|
FEL. Quoniam sententiam meam, praecedentium patrum auctoritate
fundatam, nova disputandi arte conturbas; idcirco velim mihi dicas de
natura Filii Dei, id est, de substantia ipsa quid sentias. Si
enim, ut dicere vos soletis, homousion est Patri, ipse quodam modo
pater est sibi, alioquin consubstantialis esse non potest genitori.
Nam quidam nostrum homousii opinionem ridere sic solebat, dicens, Si
non extrinsecus, sed ex eodem ipso prolatus est Filius, in duos
quodam modo divisus est unus, quandoquidem non aliud gignens dicitur
esse quam genitus.
AUG. Dum nos Aristotelica dicis arte contendere, ipse ad
dialecticorum videris laqueos confugisse. Sed nos fidei veritate
confisos nequaquam possunt ista terrere. Quid igitur? dicis ex
substantia, credo, Patris nasci Filium nequivisse, ne ingenitum
Patrem Filii videamur generatione dividere . Quod si ita est, male
creditur Filius, qui non ex Patre, id est, non ex eodem ipso
genitus, sed extrinsecus factus inter alia praedicatur. Quod ut sit
intellectu facilius, id ipsum pro posse explicabo. Filiorum namque
adoptivi alii, naturales alii sunt. Ii qui geniti, ab initio filii
semper ac proprii; illi primo alieni, post filii, cum per adoptionem
in familiam videntur ascisci. Quibus ergo comparandus est Filius
Dei? Si adoptivis, erit apud Patrem similis nobis; si propriis,
ex substantia substitisse dicendus est genitoris. Sed in duo,
inquis, substantia paterna dividitur, si ex solo Patre
substantialiter Filius generatur. Hoc quam stultum sit, etiam
visibilia ipsa nos docent. Quis enim unquam vel carnalium patrum
gignendo divisus est? Quod si nec in conditionem corporis cadit ipsa
divisio, nemo enim sic genuit filium ut se perderet medium, et salva
integritate Patris non potuisse nasci dicitis Filium? Sed quid
plura? Nativitatem Filii Dei ortumque rimantibus, haec, ni
fallor, occurrunt; id est, ut aut ex Patre sit, aut ex nihilo, aut
ex altero, aut ex se ipso. Horum, quaeso, consequentiam videamus.
Si ex se ipso; non recte filius dicitur, qui non natus, sed
ingenitus praedicatur: si ex nihilo; creatura cum caeteris, non
creaturae auctor ostenditur: si ex altero: non ejus cui credimus, sed
nescio cujus incogniti patris filius praedicatur. Quod si praeter
quatuor haec non inveniri potest quintum, nec de his propter evidentem
blasphemiam tria praedicari penitus possunt; restat ut substantialiter
de Patre sit genitus: quia, ut diximus, nec inveniri quintus, nec
praeter primum de his doceri potest aliquis modus; utpote cum nec
creatura, nec alterius patris filius, nec ut Pater dicatur
ingenitus.
FEL. Quasi vero ego aut praeter haec quintum, aut de his tribus
aliquid praedicarim: qui sic non ex substantia Patris exstitisse
Filium dico, ut tamen ex ejus voluntate non negem genitum.
AUG. In unum de supradictis consequentia ipsa detruderis. Cum
enim de Filii substantia requirimus, quem tu ex Patre substantialiter
genitum non fateris, sine dubio inter alia ex nihilo factum esse
contendis: quandoquidem nec corruptibiles creaturas dicimus
substitisse, nisi ut has Deum et voluisse per ineffabilem
dispensationem, et potuisse per singularem potentiam dicamus efficere;
dum et volutatem fuisse novimus qua placuit Deo, et potestatem qua
posse subjacet Domino.
FEL. Ergo ad exstantiam Filii potestas paterna non sufficit?
AUG. Quasi ego de potestate Patris, et non de ipsa paternitatis
veritate contendam. An ei se dici maluit Patrem, quem non sibi, sed
creaturis voluit esse consimilem? Et ideo fatendum tibi est, ex
substantia Patris exstitisse Filium, si et natus et Deus est; aut
Filium pariter et Deum negare, si non ex paterna substantia, sed ex
nulla, operante tantum, sicut etiam in aliis creaturis, Patris
voluntate et potestate creatus est.
|
|
