|
Si autem non contingat quaedam ignorantia similis dementiae, quae
tamen in hujus vitae misera conditione saepe contingit, ut credatur vel
amicus esse qui inimicus est, vel inimicus qui amicus est; quid nos
consolatur in hac humana societate erroribus aerumnisque plenissima,
nisi fides non ficta, et mutua dilectio verorum et bonorum amicorum?
Quos quanto plures et in locis pluribus habemus, tanto longius
latiusque metuimus, ne quid eis contingat mali de tantis malorum
aggeribus hujus saeculi. Non enim tantummodo solliciti sumus, ne
fame, ne bellis, ne morbis, ne captivitatibus affligantur, ne in
eadem servitute talia patiantur, qualia nec cogitare sufficimus: verum
etiam, ubi timor est multo amarior, ne in perfidiam, malitiam
nequitiamque mutentur. Et quando ista contingunt (tanto utique
plura, quanto illi sunt plures, et in pluribus locis ) et in nostram
notitiam perferuntur, quibus cor nostrum flagris uratur, quis potest,
nisi qui talia sentit, advertere? Mortuos quippe audire mallemus:
quamvis et hoc sine dolore non possimus audire. Quorum enim nos vita
propter amicitiae solatia delectabat, unde fieri potest ut eorum mors
nullam nobis ingerat moestitudinem? Quam qui prohibet, prohibeat, si
potest, amica colloquia, interdicat amicalem vel intercidat affectum
, omnium humanarum necessitudinum vincula mentis immiti stupore
disrumpat; aut sic eis utendum censeat, ut nulla ex eis animum dulcedo
perfundat. Quod si fieri nullo modo potest, etiam hoc quo pacto
futurum est, ut ejus nobis amara mors non sit, cujus dulcis est vita?
Hinc est enim et luctus, quoddam non inhumani cordis quasi vulnus,
aut ulcus, cui sanando adhibentur officiosae consolationes. Non enim
propterea non est quod sanetur, quoniam quanto est animus melior,
tanto in eo citius faciliusque sanatur. Cum igitur etiam de
charissimorum mortibus, maxime quorum sunt humanae societati officia
necessaria, nunc mitius, nunc asperius affligatur vita mortalium;
mortuos tamen eos, quos diligimus, quam vel a fide, vel a bonis
moribus lapsos, hoc est, in ipsa anima mortuos audire seu videre
mallemus: qua ingenti materia malorum plena est terra; propter quod
scriptum est, Numquid non tentatio est vita humana super terram (Job
VII, 1)? Et propter quod ipse Dominus ait, Vae mundo ab
scandalis (Matth. XVIII, 7): et iterum, Quoniam
abundavit, inquit, iniquitas, refrigescet charitas multorum (Id.
XXIV, 12). Ex quo fit, ut bonis amicis mortuis gratulemur,
et cum mors eorum nos contristet, ipsa nos certius consoletur: quoniam
malis caruerunt, quibus in hac vita etiam boni homines vel
conteruntur, vel depravantur, vel in utroque periclitantur.
|
|
