|
43. Ipso vero tertio nostrae Collationis
die, quanti emendum fuit, quod inanissimis et supervacuis morarum
interpositionibus se omni modo pervenire ad causam nolle monstrabant,
et quam malam causam haberent, ipso suo timore clamabant: quanquam
eorum timor etiam in testimonium manifestissimae vocis erupit, quando
dixerunt, Sensim inducimur in causam; et alio loco, Pervidet,
inquiunt, potestas tua sensim nos in causae interna deduci? O
violentia veritatis, quolibet equuleo , quibuslibet ungulis fortior ad
exprimendam confessionem Congregantur ex universa Africa tot
episcopi, ingrediuntur Carthaginem cum tanta speciosi agminis pompa,
ut tam magnae civitatis oculos in se intentionemque convertant. Qui
loquantur pro omnibus, eliguntur ab omnibus. Locus etiam re tanta
dignus in urbe media procuratur. Utrique conveniunt, judex praesto
est, tabulae patent, suspensa omnium corda exitum tantae Collationis
exspectant. Tunc a lectissimis et disertissimis viris, quantis
viribus agi debuit aliquid, tantis agitur ut agatur nihil. Quaerunt
personas forensi more discutere, in qua quaestione annosa etiam tempora
litigatores conterere consueverunt. Ista quippe actione Catholicos
mandatum suum divinis potius testimoniis quam forensibus formulis
conscripsisse confessi sunt, et similiter se de Scripturis responsuros
esse promiserunt. Et quoniam mirifica opitulatione Deus voluit, ut
cum quaerunt personam petitoris, ne veniretur ad causam, ipsa
inquisitio petitoris subito in medium mitteret causam; clamant
praeclari viri qui ad agendum videbantur electi, ac se potius ad non
agendum electos esse testantur, et invidiose judici conqueruntur,
sensim se in causae interna deduci: quasi aliquid aliud praetermissis
omnibus agi debuerit, quam illud quod tanto post, vel sero agi
nolebant; quia nunquam prorsus agi volebant, ubi vinci metuebant!
Hujus timoris apertissimam vocem quis de illorum clauso pectore
excuteret, et non dico si eos donis largissimis ditaremus, sed si eos
poenis crudelissimis torqueremus?
44. Cum enim personam petitorum forensi tritura conquirerent, et
volentes ostendere nos esse petitores, ut personas nostras
permitterentur jure discutere, et moras annosissimas invenire,
legerunt libellum nostrum aliquando proconsuli datum, quo eos petivimus
conveniri, ut ipsa inter nos Collatio tunc fieret, quam modo ab
Imperatore ut fieret impetravimus, ut eo libello nos quasi petitores
esse monstrarent; responsum est a nobis, ideo nos semper voluisse
fieri Collationem, non ubi eis crimina objiceremus, sed ubi ea quae
solent objicere purgaremus: propter hoc quippe haeretici et ab
Ecclesiae unitate separati, quia crimina objiciunt quae probare non
possunt. Deinde quia videbatur Cognitor secutus ordinem temporum, ut
gestis quae protuleramus, ubi et ipsi apud praefectos Collationem
petiverant, ideo praeferret libellum nostrum ab ipsis prolatum, quia
gesta illa praefectoria tempore praecedebat: facillime nos atque
justissime hac occasione oblata a Cognitore impetravimus, ut si ea
praeferret quae tempore priora esse constaret, illud juberet potius
recitari, ubi ipsi apud imperatorem Constantinum per Anulinum
proconsulem accusarunt Caecilianum, cujus crimina nostrae communioni
objiciunt, quae volebamus illa Collatione purgare. Proinde
posteaquam legi coepit, quoniam illic apertissime in omnibus
vincebantur, clamare coeperunt, Sensim inducimur in causam: et
iterum, Pervidet potestas tua sensim nos in causae interiora deduci.
O magna, sed non miranda confusio! Quando enim daemon sic exorcistam
timeret, quomodo timuerunt ne illa legerentur, ubi apparebat
Caecilianus et ab eorum praecessoribus apud Imperatorem accusatus, et
tot judiciis non solum episcopalibus, sed etiam imperialibus
absolutus?
45. Quando vel quanto pretio emere possemus, quod ipso timore
turbati, redire ausi sunt etiam ad illius temporis praescriptionem,
ubi dixerant lapsam esse jam causam, et quatuor mensibus evolutis agi
jam omnino non posse? Quid est hoc? Quis tam idoneus judex inveniri
potest animi eorum, quam timor iste sic expressus, sic apertus; ut
cum timor soleat adimere libertatem, isti tam libere timuerint, ut
judicium suum de mala sua causa nec silentio tegerent, sed verbis
apertissimis proderent? O vehementem trepidationem ad extorquendam
confessionem! Tam fortis ex ore prosilivit timor, ut ejus impetu de
fronte fugerit pudor. Si non legerentur ea, quibus ostendebatur
Caecilianus accusatus atque purgatus, petitores propter agendam causam
inquirebantur, personae discutiebantur: et quamvis morarum
tendiculae, ne ad ipsam causam perveniretur, tergiversatorie
necterentur; tamen propter agendam causam etiam ista postulari veluti
jure videbantur. Postquam causa optima Caeciliani recitanda prolata
est, revocatur explosa et convicta praescriptio, diem causae agendae
jam transisse clamatur.
|
|
