|
1. Nunc jam videamus quonam modo evidenter possit ostendi, non tam
breves, ut illi decem unus esset noster, sed tantae prolixitatis annos
quantae nunc habemus (quos utique circuitus conficit solis), in
illorum hominum vita prolixissima computatos. Sexcentesimo nempe anno
vitae Noe scriptum est factum esse diluvium. Cur ergo ibi legitur,
Et aqua diluvii facta est super terram sexcentesimo anno in vita Noe,
secundi mensis, septima et vicesima mensis (Gen. VII, 10,
11 sec. LXX); si annus ille minimus, quales decem faciunt unum
nostrum, triginta sex dies habebat? Tantillus quippe annus, si
antiquo more hoc nomen accepit, aut non habet menses, aut mensis ejus
est triduum, ut habeat duodecim menses. Quomodo igitur hic dictum
est, Sexcentesimo anno, secundi mensis, septima et vicesima die
mensis; nisi quia tales quales nunc sunt, etiam tunc erant menses?
Nam quo pacto aliter vicesimo et septimo die secundi mensis diceretur
coeptum esse diluvium? Deinde postea in fine diluvii ita legitur: Et
sedit arca in mense septimo, septima et vicesima die mensis, super
montes Ararat. Aqua autem minuebatur usque ad undecimum mensem: in
undecimo autem mense, prima die mensis, paruerunt capita montium
(Id. VIII, 4, 5). Si igitur tales menses erant, tales
profecto et anni erant, quales nunc habemus. Menses quippe illi
triduani, viginti et septem dies habere non poterant. Aut si pars
tricesima tridui tunc appellabatur dies, ut omnia proportione
minuantur; ergo nec toto quatriduo nostro factum est illud tam grande
diluvium, quod memoratur factum quadraginta diebus et noctibus. Quis
hanc absurditatem et vanitatem ferat? Proinde removeatur hic error,
qui conjectura falsa ita vult astruere Scripturarum nostrarum fidem,
ut alibi destruat. Prorsus tantus etiam tunc dies fuit, quantus et
nunc est, quem viginti et quatuor horae diurno curriculo nocturnoque
determinant: tantus mensis, quantus et nunc est, quem luna coepta et
finita concludit: tantus annus, quantus et nunc est, quem duodecim
menses lunares, additis propter cursum solarem quinque diebus et
quadrante, consummant: quanti anni sexcentesimi vitae Noe secundus
erat mensis ejusque mensis vicesimus et septimus dies, quando coepit
esse diluvium; in quo dies quadraginta continuatae ingentes pluviae
memorantur (Gen. VII, 12), qui dies non binas ac paulo
amplius horas habebant, sed vicenas et quaternas die noctuque
transactas. Ac per hoc tam magnos annos vixerunt illi antiqui usque
amplius quam nongentos, quantos postea vixit Abraham centum
septuaginta quinque (Id. XXV, 7), et post eum filius ejus
Isaac centum octoginta (Id. XXXV, 28), et filius ejus
Jacob prope centum quinquaginta (Id. XXVII, 28), et
quantos interposita aliquanta aetate Moyses centum viginti (Deut.
XXXIV, 7), et quantos etiam nunc vivunt homines septuaginta vel
octoginta, vel non multo amplius, de quibus dictum est: Et amplius
eis labor et dolor (Psal. LXXXIX, 10).
2. Illa vero numerorum varietas, quae inter codices hebraeos
invenitur et nostros, neque de hac antiquorum longaevitate dissentit,
et si quid habet ita diversum, ut verum esse utrumque non possit,
rerum gestarum fides ab ea lingua repetenda est, ex qua interpretatum
est quod habemus. Quae facultas cum volentibus ubique gentium praesto
sit; non tamen vacat , quod Septuaginta interpretes, in plurimis
quae diversa dicere videntur, ex haebreis codicibus emendare ausus est
nemo. Non enim est illa diversitas putata mendositas; nec ego ullo
modo putandam existimo. Sed ubi non est scriptoris error, aliquid eos
divino Spiritu, ubi sensus esset consentaneus veritati, et praedicans
veritatem, non interpretantium more , sed prophetantium libertate
aliter dicere voluisse credendum est. Unde merito, non solum
hebraeis, verum etiam ipsis, cum adhibet testimonia de Scripturis,
uti apostolica invenitur auctoritas. Sed hinc me opportuniore loco,
si Deus adjuverit, promisi diligentius locuturum: nunc quod instat
expediam. Non enim ambigendum est ab homine, qui ex primo homine
primus est natus, quando tam diu vivebant, potuisse constitui
civitatem, sane terrenam, non illam quae dicitur civitas Dei: de qua
ut scriberemus, laborem tanti hujus operis in manus sumpsimus.
|
|
