|
1. Quibus recte consideratis atque perspectis, attende utrum aliquid
mali acciderit fidelibus et piis, quod eis non in bonum verteretur:
nisi forte putandum est apostolicam illam vacare sententiam, ubi ait,
Scimus quia diligentibus Deum omnia cooperantur in bonum (Rom.
VIII, 28). Amiserunt omnia quae habebant. Numquid fidem?
numquid pietatem? numquid interioris hominis bona, qui est ante Deum
dives (I Petr. III, 4)? Hae sunt opes Christianorum,
quibus opulentus dicebat Apostolus: Est autem quaestus magnus pietas
cum sufficientia. Nihil enim intulimus in hunc mundum, sed nec
auferre aliquid possumus: habentes autem victum et tegumentum, his
contenti simus. Nam qui volunt divites fieri, incidunt in tentationem
et laqueum, et desideria multa stulta et noxia, quae mergunt homines
in interitum et perditionem. Radix est enim omnium malorum avaritia :
quam quidam appetentes, a fide pererraverunt, et inseruerunt se
doloribus multis (I Tim. VI, 6-10).
2. Quibus ergo terrenae divitiae in illa vastatione perierunt, si
eas sic habebant, quemadmodum ab isto foris paupere, intus divite
audierant; id est, si mundo utebantur, tanquam non utentes (I
Cor. VII, 31): potuerunt dicere, quod ille graviter tentatus
et minime superatus: Nudus exivi de utero matris meae, nudus revertar
in terram. Dominus dedit, Dominus abstulit; sicut Domino placuit,
ita factum est: sit nomen Domini benedictum (Job I, 21): ut
bonus servus magnas facultates haberet ipsam sui Domini voluntatem,
cui pedissequus mente ditesceret, nec constristaretur eis rebus vivens
relictus , quas cito fuerat moriens relicturus. Illi autem
infirmiores, qui terrenis his bonis, quamvis ea non praeponerent
Christo, aliquantula tamen cupiditate cohaerebant; quantum haec
amando peccaverint, perdendo senserunt. Tantum quippe doluerunt,
quantum se doloribus inseruerant; sicut Apostolum dixisse supra
commemoravi. Oportebat enim ut eis adderetur etiam experimentorum
disciplina, a quibus fuerat tam diu neglecta verborum. Nam cum dixit
Apostolus, Qui volunt divites fieri, incidunt in tentationem, et
caetera; profecto in divitiis cupiditatem reprehendit, non
facultatem: qui praecepit alibi, dicens, Praecipe divitibus hujus
mundi, non superbe sapere, neque sperare in incerto divitiarum ; sed
in Deo vivo, qui praestat nobis omnia abundanter ad fruendum; bene
faciant, divites sint in operibus bonis, facile tribuant,
communicent, thesaurizent sibi fundamentum bonum in futurum, ut
apprehendant veram vitam (I Tim. VI, 17-19). Haec qui de
suis faciebant divitiis, magnis sunt lucris levia damna solati;
plusque laetati ex his, quae facile tribuendo tutius servaverunt, quam
contristati ex his, quae timide retinendo facilius amiserunt. Hoc
enim potuit in terra perire, quod piguit inde transferre. Nam qui
receperunt consilium Domini sui, dicentis, Nolite condere vobis
thesauros in terra, ubi tinea et rubigo exterminant, et ubi fures
effodiunt et furantur; sed thesaurizate vobis thesauros in coelo, quo
fur non accedit, neque tinea corrumpit: ubi enim est thesaurus tuus,
ibi erit et cor tuum (Matth. VI, 19-21); tribulationis
tempore probaverunt quam recte sapuerint, non contemnendo veracissimum
praeceptorem et thesauri sui fidelissimum invictissimumque custodem.
Nam si multi sunt gavisi, ibi se habuisse divitias suas, quo contigit
ut hostis non accederet; quanto certius et securius gaudere potuerunt
qui monitu Dei sui illuc migraverant, quo accedere omnino non posset?
Unde Paulinus noster, Nolensis episcopus, ex opulentissimo divite
voluntate pauperrimus et copiosissime sanctus, quando et ipsam Nolam
Barbari vastaverunt , cum ab eis teneretur, sic in corde suo, ut ab
eo postea cognovimus, precabatur: Domine, non excrucier propter
aurum et argentum; ubi enim sint omnia mea, tu scis. Ibi enim
habebat omnia sua, ubi eum condere et thesaurizare ille monstraverat ,
qui et haec mala mundo ventura praedixerat. Ac per hoc qui Domino suo
monenti obedierant, ubi et quomodo thesaurizare deberent, nec ipsas
terrenas divitias Barbaris incursantibus amiserunt: quos autem non
obedisse poenituit, quid de talibus rebus faciendum esset, si non
praecedente sapientia, certe consequente experientia didicerunt.
3. At enim quidam boni etiam Christiani tormentis excruciati sunt,
ut bona sua hostibus proderent. Illi vero nec prodere, nec perdere
potuerunt bonum, quo et ipsi boni erant. Si autem torqueri, quam
mammona iniquitatis prodere maluerunt, boni non erant. Admonendi
autem fuerant, qui tanta patiebantur pro auro, quanta essent
sustinenda pro Christo: ut eum potius diligere discerent, qui pro se
passos aeterna felicitate ditaret; non aurum et argentum, pro quo pati
miserrimum fuit, seu mentiendo occultaretur, seu verum dicendo
proderetur. Namque inter tormenta nemo Christum confitendo amisit:
nemo aurum, nisi negando, servavit. Quocirca utiliora erant fortasse
tormenta, quae bonum incorruptibile amandum docebant, quam illa bona,
quae sine ullo utili fructu dominos sui amore torquebant. Sed quidam
etiam non habentes quod proderent, dum non creduntur, torti sunt. Et
hi forte habere cupiebant, nec sancta voluntate pauperes erant: quibus
demonstrandum fuit, non facultates, sed ipsas cupiditates talibus esse
dignas cruciatibus. Si vero melioris vitae proposito reconditum aurum
argentumque non habebant, nescio quidem utrum cuiquam talium
acciderit, ut dum habere creditur, torqueretur: verumtamen etiamsi
accidit, profecto qui inter illa tormenta paupertatem sanctam
confitebatur, Christum confitebatur. Quapropter etsi non meruit ab
hostibus credi, non potuit tamen sanctae paupertatis confessor sine
coelesti mercede torqueri.
4. [XI.] Multos, inquiunt, etiam Christianos fames diuturna
vastavit. Hoc quoque in usus suos boni fideles pie tolerando
verterunt. Quos enim fames necavit, malis vitae hujus, sicut
corporis morbus, eripuit: quos autem non necavit, docuit parcius
vivere, docuit productius jejunare.
|
|
