|
JUL. Si enim incolumissima fide, scholari more ad
ostendendas tantummodo eruditionis tuae vires, ea tentares quae sunt
invicta concutere; finito tamen certaminis ludicro, his quibus
obloquebaris palmam daturus; probaremus litterarum studium, sed
irreligiosum castigaremus exemplum. Porro cum dogma nec
verisimilitudinis corrupto saltem colore perfusum, quod nullis legis
testimoniis (quippe nunquam rationi praejudicantibus) potestis tueri,
et hoc tamen impietate sua horrens, stultitia jacens, nusquam nisi
inter inguina voluntatum, honestate, disputatione, sacraque lege
confossum, turpissima obstinatione secteris; consequitur ex tribus
unum, ut aut plumbei ad intelligendum acuminis, aut maleficii illius
quod Manichaeorum mysteriis teneri, fando accepimus, catenas, aut
utrumque simul perpeti judiceris.
AUG. Quantolibet rationis nomine contra testimonia divina, quae
proferimus tibi, pugnare videaris, non illa subvertis; sed te
vexant, cum contra stimulum calces. Dic, quantum potes, inter
inguina voluntatum, qui tibi dicit, expertem non esse delicti,
utriusque sexus commixtione conceptum (Ambrosius, in Isaiam).
Ambrosius est iste, Juliane: ipse te vincit, quem non audes negare
catholicum, nunquam certe dicturus es Manichaeum. Quin etiam me aut
plumbei esse acuminis ad intelligendum, aut teneri maleficio
Manichaei, aut utrumque simul perpeti affirmas. De Manichaei
maleficio vel tuo convicio, jam tibi saepe respondimus, et
opportunius, cum opus esse videbitur, adhuc forsitan respondebimus.
Nunc de plumbeo ad intelligendum acumine, haeretice verbose,
responde. Nemo est certe qui nollet, si id esset in hominis
potestate, ingenio vividus atque ad intelligendum acutissimus nasci;
et quam rari sint quis ignorat? Qui tamen omnes ipsi paucissimi, si
hominis qui primus est factus, comparentur ingenio, plumbei
judicantur. Non enim tunc, sicut nunc, corpus corruptibile
aggravabat animam (Sap. IX, 15). Aut enim corruptibile non
erat, quia non erat moriturus Adam, nisi peccasset: aut si, ut vos
novi haeretici dicitis, etsi non peccasset, moriturus esset; non
tamen ita est institutus, quem primo Deus fecerat, et qui mali adhuc
nihil fecerat, ut ejus anima corpore gravaretur. Quis enim hanc esse
poenam neget, nisi qui amplius caeteris aggravatur? Si ergo
Manichaeus interroget, unde sit hoc tarditatis malum, non in
corporibus, sed in ipsis, ubi Dei est imago ingeniis humanis, quae
tarditas pervenit gradatim usque ad ridendam, vel potius, sicut
Scriptura commonet, usque ad lugendam fatuitatem (Eccli. XXII,
10): respondemus nos, et haec et omnia caetera mala, cum quibus
nasci, negare vel dubitare non possumus, primorum duorum et aliorum
deinde parentum peccatis esse tribuenda; quoniam non possunt tribui
nascentium voluntati. Alia quippe animalia, ut cum suis generis
vitiis nonnulla nascantur, quid mirum si accipiunt haec noxii spiritus
in potestatem, quemadmodum porcos, ut novimus, acceperunt (Matth.
VIII, 32)? Qui maligni spiritus possunt, sicut homines
irrationalium membra animalium, ita illi etiam ipsa semina vitiare.
De hominibus quaestio est, in quibus Dei imago nunquam diversorum
vitiorum, cum quibus eos nasci videmus, poenas pateretur, quas pati
non posset injustas, nisi peccatis gignentium praecedentibus: quod vos
negantes, et fidem catholicam descritis, et Manichaei dogma
nefarium, quantum optare non ausus est, adjuvatis, ut sibi certus
securusque videatur, hominum opificem non confiteri verum Deum, sed
gentem introducere tenebrarum.
|
|
