|
JUL. Porro jam satis multa de Genesi. Transeamus ad
apostolum Paulum, quem opinionis suae Manichaeus et Traducianus
opinantur. Cum ergo de mortuorum resurrectione dissereret, ait:
Sicut in Adam omnes moriuntur, ita et in Christo omnes
vivificabuntur (I Cor. XV, 22). Hoc testimonium usurpasti
tu, cum quo nobis causa est: sed quid eo confici putares, quia tu
tacuisti, etsi suspicer, tamen confirmare vix possum. Quid enim
spectat ad traducem, si omnes in Adam mori dicantur; cum Adam nomen
hominis sit, tradux autem peccati et labis Manichaeae indicium? Nisi
forte nihil aliud ipsum Adam, quam peccatum et esse, et sonare
fatearis; ut hac appellatione Apostolus omnes mori in peccato
pronuntiasse videatur? Sed hoc propalam insanum est. Quid igitur
novum, si quia Adam sermo hebraeus nihil aliud indicat quam hominem
(hoc enim interpretatio ipsius exprimit), dixerit Apostolus, In
Adam omnes moriuntur, et in Christo omnes vivificabuntur: id est,
secundum hominis qui moriuntur naturam, per virtutem Christi a mortuis
excitantur? Huic sententiae qui inficiatur, insanit: ejusdem quippe
auctoris virtute, qui in hac vita fecunditatem et mortalitatem
instituit, universi excitabuntur e sepulcris, ut recipiat unusquisque
propria corporis sui, prout gessit, sive bonum, sive malum (II
Cor. V, 10). Hoc itaque dicto Apostoli, quo ait, Sicut in
Adam omnes moriuntur, ita et in Christo omnes vivificabuntur; mortem
corporalem quae justis injustisque communis est, an poenalem illam
diabolo et impiis deputatam insinuari putas? Si naturalem istam
simplicem, quae in sanctis etiam pretiosa est (Psal. CXV, 5),
quae non solum bonis et malis, verum etiam hominibus pecudibusque ex
aequo accidit; hanc, inquam, mortem hic Apostolus indicavit:
manifestum est quoniam nomine Adae naturam humanitatis, nomine autem
Christi potentiam creatoris et excitatoris ostendit. Sin autem quod
ait, In Adam omnes moriuntur; crimen hic velis intelligi, non
naturam; suppetit expositio tam aperta quam certa, videlicet ut
dixerit, Sicut omnes, id est, multi Adae imitatione moriuntur; ita
omnes, id est, multi Christi imitatione salvantur. Aut ergo de
communi morte locutus est, et naturam indicavit: aut de peccato, et
imitationem accusavit. Sic enim et post pauca subjunxit: Sicut
portavimus, inquit, imaginem terrestris, portemus etiam imaginem
illius coelestis (I Cor. XV, 49). Certe susceptio imaginis
non poterat imperari, si naturalis in qualitate alterutra crederetur.
AUG. Quis est tam negligens apostolicorum eloquiorum, ut non
videat quod Apostolus de resurrectione corporis disserebat, ubi ait,
Sicut in Adam omnes moriuntur, ita et in Christo omnes
vivificabuntur? Sed tu ad dilatanda, non eloquia, sed vaniloquia
tua, ubi nulla quaestio est, ingeris quaestionem, et quaeris a me
illud quod dictum est, In Adam omnes moriuntur; de qua morte sit
dictum. Prorsus de morte corporis dictum est, ista scilicet qua
necesse est moriantur boni et mali, non illa qua mortui dicuntur qui
eadem morte sunt mali: quas duas mortes, una brevi Dominus
complectitur sententia, dicens: Sine mortuos sepelire mortuos suos
(Matth. VIII, 22). Est etiam mors, quae in Apocalypsi
mors secunda dicitur (Apoc. II, 11; XX, 6, 14; XXI,
8), qua et corpus et anima igne cruciabuntur aeterno; quam minatur
Dominus ubi dicit: Eum timete, qui habet potestatem, et corpus et
animam perdere in gehennam (Matth. X, 28). Quamvis ergo multae
mortes inveniantur in Scripturis; duae tamen sunt praecipuae, prima
et secunda: prima est, quam peccando intulit primus homo; secunda
est, quam judicando illaturus est secundus homo. Sicut in sanctis
Libris multa Dei testamenta commemorantur; quod possunt advertere,
qui diligenter legunt: sunt tamen duo praecipua, vetus et novum.
