|
1. Quod igitur de sempiterno supplicio damnatorum per suum prophetam
Deus dixit fiet, omnino fiet: Vermis eorum non morietur, et ignis
eorum non exstinguetur (Isai. LXVI, 24). Ad hoc enim
vehementius commendandum, etiam Dominus Jesus, cum membra quae
hominem scandalizant pro his hominibus poneret, quos ut sua membra
dextra quis diligit, eaque praeciperet amputari: Bonum est, inquit,
tibi debilem introire in vitam, quam duas manus habentem ire in
gehennam, in ignem inexstinguibilem, ubi vermis eorum non moritur, et
ignis eorum non exstinguitur. Similiter de pede: Bonum est tibi,
inquit, claudum introire in vitam aeternam, quam duos pedes habentem
mitti in gehennam ignis inexstinguibilis, ubi vermis eorum non
moritur, et ignis non exstinguitur. Non aliter ait et de oculo:
Bonum est tibi luscum introire in regnum Dei, quam duos oculos
habentem mitti in gehennam ignis, ubi vermis eorum non moritur, et
ignis non exstinguitur (Marc. IX, 42-47). Non eum piguit
uno loco eadem verba ter dicere: quem non terreat ista repetitio, et
illius poenae comminatio tam vehemens ore divino?
2. Utrumque autem horum, ignem scilicet atque vermem, qui volunt ad
animi poenas, non ad corporis pertinere, dicunt etiam uri dolore animi
sero atque infructuose poenitentis eos qui fuerint a regno Dei
separati: et ideo ignem pro isto dolore urente non incongrue poni
potuisse contendunt: unde illud Apostoli est, Quis scandalizatur,
et ego non uror (II Cor. XI, 29)? Eumdem etiam vermem
putant intelligendum esse. Nam scriptum est, inquiunt, Sicut tinea
vestimentum et vermis lignum, sic moeror excruciat cor viri (Prov.
XXV, 20). Qui vero poenas et animi et corporis in illo
supplicio futuras esse non dubitant, igne uri corpus, animum autem
rodi quodammodo verme moeroris affirmant. Quod etsi credibilius
dicitur; quia utique absurdum est, ibi dolorem aut corporis, aut
animi defuturum: ego tamen facilius est ut ad corpus dicam utrumque
pertinere, quam neutrum; et ideo tacitum in illis divinae Scripturae
verbis animi dolorem, quoniam consequens esse intelligitur, etiamsi
non dicatur, ut corpore sic dolente animus quoque sterili poenitentia
crucietur. Legitur quippe et in veteribus Scripturis, Vindicta
carnis, impii, ignis et vermis (Eccli. VII, 19). Potuit
brevius dici, Vindicta impii. Cur ergo dictum est, carnis impii,
nisi quia utrumque, id est, et ignis et vermis, poena erit carnis?
Aut si vindictam carnis propterea dicere voluit, quia hoc in homine
vindicabitur, quod secundum carnem vixerit (propter hoc enim veniet in
mortem secundam, quam significavit Apostolus dicens, Si enim
secundum carnem vixeritis moriemini [Rom. VIII, 13]);
eligat quisque quod placet, aut ignem tribuere corpori, animo vermem:
hoc proprie, illud tropice; aut utrumque proprie corpori. Jam enim
satis superius disputavi, posse animalia etiam in ignibus vivere, in
ustione sine consumptione, in dolore sine morte, per miraculum
omnipotentissimi Creatoris: cui hoc possibile esse qui negat, a quo
sit quidquid in naturis omnibus minatur ignorat. Ipse enim est Deus,
qui omnia in hoc mundo magna et parva miracula quae commemoravimus, et
incomparabiliter plura quae non commemoravimus, fecit, eademque ipso
mundo uno atque omnium maximo miraculo inclusit. Eligat ergo unum de
duobus quisque quod placet, utrum et vermem ad corpus proprie, an ad
animum translato a corporalibus ad incorporalia vocabulo existimet
pertinere. Quid autem horum verum sit, res ipsa expeditius
indicabit, quando erit scientia tanta sanctorum, ut eis cognoscendarum
illarum poenarum necessaria non sit experientia, sed ea quae tunc erit
plena atque perfecta, ad hoc quoque sciendum sapientia sola sufficiat.
Nunc enim ex parte scimus, donec veniat quod perfectum est (I Cor.
XIII, 9). Dum tamen nullo modo illa corpora talia futura esse
credamus, ut nullis ab igne afficiantur doloribus.
|
|
