|
Si autem populus non isto, sed alio definiatur modo, velut si
dicatur, Populus est coetus multitudinis rationalis, rerum quas
diligit concordi communione sociatus: profecto ut videatur qualis
quisque populus sit, illa sunt intuenda quae diligit. Quaecumque
tamen diligat, si coetus est multitudinis, non pecorum, sed
rationalium creaturarum, et eorum quae diligit concordi communione
sociatus est, non absurde populus nuncupatur; tanto utique melior,
quanto in melioribus; tantoque deterior, quanto est in deterioribus
concors. Secundum istam definitionem nostram Romanus populus,
populus est; et res ejus sine dubitatione respublica. Quid autem
primis temporibus suis, quidve sequentibus populus ille dilexerit, et
quibus moribus ad cruentissimas seditiones, atque inde ad socialia
atque civilia bella perveniens, ipsam concordiam, quae salus
quodammodo est populi, ruperit atque corruperit, testatur historia:
de qua in praecedentibus libris multa posuimus. Nec ideo tamen vel
ipsum non esse populum, vel ejus rem dixerim non esse rempublicam,
quamdiu manet qualiscumque rationalis multitudinis coetus, rerum quas
diligit concordi communione sociatus. Quod autem de isto populo et de
ista republica dixi, hoc de Atheniensium vel quorumcumque Graecorum,
hoc de Aegyptiorum, noc de illa priore Babylone Assyriorum, quando
in rebus suis publicis imperia vel parva vel magna tenuerunt, et de
alia quacumque aliarum gentium intelligar dixisse atque sensisse.
Generaliter quippe civitas impiorum, cui non imperat Deus obedienti
sibi, ut sacrificium non offerat, nisi tantummodo sibi, et per hoc in
illa et animus corpori, ratioque vitiis recte ac fideliter imperet,
caret justitiae veritate.
|
|
