|
JUL. Cum ergo bene definita sit voluntas, Motus
animi, cogente nullo; quid quaeris superius causas, quas definitio
voluntatis exclusit? Expendite igitur quid sit voluntas, et desinetis
inquierere unde sit voluntas. Voluntas est enim motus animi, cogente
nullo: vos si tentetis ire dimidio ungue superius, statim constituta
convellitis. Quid ergo dicit Manichaeus? Sed iste motus ideo
exortus est, quia de tenebrarum natura homo factus est. Quid tu?
quia, inquis, de nihilo factus est homo. Unus ergo dicit, Ideo
voluntas mala, quia de nihilo factus est homo: alter, Ideo voluntas
mala in homine, quia de tenebris factus est homo. Utrique ergo illud
voluntatis suppletorium denegatis, id est, cogente nullo. Si enim
tanta fuit virtus in nihilo, quanta in aliquo; quae coegit hanc
voluntatem existere, exclusit ab ea conditionem suam, qua dictum
fuerat, cogente nullo. Sed non minus mali abegit infamiam; non est
enim peccatum, quod de motu animi libero non venit: effectumque est ut
cum dispendio veritatis, totius mali periret invidia; et evanuit mali
natura, cum crimen voluntatis evanuit: crimen autem evanuit
voluntatis, cum definitio voluntatis exsecta est. Et peccati igitur
et voluntatis claruit ejusmodi esse conditionem, ut si causis
praecedentibus deputetur, et jus perdat, et crimen. Ubi ergo erit
mali natura, cum malum non esse constiterit?
AUG. Dici non potest, quantum mirer frontem tuam, quomodo dicas
naturam mali, qui malum naturale non dicis; aut quomodo malum naturale
non dicas, qui naturam mali dicis. Quid autem vanius definitionibus
tuis, qui propterea putas non esse quaerendum unde sit voluntas, quia
motus est animi, cogente nullo? Si enim dicatur, ut putas, unde
sit; non erit verum quod dictum est, cogente nullo: quia illud unde
est, eam cogit esse; et ideo non est alicunde, ne cogatur esse. O
stultitiam singularem! Non est ergo alicunde ipse homo, qui non est
coactus esse; quia non erat qui cogeretur, antequam esset. Prorsus
et alicunde est voluntas, et esse non cogitur; et si ejus origo
quaerenda non est, non ideo quaerenda non est, quod voluntas alicunde
non sit, sed quia manifestum est unde sit. Ab illo est enim
voluntas, cujus est voluntas; ab angelo scilicet voluntas angeli, ab
homine hominis, a Deo Dei. Et si operatur Deus in homine
voluntatem bonam, id utique agit, ut oriatur ab illo bona voluntas,
cujus est voluntas; sicut agit ut homo oriatur ab homine: non enim
quia Deus creat hominem, ideo non homo ex homine nascitur. Malae
autem voluntatis suae unusquisque auctor est, quia malum vult. Sed
cum quaeritur, quare homo possit habere malam voluntatem quamvis ut
habeat non sit necesse; non origo quaeritur voluntatis, sed origo
ipsius possibilitatis: et invenitur ea esse causa, quia etsi magnum
bonum est rationalis creatura, non tamen est quod est Deus, cujus
solius est inconvertibilis incommutabilisque natura. Et hujus rei
causa cum quaeritur, hoc invenitur, quia non de se ipso, hoc est, de
sua natura atque substantia genuit, sed de nihilo, hoc est, de nulla
re fecit haec Deus. Non quia nihil habet aliquam vim; si enim
haberet, non nihil, sed aliquid esset: sed quia hoc est cuique
naturae de nihilo factam esse, quod est naturam Dei non esse, quae
immutabilis sola est. Nec ea quae de aliquibus rebus facta sunt, ab
hac excipiuntur origine: quoniam res quae ita factae sunt, ut ex iis
aliae fierent, de nullis exstantibus factae sunt, hoc est, omnino de
nihilo. Mutari autem possunt quaecumque alia diversis et propriis
qualitatibus suis; voluntate vero, quae ratione utitur, sola est
rationalis creatura mutabilis. Haec diligenter et intelligenter
quisquis advertit, multum te de nihilo nihil quod ad rem pertineat
dixisse cognoscet.
|
|
