|
17. Stoici certe maxime dialectici
fuerunt: cur apostolus Paulus ne conferrent cum illo, non eos
cautissime devitavit; et vestros episcopos laudas, quod nobiscum velut
cum dialecticis nolint habere sermonem? Aut si et Paulus dialecticus
erat, et ideo conferre cum Stoicis non timebat, quia non solum acute
disputabat sicut et illi, sed etiam veraciter, quod non illi; jam
cave cuiquam dialecticam pro crimine objeceris, qua usos Apostolos
confiteris. Neque enim, cum hoc mihi objicis, imperitia te falli
puto; sed fallere astutia. Nomen quippe graecum est dialectica, quae
si usus admitteret, fortasse latine disputatoria vocaretur; sicut
grammaticam litteraturam latine, linguae utriusque doctissimi
appellaverunt. Sicut enim a litteris denominata est grammatica,
quoniam graece GRAMMATA litterae dicuntur: sic a disputatione
dialectica nomen accepit; quoniam disputatio graece DIALOGE vel
DIALEXIS appellatur. Sicut autem grammaticus a veteribus
latine dictus est litteratus : ita graece dialecticus, multo usitatius
et tolerabilius latine dicitur disputator. Puto jam quod Apostolum
disputatorem non neges, etiamsi dialecticum neges. Improbare ergo in
vocabulo graeco, quod approbare cogeris in latino, quid est aliud quam
indoctis praetentare fallaciam, doctis facere injuriam? Aut si et
disputatorem Apostolum negas, qui tam assidue, tam egregie
disputabat; nec graece nosti, nec latine; vel, quod est
credibilius, et in verbo graeco fallis eos qui graece nesciunt, et in
latino qui nec latine sciunt. Quid enim est, non dico imperitius;
neque enim tu ista non nosti; sed omnino fallacius, quam cum audias et
legas tam multos multiplicesque sermones Apostoli asserentes
veritatem, convincentes falsitatem, negare quod soleat disputare, cum
hoc fieri nisi disputando non possit?
18. Quod si hoc ab illo factitatum fateris, quia fateri ejus
Litteris cogeris, non tamen has disputationes, sed sermones vel
epistolas appellandas esse contendis; quid ego tecum sic diutius agam,
ut qui haec ignorant, quem volunt nostrum approbent, quem volunt
improbent? de ipsis divinis Litteris, quibus necesse est cedas, hoc
doceo; ipsa prorsus verba, ipsa rerum vocabula profero. Habes in hoc
eodem testimonio, quod de Actibus Apostolorum commemoravi, de ipso
Paulo ita positum: Disputabat igitur Judaeis in synagoga, et
Gentibus, et colentibus in foro. Habes alio loco, quamvis cum
populo christiano ageret congregatis in ecclesia fratribus, ita
scriptum: Sedens vero quidam adolescens nomine Eutychus in fenestra,
deductus somno gravi, disputante Paulo (Act. XX, 9). Habes
etiam in libro Psalmorum: Suavis sit ei disputatio mea (Psal.
CIII, 34). Habes et apud Isaiam prophetam: Venite,
disputemus , dicit Dominus (Isai. I, 18, sec. LXX). Et
multis aliis divinarum Scripturarum locis lege ubi inveneris hoc
verbum, et inspice codices graecos in eisdem testimoniis sanctarum
Scripturarum, et videbis unde sit appellata dialectica: ne quod omnes
justi etiam cum Deo faciunt, quibus dictum est, Venite,
disputemus, dicit Dominus, non imiteris sapienti pietate, sed
insulsa temeritate crimineris.
|
|
