CAPUT V. Substantia et accidens.

Restat ut eorum quae sunt, quo pacto Aristoteles tractaverit, enarremus. Sunt igitur illa quae aut percipimus sensibus, aut mente et cogitatione colligimus. Sensibus tenemus quae aut videndo, aut contrectando, aut audiendo, aut gustando, aut odorando cognoscimus. Mente, ut cum quis equum, aut hominem, aut quodlibet animal viderit, quanquam unum corpus esse respondeat, intelligit tamen multis partibus esse concretum. Siquidem alia pars sit capitis, alia pedum, caeterorumque membrorum, in ipso capite partes suas aures habeant, habeat propriam lingua. Ipsae quoque partes singulae multa in se habeant, quae dividi et separari possint: ut caro sit aliud, aliud corium, aliud venae, aliud nervi, aliud capilli. Ergo haec mente vel intellectu colligimus, ad quae nostri sensus penetrare non possunt. Consideramus etiam illa, et animi intentione cognoscimus vel hominem, vel aliud animal, crescere, senescere, nunc stare, nunc movere gressus; modo angi curis, modo secura mente conquiescere; sanitate alias frui, alias dolorem perpeti; ex nigro album, nigrum ex albo colore mutari; peritum ex imperito, doctum ex indocto; ex mansueto ferum, ex feroci mansuetum. Cum igitur in iis quae sunt, alia sensibus, alia mentibus colligantur, separare haec propriis nominibus homines eruditi maluerunt; et id quod dignoscitur sensibus, jam dici OYSIAN, illud autem quod animi tractatu colligitur, ac saepe mutatur, SYMBEBEKOS, id est accidens, nominare voluerunt. Et quoniam in permanente usia ea quae accidunt, inesse noscuntur, ipsam usiam YPOKEIMENON, id est, subjacens, et non in subjecto appellari voluerunt, illa vero quae accidunt, EN YPOKEIMENO, id est in subjacenti, dixerunt. Sine dubio tamen illud oportet a nobis agnosci, ut potiorem usian accidentibus dicimus, sic potius ATOMON, vel KATEKASTON, id est hunc hominem vel hunc leonem, iis quae fuerint communia, vel communi vocata animalium nomine, judicare.