|
JUL. Sed quantum interest inter plenum et vacuum, tantum
nimirum inter possibilitatem et necessitatem. Possibilitas enim rei
illius, cujus capax dicitur, vacua ostenditur: quando si vacua non
esset, nec capax esset. Qui enim caperet, quod jam haberet?
Necessitas autem non vacuitatem, sed plenitudinem indicat: non potest
quippe capere quasi vacua, quod jam quasi plena esse compellit.
Tantum itaque inter necessaria et possibilia interest, quantum inter
conferta et inania. Ab utriusque ergo qualitatis, cujus aeque capax
est, praejudiciis ipsa repugnantium susceptione defenditur. Habet
ergo bonum necessarium in natura tantum, quantum ad honorem spectat
auctoris; quod est innocentia nulli malo admixta naturaliter, proprii
operis pro boni proprietate et accusatione mali receptrix. Illud ergo
quod ei de proprio venit, peccans quisque sauciare potest: hoc vero
quod de Dei opere suscepit, decolorare non potest. Manet ergo et in
malis hominibus taxatio naturalis boni; nec unquam malum erit, bonum
malumque agere potuisse: sed personae illi nihil proderit, quae
necessarii sui instituta non damnat quidem, sed tamen sibi ea non
prodesse compulit. Sicut ergo in eo homine, in quo est jam explicata
libertas, cum peccat, malum adscribimus voluntati, naturam autem Deo
conditionis auctori: ita si parvulus, qui voluntatis usum non habet,
nec quidquam ostendit praeter instituta naturae, scelere plenus esse
dicatur, atque habere malum a necessario, quod alter a possibili
capit; sine dubio is auctor criminis, qui naturae auctor, arguitur.
AUG. Regulas tuas aperte in majoribus frangimus, ut eas ad
parvulos transferre non possis. Non erat parvulus qui dicebat, Non
quod volo, facio bonum; sed quod nolo malum, hoc ago. Non ei
possibilitatis inanitas, sed necessitatis inerat plenitudo, ut tuo de
his rebus loquamur modo: non erat vacuum quod caperet, sed refertum
quo ceperat malum. Non enim ait, Bonum malumque agere possum; quae
possibilitas naturae humanae malum non fuit, nec voluntatis: sed ait,
Non quod volo, facio bonum. Nec tantum; verum et addidit, sed quod
nolo malum, hoc ago. Ecce et quod non agit bonum, et quod agit
malum, non possibili, ut ipse constituis, sed ut ille patitur et
fatetur, necessario suo debet: infirmus quidem ad auferendas miserias
suas, sed plane firmissimus malleus ad conterendas regulas vestras.
Vult et non agit quod bonum est, non vult et agit quod malum est:
unde ista necessitas? Agnoscunt eam quidem catholici doctores, qui
Paulum apostolum intelligunt etiam de se ipso ista dicentem, et ex
lege quae in membris repugnat legi mentis, sine qua nullus hominum
nascitur, venire non dubitant; et ideo dici et a sanctis vident, Non
quod volo, facio bonum; sed quod nolo malum, hoc ago: quia vident
quantum bonum sit nec carne concupiscere, quae mente aversantur ;
eosque id velle, nec facere: et malum esse, quamvis mente non
consentiente, vel carne tamen talia concupiscere; eosque id nolle,
sed facere, sine ulla quidem condemnatione, quoniam peccati hujus
reatu regeneratione deleto, resistunt mente, ne perficiant quod
concupiscunt carne; sed non sine suo aliquo malo, quia non eis aliena
commixta, sed eorum natura est et in mente et in carne. Hunc sensum
pium et verum contra vestram susceptam non vultis admittere; quasi
propterea faciatis, ut in judicio quo defenditur a vobis, non solum de
litteris, verum etiam de ipsis hominum moribus gemitibusque sanctorum,
nihil adversus eam recitetur, nolentibus vobis; et tanta veritatis
manifestatione recitetur, ut non eloquentia, sed sola impudentia
vestra remaneat, qua illam non possitis defendere, sed velitis. Quid
enim agitis, quod res apertas turbidae loquacitatis tempestate nubilare
conamini? Clamat Apostolus, Non quod volo, facio bonum; sed quod
nolo malum, hoc ago. Clamat etiam superius: Jam non ego operor
illud, sed quod habitat in me peccatum; scio enim quia non habitat in
me, hoc est in mea carne, bonum (Rom. VII, 17-19). Quid
est, quod nolo facio? et quid est, non ego operor? Quid est, nisi
quod consequenter exponit? Dicendo quippe, quod nolo facio; se
facere ostendit: et rursus dicendo, non ego operor; non mentem
consentientem, sed carnem suam concupiscentem id facere ostendit:
concupiscendo quippe caro agit, etsi ad consensum mentem non attrahit.
Propter hoc adjungit, Scio quia non habitat in me. Et exponens quid
dicat in me: hoc est, inquit, in carne mea, bonum. Verum sint
istae voces, non Apostoli, ut vultis, sed cujuslibet hominis mala
sua consuetudine praegravati, quam voluntate non potest vincere: nonne
et haec tam robusta est, ut argumentationes vestras de possibili et
necessario tanquam pueriles et ludicras tabellas robore suo frangat et
conterat? Quoniam est, quod non vultis, non solum voluntarium atque
possibile, unde liberum est abstinere; verum etiam necessarium
peccatum, unde abstinere liberum non est, quod jam non solum
peccatum, sed etiam poena peccati est. Nec attendere vultis, quod in
unoquoque agitur per violentiam consuetudinis (quam quidam docti
dixerunt esse secundam naturam), hoc actum esse per violentiam
poenalem summi illius maximique peccati primi hominis in omnibus qui
erant in lumbis ejus, per ejus concupiscentiam exorturi, cum
propagaretur humanum genus, quam concupiscentiam peccantium pudor
operuit in regione lumborum.
|
|
