|
JUL. Res ineptae sunt, et quae stilo nostro
convicium magis faciant quam laborem: sed fidem tuam necessario
consequuntur. Verumtamen adhuc, ut sit intentus lector, admoneo.
Conatus es nempe asserere, quod Dei opus probetur pudendum non esse;
sed ut hoc efficere nequivisti, ita spopondisti illud absolutissime,
demere te a libidine verecundiam, si opus Dei esse doceatur; quod in
primo opere ita approbavi, ut nec te inde putem dubitaturum esse, cum
legeris: tamen quoniam hoc commentum tuum significat, necdum ad manus
tuas illos venisse libros, id ipsum in praesenti quoque ostendere non
pigebit. Irrationabiles igitur animantes, a quo conditas putas, quae
certis temporibus ardentissima libidine commoventur, ita ut etiam
feritates acuat singularum? Tunc saevus aper, tunc pessima tigris.
Ante omnes furor est insignis equarum (Virgilius, Georg. lib.
3, vers. 248, 266). Vere tument herbae. Vere abundantia
teneri humoris exuberat. Et coitum certis repetunt armenta diebus
(Ibid., lib. 2, vers. 324, 331, 329). Longum est
ire per singula: omnia genera, quae suspendit volatus, quae demersit
natatus, quae sparsit vagatus, per aera, per freta, per nemora, nec
tamen aut sublimavit ratio, aut culpa depressit, nota commiscendorum
corporum voluptate flammantur. Illum ergo sexuum quem patiuntur
ardorem, Dei an diaboli opere susceperunt? Clamabis sine dubio,
Dei. Deus ergo sexum naturali voluptate succendit; quod certe
consequentius quam tu, Manichaeus negat. Ille enim, a quo
concupiscentiam carnis damnare didicisti, quid sibi dicendum esset
expendens, rem quam diabolicam definiverat, atque a Dei operibus
removerat, quaquaversum eam potuit invenire persequitur: et ideo ut
per concupiscentiam corpora hominum, ita per homines, omnes animantes
diabolo deputavit auctori. Tu autem, cum in Manichaei castris
hactenus manens, maximum ejus feras draconem, de quo infelicibus
mentibus per naturale malum et crimina nuptiarum lethale inspiras
venenum; non vis tamen in omnes naturas suggesta a magistro tela
jaculari: et brutis familiarior (quibus tamen ob hoc parcis, ut
rationabilium statum auctoratius crimineris), consentis in illorum
corporibus Deum fecisse, quod in nostris diabolum: cum tamen id
ipsum, sed mitius in hominibus, quam in pecoribus esse fateare. Ut
ergo quid sit effectum, prudens lector accipiat, libidinem corporum in
animalibus factam a Deo non negas. Non est ergo Dei operibus indigna
illa affectio, quae in his substantiis acrior invenitur, quae nihil de
diaboli malo, vel tenui voluntate rapuerunt. Ergo quia concupiscentia
defensa est exemplo animalium, defensa etiam dignitate auctoris sui,
nec mala, nec diabolica est, quam fecit Deus formator corporum, et
quam tenet ea quae est expers natura peccati: cum hoc ergo claruit,
inquiro utrum istam libidinem, quam corpora humana persentiunt, Deum
fecisse consentias? Si annueris, sublata contentio est, tu
emendatus, et Manichaeus permanebit attritus. Si autem dixeris, In
corporibus hominum a Deo non potuit fieri: refero, illam voluptatem
et concupiscentiam carnis, hominis te, non Dei operibus indignam
putare. Ambigi quippe non potest, quoniam si quod confiteris a Deo
ubicumque factum, hoc dicas in homines fieri nequivisse, non
concupiscentiae testimonia aufers debita, sed humano corpori conquiris
indebita. Vide ergo cujus profanitatis sit sectae tuae finis. Dicis
esse indignum carne mortalis, quod indignum non fuit opere
Conditoris. Igitur hoc sensu non libidinem vituperasti; sed
hominem, quem accusare volueras, extulisti. Talem habet constantiam
talemque mercedem, qui veritati indicit bellum, ut contrariis semper
conatui suo feriatur effectibus. Ego ergo nunc tuis verbis
consequentius, sicut omnis prudentia cognoscit, insurgo. Itane in
taxandis et exprimendis operibus Dei, non auditur ratio, non omnium
naturarum considerantur exempla (De Nuptiis et Concupiscentia,
lib. 2, n. 22); sed in tantum hominis effertur insania, ut
putet inconveniens suis esse visceribus, quod per Dei operam in
naturae suae cernit vigere consortibus? Neque enim alia nostrorum
corporum est, vel origo, vel ratio, quam mutorum.
AUG. Dic ergo resurrectionem atque incorruptionem sempiternam
humanis corporibus non deberi; quia sicut belluina, etiam terrena ipsa
sunt: dic finem non esse posse diversum, ubi non est origo diversa:
dic ista, si placet; et contra evangelicas Litteras, quantum
saecularibus litteris profeceris, impetu vanae loquacitatis ostenta.
Si autem hoc dicere non audebis; fatere secundum christianam fidem,
etiam istam esse hominis poenam, quod comparatus est pecoribus
insensatis, et similis factus est eis (Psal. XLVIII, 13).
Huic ergo ista miseria est, cum misera esse pecora non possint: sic
et carnis concupiscentia, homini est poena, non bestiae, in qua
nunquam caro adversus spiritum concupiscit. An placet tibi, sic
aequare mortales naturas, ut in bestiis quoque asseras carnem contra
spiritum concupiscere? Quod si non facis, ne sicut equus et mulus non
habeas intellectum (Psal. XXXI, 9): agnosce libidinem,
qualem dicimus, in paradiso futuram non fuisse, si nemo peccasset,
qua caro concupiscit adversus spiritum. Talis quippe in pecoribus non
est, ex quibus tuae susceptae tale patrocinium providisti, ubi mutis
illis tu posses esse verbosus. Nam si humana libidine caro non
concupisceret adversus spiritum, sed libido talis in hominibus esset,
ut ad nutum voluntatis, cum opus esset, exsurgeret, cum autem non
opus esset, nulla incitamenta suggereret. cum quibus cohibendis atque
frenandis voluntas nostra pugnaret; nihil vos argueremus, quod in
paradiso eam, hoc est, in habitatione tantae felicitatis, tam
infeliciter locare velletis.
|
|
