CONTRA FELICIANUM ARIANUM DE UNITATE TRINITATIS LIBER UNUS, VIGILIO RESTITUTUS.


ADMONITIO IN SUBSEQUENTEM LIBRUM.

Pronuntiavit olim Erasmus, non esse probabile hunc dialogum esse Augustini, cujus non meminit in libris Retractationum. Nam Actis ecclesiasticis, inquit, solet addi locus, interdum etiam quid fecerit qui proponit, aut qui respondet. Ad haec, non solent Ariani tam facile concedere in disputando, quam hic facit Felicianus. Praeterea densior est Augustinus in citandis Scripturis, quam hic est. Notat postremo Erasmus phraseos dissonantiam, et concludit eruditum aliquem exercendi ingenii gratia finxisse dialogum; quod factum et ab Hieronymo videmus. Dissimulata vero hac Erasmi censura, Lovanienses librum hunc excudi curarunt inter genuina opera et cum nomine Augustini, quia videlicet ipsius esse agnoscit Beda vulgatus in Paulum ad I Cor. 1, et Lanfrancus in opere contra Berengarium: quibus adjungi potest Alcuinus, lib. 1 contra Elipantum, et Petrus Lombardus in 3 Sent. dist. 21, cap. Sicut; et dist. 22, cap. Et utique. Sed quod ad Bedam, certe Bedae veri collectio in Paulum, quam in bibliotheca Germanensi habemus nondum vulgatam, caret prorsus eo loco libri hujus qui in collectione vulgata, cujus auctorem esse Florum saepe notavimus, citatur tanquam Augustini. Nihil autem mirum quod Augustini creditus est liber, ejus revera nomine in vetustissimis codicibus praenotatus, et forte ipsi a vero illius auctore certis de causis suppositus. Id scilicet a Vigilio Tapsensi factitatum observavimus admonitione in Altercationem cum Pascentio, in Appendice tomi secundi. Hunc eumdem Vigilium subsequentis cum Feliciano Altercationis auctorem detexit demonstravitque Petrus Franciscus Chiffletius, non solum ob similitudinem stili cum indubitatis Vigilii contra Eutychem libris, sed etiam quia in Divionensis Abbatiae codice antiquo (quem quidem ante annos circiter octingentos scriptum putamus) Vigilii nomen praefert. Vigilius ipse in praefatione librorum contra Varimadum, digestos a se in unum corpus de Unitate Trinitatis libellos memorat, ubi adversarii propositionibus, non testimoniorum auctoritate, sed rustico, ut ait, sermone, id est, quasi sacrarum litterarum rudis respondebat. Caeterum Optati nomen, cui directus liber notatur in editis, abest a Divionensi codice et ab aliis melioris notae. In quibusdam tamen Mss. et titulus habet De Unitate Trinitatis ad Optatum; et praefatio Extorsisti mihi, dilectissime fili Optate.