|
1. Sed nunc rerum effectu jam in posteris consecuto, quae operta
fuerant, satis aperta sunt. Quis enim haec diligenter et
intelligenter advertens, non agnoscat in Christo? Sem quippe, de
cujus semine in carne natus est Christus, interpretatur Nominatus.
Quid autem nominatius Christo, cujus nomen ubique jam fragrat, ita
ut in Cantico canticorum, etiam ipsa praecinente prophetia, unguento
comparetur effuso (Cantic. 1, 2): in cujus domibus, id est
ecclesiis, habitat gentium latitudo? Nam Japheth Latitudo
interpretatur. Cham porro, quod interpretatur Calidus , medius Noe
filius, tanquam se ab utroque discernens et inter utrumque remanens,
nec in primitiis Israelitarum, nec in plenitudine Gentium, quid
significat nisi haereticorum genus calidum, non spiritu sapientiae,
sed impatientiae, quo solent haereticorum fervere praecordia , et
pacem perturbare sanctorum? Sed haec in usum cedunt proficientium,
juxta illud Apostoli: Oportet et haereses esse, ut probati manifesti
fiant in vobis (I Cor, XI, 19). Unde etiam scriptum est,
Filius eruditus sapiens erit, imprudente autem ministro utetur
(Prov. X, 4, apud LXX). Multa quippe ad fidem catholicam
pertinentia, dum haereticorum calida inquietudine exagitantur, ut
adversus eos defendi possint, et considerantur diligentius, et
intelliguntur clarius, et instantius praedicantur: et ab adversario
mota quaestio, discendi existit occasio. Quamvis non solum qui sunt
apertissime separati, verum etiam omnes qui christiano vocabulo
gloriantur et perdite vivunt, non absurde possunt videri medio Noe
filio figurati: passionem quippe Christi, quae illius hominis
nuditate significata est, et annuntiant profitendo, et male agendo
exhonorant. De talibus ergo dictum est, Ex fructibus eorum
cognoscetis eos (Matth. VII, 20). Ideo Cham in filio suo
maledictus est, tanquam in fructu suo, id est in opere suo. Unde
convenienter et ipse filius ejus Chanaan interpretatur Motus eorum:
quod aliud quid est, quam opus eorum? Sem vero et Japhet tanquam
circumcisio et praeputium, vel sicut alio modo eos appellat
Apostolus, Judaei et Graeci, sed vocati et justificati, cognita
quoquo modo nuditate patris, qua significabatur passio Salvatoris,
sumentes vestimentum, posuerunt supra dorsa sua , et intraverunt
aversi, et operuerunt nuditatem patris sui, nec viderunt quod
reverendo texerunt (Gen. IX, 23). Quodam enim modo in
passione Christi, et quod pro nobis factum est honoramus, et
Judaeorum facinus aversamur. Vestimentum significat sacramentum;
dorsa, memoriam praeteritorum: quia passionem Christi eo scilicet jam
tempore quo habitat Japhet in domibus Sem et malus frater in medio
eorum, transactam celebrat Ecclelia, non adhuc prospectat futuram.
2. Sed malus frater in filio suo, hoc est in opere suo, puer, id
est servus, est fratrum bonorum, cum vel ad exercitationem
patientiae, vel ad profectum sapientiae scienter utuntur malis boni.
Sunt enim, teste Apostolo, qui Christum annuntiant non caste: Sed
sive occasione, inquit, sive veritate Christus annuntietur, in hoc
gaudeo, sed et gaudebo (Philipp. I, 18). Ipse quippe
plantavit vineam, de qua dicit Propheta, Vinea Domini Sabaoth
domus Israel est (Isai. V. 7): et bibit de vino ejus: sive
ille calix hic intelligatur, de quo dicit, Potestis bibere calicem,
quem ego bibiturus sum (Matth. XX, 22)? et, Pater, si fieri
potest, transeat a me calix iste (Id. XXVI, 39); quo suam
sine dubio significat passionem: sive quia vinum fructus est vineae,
hoc potius illo sit significatum, quod ex ipsa vinea, hoc est ex
genere Israelitarum, carnem pro nobis et sanguinem, ut pati posset,
assumpsit: Et inebriatus est, id est, passus est: Et nudatus est
(Gen. IX, 21); ibi namque nudata est, id est apparuit ejus
infirmitas, de qua dicit Apostolus, Etsi crucifixus est ex
infirmitate (II Cor. XIII, 4). Unde idem dicit, Infirmum
Dei fortius est hominibus, et stultum Dei sapientius est hominibus
(I Cor. I, 25). Quod vero cum dictum esset, Et nudatus
est; addidit Scriptura, in domo sua: eleganter ostendit, quod a
suae carnis gente et domesticis sanguinis sui, utique Judaeis, fuerat
crucem mortemque passurus. Hanc passionem Christi foris in sono
tantum vocis reprobi annuntiant: non enim quod annuntiant,
intelligunt. Probi autem in interiore homine habent tam grande
mysterium, atque honorant intus in corde infirmum et stultum Dei,
quod fortius et sapientius est hominibus. Hujus rei figura est, quod
Cham exiens hoc nuntiavit foris; Sem vero et Japheth, ut hoc
velarent, id est honorarent, ingressi sunt, hoc est, interius id
egerunt.
3. Haec Scripturae secreta divinae indagamus, ut possumus, alius
alio magis minusve congruenter, verumtamen fideliter certum tenentes,
non ea sine aliqua praefiguratione futurorum gesta atque conscripta,
neque nisi ad Christum et ejus Ecclesiam, quae civitas Dei est,
esse referenda: cujus ab initio generis humani non defuit praedicatio,
quam per omnia videmus impleri. Benedictis igitur duobus filiis Noe,
atque uno in medio eorum maledicto, deinceps usque ad Abraham de
justorum aliquorum, qui pie Deum colerent, commemoratione silitum est
per annos amplius quam mille. Nec eos defuisse crediderim: sed si
omnes commemorarentur, nimis longum fieret; et haec esset magis
historica diligentia, quam prophetica providentia. Illa itaque
exsequitur Litterarum sacrarum scriptor istarum, vel potius per eum
Dei Spiritus, quibus non solum narrentur praeterita, verum etiam
praenuntientur futura, quae tamen pertinent ad civitatem Dei: quia et
de hominibus qui non sunt cives ejus, quidquid hic dicitur, ad hoc
dicitur, ut illa ex comparatione contraria vel proficiat, vel
emineat. Non sane omnia quae gesta narrantur, aliquid etiam
significare putanda sunt: sed propter illa quae aliquid significant,
etiam ea quae nihil significant attexuntur. Solo enim vomere terra
proscinditur; sed ut hoc fieri possit, etiam caetera aratri membra
sunt necessaria: et soli nervi in citharis atque hujusmodi vasis
musicis aptantur ad cantum; sed ut aptari possint, insunt et caetera
in compagibus organorum, quae non percutiuntur a canentibus, sed ea
quae percussa resonant, his connectuntur. Ita in prophetica historia
dicuntur et aliqua quae nihil significant, sed quibus adhaereant quae
significant, et quodammodo religentur.
|
|
