudant, fecisse gloriantur: nec nos
dubitamus, qui hoc eis esse faciendum negare non possumus, ut sine
effusione sanguinis, qui verbis non emendantur, aliqua mitissima poena
legum corripiantur inquieti: et si forte Imperator permotus mentis
sacrilegae pertinaciam graviore supplicio statuit esse plectendam,
mitius agant judices, quibus semper licuit lenire atque emollire
sententiam . Interim ergo quamvis non possit ostendi Caecilianum ab
imperatore Constantino esse damnatum, a vobis tamen error ille
sublatus est, quo putabatis eam esse veram Ecclesiam quae
persecutionem patitur, non quae facit: fecit enim Donatus, passus
est Caecilianus. Et si persecutionem patitur pars Donati, patitur
cum illa etiam pars Maximiani, quam et ipsi Christi Ecclesiam non
esse confirmant. Ac per hoc et facere persecutionem non est
iniquitatis indicium, quia et boni faciunt malis, et mali bonis: et
pati persecutionem non est justitiae documentum, quia eam non soli boni
pro pietate, sed mali pro iniquitate patiuntur.
22. Restat ergo vobis errore depulso Ecclesiam Christi videre ac
tenere Catholicam, non ut in ea eligatis quia persecutionem patitur.
Cum enim dixisset Dominus, Beati qui persecutionem patiuntur; ne
inde se jactent haeretici, addidit, propter justitiam (Matth. V,
10). Nam quanta mala nostris fecerint furiosissimi clerici et
Circumcelliones partis Donati, nostis et vos. Incensae sunt
ecclesiae, missi in flammas codices sancti, incensae etiam privatae
domus, rapti homines de sedibus suis, et omnibus quae inerant ablatis
aut perditis, ipsi caesi, laniati, excaecati: nec ab homicidio
potuit temperari; quamvis sit mitius huic luci morientem, quam istam
lucem auferre viventi. Ventum est ad homines, non ut retenti aliquo
ducerentur, sed tantum ut ista paterentur. Nec tamen nostros ideo
justificamus, quia ista perpessi sunt; sed quia pro christiana
veritate, pro Christi pace, pro Ecclesiae unitate perpessi sunt.
Illi autem sub tam multis, sub tam severis legibus, et sub tanta
Ecclesiae catholicae, quam Dominus ei tribuit, potestate, quid tale
patiuntur? Si quando enim morte mulctantur, aut ipsi se occidunt,
aut eorum cruentae violentiae dum resistitur occiduntur, non pro
communione partis Donati, nec pro errore sacrilegi schismatis, sed
pro apertissimis facinoribus et sceleribus suis, quae more latronum
immani furore et crudelitate committunt. Pro parte autem Donati vix
aliquid tale patiuntur, quale Caecilianum Donato instante passum esse
dixerunt.
23. Aut ergo persecutio non omnis injusta est, aut non est
persecutio dicenda cum justa est. Quapropter, aut persecutionem pars
Donati patitur justam, aut persecutionem non patitur, quia patitur
juste. Non autem juste passus est Caecilianus, quia innocens
probatus et absolutus est. Quod quidem illi negaverunt, et potius ab
Imperatore damnatum esse dixerunt, et ideo majores suos maximeque
Donatum, a se tanta praedicatione laudatum, Caeciliano persecutionem
fecisse confessi sunt. Illum autem convictum atque damnatum probare
minime potuerunt: imo etiam, quod nos dicebamus, eum esse absolutum
atque purgatum, ipsi quoque multa contra se ipsos legendo firmarunt.
Et tamen liberum arbitrium sibi ab Imperatore concessum esse jactant.
Victi atque confusi, id sibi etiam nunc flagitabant debere concedi,
quod majores eorum Caeciliano non concedebant: quem sic apud
Imperatorem accusarunt, quem illis accusationibus ab Imperatore
damnatum isti etiam mentiri voluerunt. Si voluntas libera unicuique
tribuenda est, Caeciliano prius tribueretur. Si haec non homini
judici permittenda, sed Deo potius dimittenda sunt, Caecilianus
prius apud Imperatorem non accusaretur.
|
|