Prima ergo mors coepit esse, quando Adam de paradiso ejectus est, et
separatus a ligno vitae: mors secunda esse incipiet, quando dicetur,
Discedite a me, maledicti, in ignem aeternum (Id. XXV,
41). Cum igitur de resurrectione corporis loqueretur Apostolus,
ait: Per hominem mors, et per hominem resurrectio mortuorum: sicut
enim in Adam omnes moriuntur; sic et in Christo omnes vivificabuntur
(I Cor. XV, 21 et 22). Non itaque debemus inquirere, de
qua morte agatur hoc loco; manifestum est enim de morte corporis agi:
sed potius debemus attendere, per quem sit mors ipsa de qua agitur,
utrum per Deum qui hominem condidit, an per hominem qui peccando causa
hujus mortis exstitit. Sed hoc, ut dixi, attendere debemus in
promptu positum, non quasi abditum quaerere. Nam et hanc abstulit
Apostolus quaestionem, apertissime dicens, Per hominem mors. Et
quis est iste, nisi primus Adam? Ipse est quippe ille, de quo
dictum est, Per unum hominem peccatum intravit in mundum, et per
peccatum mors : cui e contrario Adam secundus opponitur, qui est
forma futuri (Rom. V, 12, 14); unde et hic dictum est, Per
hominem mors, et per hominem resurrectio mortuorum. Sic ergo est
accipiendum quod ait, In Adam omnes moriuntur; ut non obliviscamur
quod ait, Per hominem mors. Ideo quippe in Adam omnes moriuntur,
quia per hominem mors: sicut ideo in Christo vivificantur, quia per
hominem resurrectio mortuorum. Homo igitur, et homo: sicut ergo unus
iste, sic unus est ille; ac per hoc, quia homo secundus est iste,
homo primus est ille. Scimus Adam, sicut commemoras, hebraea lingua
hominem dici: sed non hinc efficitur quod impudentissime persuadere
conaris, ut in eo quod dixit Apostolus, In Adam omnes moriuntur,
omnem mortalem hominem significasse credatur; ut scilicet non in illo
primo homine, sed in eo quod mortales sunt, existimemus omnes mori.
Noli obscurare clara, recta pervertere, implicare simplicia: in illo
moriuntur omnes, per quem mors; sicut in illo vivificantur, per quem
resurrectio mortuorum. Et quis est iste, nisi secundus homo? quis
ergo est ille, nisi primus homo? Proinde quis iste, nisi unus est
Christus? quis ille nisi unus Adam? Itaque sicut portavimus
imaginem terrestris hominis, ita portemus etiam coelestis. Indicatur
illud, hoc imperatur: illud quippe jam praesens est, hoc futurum.
Et ideo illam portavimus imaginem conditione nascendi, et peccati
contagione: hanc autem portamus gratia renascendi; portamus autem
interim spe, re vero portabimus eam praemio resurgendi, et beate
justeque regnandi. Quae cum ita sint, mors quidem hominis ita
instituti, et in eo constituti loco, ut non moreretur, nisi
peccasset, sine dubitatione poenalis est: sed Deo per gratiam suam in
usum nobis bonum poenalia mala nostra vertente, in conspectu Domini
pretiosa est mors sanctorum ejus. Per illam certant, sicut per
disciplinam: Disciplina enim, sicut scriptum est, ad praesens non
gaudii videtur esse, sed tristitiae; postea vero, uberiorem fructum,
his qui per eam certarunt, reddit justitiae (Hebr. XII, 11).
Tu autem, qui mortem corporis etiam in paradiso, etiam peccante
nullo, futuram fuisse contendis, hostis es gratiae Dei, hostisque
sanctorum, quorum mors pretiosa est, per illam certantium intrare
atque habitare paradisum. Non enim mortem solam, id est,
resolutionem animae a corpore, nolentis tamen spoliari, sed
supervestiri, ut absorbeatur mortale a vita (II Cor. V, 4);
sed etiam omnes morbos, et omnia genera malorum, quae homines non
valendo ferre moriuntur, quantum ad te attinet, in locum tantae
felicitatis et quietis immittis: quod errore quanto facias video, sed
qua fronte nescio.
|
|
