|
His ita compositis, ea quae mente concepta signari et demonstrari
possunt, agressurus Aristoteles, omisit illa interim quae de verborum
ratione tractantur, cum in linguae usu provenerit, ut uno nomine res
multae, et multis nominibus res una nuncupetur. His rebus quas unum
nomen complectitur, duo vocabula ars dedit, ut ex his alia homonyma,
alia synonyma vocaret. Homonyma sunt, cum res quidem plures commune
nomen accipiunt, interpretatione vero ejusdem rei separantur, ut homo
pictus et verus. In hoc namque idem nomen est: verum si ad
definitionem vel ad interpretationem hominis redeas, inveniuntur ista
disparia. Cum enim dixeris, verum hominem animal esse quod risum
capiat et vim rationis admittat; cum de picto idem non possis dicere,
necessario inveniuntur esse disparia. Regulariter autem accipere
debemus, omne nomen licet proprium, quod possit esse commune cum
caeteris, homonymon vocari; ut Cicero, non unus, sed plures. Sed
si omisso nomine signis potius demonstrare velis quis sit ille Cicero,
quis alius, quis tertius; alia de alio signa narranda sunt, ut alium
crassum dicas, alium tenuem; vel longus dicatur alius, alter brevis;
candido colore quis, alter nigro. Haec igitur quoniam inter se
discrepant, solo sociata nomine, homonyma dicta sunt, vocabulo
juncta, rei interpretatione discreta. Synonyma vero sunt, res quae
et nomine et sui interpretatione junguntur, ut est animal: id enim de
homine, et equo, et de fera, et de avibus dici potest. Animal est
quod cibum capiat, quod mortale sit, quod sensu moveatur. Nunc ad
eas res, quae singulae multis nominibus signari solent, veniamus.
Quanquam hanc partem Aristoteles, ut superius dictum est,
praetermiserit, idcirco quod de his quae significantur, non de his
quae significant, disserendum putavit. In his autem non rerum, sed
nominum vertitur quaestio. Haec divisa sunt similiter in partes duas,
et alia POLYONYMA, alia ETERONYMA sunt. Polyonyma
sunt, cum multa nomina unam rem significant, neque ulla de differentia
nominum redditur ratio; ut ensis, mucro, gladius: haec enim cur unam
rem tot significent, nec discerni, nec definiri potest. Dehinc
heteronyma a multis aeque nominibus res singulas tenent. Verum in his
habet rationem diversitas nominum, velut est homo terrenus mortalis:
homo ab humanitate, terrenus a terra, in qua cuncta gignuntur,
mortalis a necessitate mortis. Claret igitur in his nominum originem
quaeri, in superioribus rerum, quamobrem his omissis, Aristoteles
superiorum maluit movere tractatum. Ergo ad homonyma redeamus, quae
dividuntur in duas partes: aut enim fortuitu fiunt aut hominum
voluntate nascuntur. Fortuitu fiunt enim, cum quodam casu simile quis
alteri nomen accipit; voluntate, cum similitudo nominis ex industria
imponentis affigitur. Horum autem quae industria vel voluntate
nascuntur, quatuor sunt genera, EIKON, KAT
ANALOGIAN, AF ENOS, PROS EN: ut eadem latinus
quoque sermo declaret, similitudo, proportio, ab uno, ad unum.
Similitudo est, ut homo pictus et verus in sola similitudine
copulantur. Proportio est quod KAT ANALOGIAN Graeci
vocant, ut quo pacto principium animalis cor dicimus, ita principium
aquae fontem dicamus: proportio enim sui similitudo nominis videtur
adjuncta. Ab uno est, cum dicimus a medicina medicinale ferramentum,
medicinalis scientia, medicinalis usus, medicinale praeceptum: ab uno
in cuncta descendunt. Ad unum est, ut illa potio salubris est, ille
medicus salubris est, ferramentum illud salubre. Haec enim cuncta
unum, id est salutem, videntur attingere.
|
|
