|
1. Cum ergo malae voluntatis efficiens naturalis, vel, si dici
potest, essentialis nulla sit causa; ab ipsa quippe incipit spirituum
mutabilium malum, quo minuitur atque depravatur naturae bonum, nec
talem voluntatem facit nisi defectio, qua deseritur Deus, cujus
defectionis etiam causa utique deficit: si dixerimus nullam esse
efficientem causam etiam voluntatis bonae, cavendum est, ne voluntas
bona bonorum Angelorum, non facta, sed Deo coaeterna esse credatur.
Cum ergo ipsi facti sint, quomodo illa non esse facta dicetur? Porro
quia facta est, utrum cum ipsis facta est, an sine illa fuerunt
prius? Sed si cum ipsis, non dubium quod ab illo facta sit, a quo et
ipsi; simulque ut facti sunt, ei a quo facti sunt, amore cum quo
facti sunt, adhaeserunt. Eoque sunt isti ab illorum societate
discreti, quod hi in eadem voluntate bona manserunt, illi ab ea
deficiendo mutati sunt, mala scilicet voluntate, hoc ipso quod a bona
defecerunt: a qua non defecissent, si utique noluissent . Si autem
boni Angeli fuerunt prius sine bona voluntate, eamque in se ipsi Deo
non operante fecerunt; ergo meliores a se ipsis, quam ab illo facti
sunt. Absit. Quid enim erant sine bona voluntate, nisi mali? Aut
si propterea non mali, quia nec mala voluntas eis inerat (neque enim
ab ea, quam nondum coeperant habere, defecerant), certe nondum
tales, nondum tam boni, quam esse cum voluntate bona coeperunt. Aut
si non potuerunt se ipsos facere meliores, quam eos ille fecerat, quo
nemo melius quidquam facit; profecto et bonam voluntatem, qua meliores
essent, nisi operante adjutorio Creatoris, habere non possent. Et
cum id egit eorum voluntas bona, ut non ad se ipsos, qui minus erant,
sed ad illum qui summe est, converterentur, eique adhaerentes magis
essent, ejusque participatione sapienter beateque viverent; quid aliud
ostenditur, nisi voluntatem quamlibet bonam inopem fuisse in solo
desiderio remansuram, nisi ille qui bonam naturam ex nihilo sui capacem
fecerat, ex se ipso faceret implendo meliorem, prius faciens excitando
avidiorem?
2. Nam et hoc discutiendum est, si boni Angeli ipsi in se fecerunt
voluntatem bonam, utrum aliqua eam, an nulla voluntate fecerunt. Si
nulla, utique nec fecerunt. Si aliqua, utrum mala, an bona. Si
mala, quomodo esse potuit mala voluntas bonae voluntatis effectrix?
Si bona, jam ergo habebant. Et istam quis fecerat, nisi ille qui
eos cum bona voluntate, id est cum amore casto, quo illi adhaererent,
creavit, simul eis et condens naturam, et largiens gratiam? Unde
sine bona voluntate, hoc est Dei amore, nunquam sanctos Angelos
fuisse, credendum est. Isti autem, qui cum boni creati essent,
tamen mali sunt, mala propria voluntate, quam bona natura non fecit,
nisi cum a bono sponte defecit, ut mali causa non sit bonum, sed
defectus a bono, aut minorem acceperunt amoris divini gratiam, quam
illi qui in eadem perstiterunt; aut si utrique boni aequaliter creati
sunt, istis mala voluntate cadentibus, illi amplius adjuti, ad eam
beatitudinis plenitudinem, unde se nunquam casuros certissimi fierent,
pervenerunt: sicut jam etiam in libro, quem sequitur iste,
tractavimus (cap. 13). Confitendum est igitur cum debita laude
Creatoris, non ad solos sanctos homines pertinere, verum etiam de
sanctis Angelis posse dici, quod charitas Dei diffusa sit in eis per
Spiritum sanctum, qui datus est eis (Rom. V, 5); nec tantum
hominum, sed primitus praecipueque Angelorum bonum esse, quod
scriptum est, Mihi autem adhaerere Deo, bonum est (Psal.
LXXII, 28). Hoc bonum quibus commune est, habent et cum illo
cui adhaerent et inter se societatem sanctam, et sunt una civitas
Dei, eademque vivum sacrificium ejus vivumque templum ejus. Cujus
pars quae conjungenda immortalibus Angelis ex mortalibus hominibus
congregatur , et nunc mortaliter peregrinatur in terris, vel in eis
qui morte obierunt, secretis animarum receptaculis sedibusque
requiescit, eodem Deo creante, quemadmodum exorta sit, sicut de
Angelis dictum est, jam video esse dicendum. Ex uno quippe homine,
quem primum Deus condidit, genus humanum sumpsit exordium, secundum
sanctae Scripturae fidem, quae mirabilem auctoritatem non immerito
habet in orbe terrarum, atque in omnibus gentibus, quas sibi esse
credituras inter caetera vera quae dixit, vera divinitate praedixit.
|
|
