|
JUL. Superest ut examinemus illam sententiam
tuam, quam tu te ad unum sermonem revocare pollicitus, breviter, ut
non est negandum, et acutule collegisti. Natura humana, si malum
esset, non esset generanda; si malum non haberet, non esset
regeneranda: atque ut ad unum verbum utrumque concludam, natura humana
si malum esset, salvanda non esset; si ei mali nihil inesset,
salvanda non esset (De Nuptiis et Concupiscentia, lib. 2, n.
36). In hoc loco non es a nobis ingenii tui laude fraudandus; pro
tua enim prorsus dici melius ratione non potuit: sed tamen rerum natura
non sinit, ut promoveat quidquam exacta calliditas. Durum tibi est
omnino contra stimulum calcitrare: quidquid enim compegeris, non minus
quam glacies admotae veritatis igne dissolvitur. Denique quid a nobis
nunc referatur attende. Conclusisti hoc modo: Certe natura hamana si
malum esset, salvanda non esset. Assentimur; prorsus verum dixisti:
Si malum esset, salvanda non esset; quia res mala, et naturaliter
mala, nec mereretur, nec caperet salutem. Cur non caperet? Quia
aliud quam facta erat, fieri non posset: non autem mereretur, quia
nihil in ea erat, quod Dei dignaretur liberare clementia. Cum autem
dicimus, si esset (quod certe esse non potest ), non illi spem
negati conciliamus effectus; sed ad destructionem alterius opinionis,
quae incidit, de rebus impossibilibus dicere solemus, Si hoc vel
illud, verbi gratia, esset, illud sine dubio sequeretur: ut cum
illud esse non potest, etiam hoc propter cujus amolitionem illatum
fuerat, multo magis negetur. Jam igitur frequenter ostendimus, malum
aliquid per naturam esse non posse: sed tamen nunc sine praejudicio
istius constituti, sententiae tuae partem probamus, qua dixisti,
Natura humana si malum esset, salvanda non esset. Salutem in
Baptismate collocasti, et argumentatus es consequenter; quoniam si
verum dicerent Manichaei, qui malam dicunt naturam, desiperent
Christiani, qui malae naturae remedium Baptismatis crederent
admovendum: et ideo qui malam confirmat hominum naturam, gratiam
negare compellitur; quod ita recurrit, ut qui gratiam confirmat,
hominum laudet naturam, cujus saluti eam intelligit fuisse provisam.
AUG. Non est verum quod dicis: fallis, aut falleris. Non enim
qui malam, sed qui malum confirmat hominum esse naturam, id est, non
qui eam malam esse, sed qui eam malum esse confirmat, gratiam negare
compellitur. Nam ubi mala est, ibi magis indiget gratia. Mala
quippe est natura malus homo; quoniam homo sine dubitatione natura
est: sic mala est natura mala mulier; quoniam mulier utique natura
est. Quomodo ergo, qui hoc dicit, gratiam negare compellitur; cum
gratia naturis malis, id est, hominibus malis, ut mali esse
desinant, opituletur? Sed aliter dicimus, Malus est iste homo;
aliter, Malum est iste homo: illud verum esse potest, hoc non
potest. Sicut, Vitiosus est homo iste, si dicimus, verum esse
potest: si autem dicimus, Vitium est iste homo, verum non potest
esse. Proinde noli errare, vel mittere homines in errorem, et sic me
dixisse intellige, Natura humana si malum esset, non esset
generanda; si malum non haberet, non esset regeneranda: ac si
dixissem, Natura humana, si vitium esset, non esset generanda; si
vitium non haberet, non esset regeneranda. Item quod sequitur, ubi
me ad unum verbum dixi utrumque concludere, ita dixi, Natura humana
si malum esset, salvanda non esset; si ei mali nihil inesset,
salvanda non esset: tanquam dicerem, Natura humana si vitium esset,
salvanda non esset; si ei vitii nihil inesset, salvanda non esset.
Ecce feci verba mea planiora, non ut invenires quod contra diceres;
sed ut intelligereris non potuisse invenire quod diceres.
|
|
