|
183. PETIL. dixit: Quod si
cogi per legem aliquem vel ad bona licuisset, vos ipsi, miseri, a
nobis ad fidem purissimam cogi debuistis. Sed absit, absit a nostra
conscientia, ut ad nostram fidem aliquem compellamus.
184. AUG. respondit: Ad fidem quidem nullus est cogendus
invitus, sed per severitatem, imo et per misericordiam Dei,
tribulationum flagellis solet perfidia castigari. Numquid quia mores
optimi libertate voluntatis eliguntur, ideo mores pessimi non legis
integritate puniuntur? Sed tamen male vivendi ultrix disciplina
praepostera est, nisi cum praecedens bene vivendi doctrina
contemnitur. Si quae igitur adversus vos leges constitutae sunt, non
eis bene facere cogimini, sed male facere prohibemini . Nam bene
facere nemo potest, nisi elegerit, nisi amaverit quod est in libera
voluntate: timor autem poenarum et si nondum habet delectationem bonae
conscientiae, saltem intra claustra cogitationis coercet malam
cupiditatem. Qui tamen adversas leges constituerunt, quibus vestra
comprimatur audacia? nonne hi de quibus dicit Apostolus, quia non
sine causa gladium portant; ministri enim Dei sunt, vindices in iram
ei qui male agit (Rom. XIII, 4)? Tota igitur quaestio est,
utrum vos non male agatis, quibus tanti schismatis sacrilegium objicit
orbis terrarum: cujus quaestionis discussione neglecta, superflua
loquimini; et cum vivatis ut latrones, mori vos jactatis ut martyres
. Et quia vel ipsas leges, vel invidiam formidatis, vel ad
resistendum impares estis, non dico adversus tot homines, sed adversus
tot gentes catholicas; etiam de mansuetudine gloriamini, quod ad
vestram partem neminem cogitis. Isto modo et milvus, cum pullos
rapere territus non potuerit, columbum se nominet. Ubi enim
potuistis, et non fecistis? Unde ostenditis quam plura faceretis, si
possetis. Quando Julianus vobis, Christi invidens paci, basilicas
reddidit unitatis, quae strages a vobis factae sint, quando vobiscum
apertis templis suis etiam daemones exsultabant, quis commemorare
sufficiat? Bello Firmiano quae a vobis Rogatus Maurus pertulerit ,
ipsa Mauritania Caesareensis interrogetur. Tempore Gildoniano,
quia unus collega vester familiarissimus amicus ejus fuit , viderint
Maximianistae quae senserint . Nam Felicianum ipsum qui modo
vobiscum est, si ad jusjurandum liceret provocare, utrum ad
communionem vestram non invitum Optatus redire compulerit; movere
labia non auderet, praesertim si ejus faciem populus Mustitanus
intueretur, quo teste illa tunc facta sunt. Sed isti, ut dixi,
viderint quae passi fuerint ab eis, cum quibus Rogato talia fecerant.
Ipsa Ecclesia catholica solidata principibus catholicis imperantibus
terra marique, armatis turbis ab Optato atrociter et hostiliter
oppugnata est. Quae res coegit tunc primo adversus vos allegari apud
vicarium Seranum legem illam de decem libris auri, quas nullus vestrum
adhuc pendit, et nos crudelitatis arguitis! Quid autem mansuetius
sit, quam ut coercitione damnorum tanta vestra scelera multarentur?
Quis autem possit enarrare omnia, quae nulla amicitia judicum aut
aliquarum potestatum, quisque ubi potuerit, in locis vestris propria
dominatione committatis? Quis nostrum in plebibus nostris non aliquid
tale vel a prioribus comperit, vel ipse expertus est? Nonne apud
Hipponem, ubi ego sum, non desunt qui meminerint Faustinum vestrum
regni sui tempore praecepisse, quoniam Catholicorum ibi paucitas
erat, ut nullus eis panem coqueret, ita ut cujusdam diaconi nostri
furnarius inquilinus domnaedii sui panem incoctum abjecerit, eique
nulla exsilii lege damnato, communicationem non solum in civitate
Romana , sed etiam in patria sua, nec solum in patria sua, sed etiam
in domo sua negaverit? Quid nuper, quod ipse adhuc lugeo, nonne
Crispinus vester Calamensis, cum emisset possessionem, et hoc
emphyteuticam, non dubitavit in fundo catholicorum imperatorum, quorum
legibus nec in civitatibus esse jussi estis, uno terroris impetu
octoginta ferme animas miserabili gemitu mussitantes rebaptizando
submergere ? Quibus autem, nisi talibus factis, etiam ipsas de
quibus conquerimini leges, longe quidem infra meritum sceleris vestri,
sed tamen qualescumque ferri coegistis? An vero violentis incursibus
Circumcellionum vestrorum, qui sub vestro principatu furiosis
agminibus militant, non ex agris undique pelleremur, nisi vos obsides
in civitatibus teneremus, qui quoquo modo ipsam faciem publicam et
honestorum reprehensionem, si non timore, vel pudore ferre nolitis?
Noli ergo dicere, Absit, absit a nostra conscientia, ut ad nostram
fidem aliquem compellamus. Facitis enim, ubi potestis: ubi autem non
facitis, non potestis, sive legum, sive invidiae timore, sive
resistentium multitudine.
|
|
