|
1. Nunc jam quid acturi sint in corporibus immortalibus atque
spiritualibus sancti, non adhuc eorum carne carnaliter, sed
spiritualiter jam vivente, quantum Dominus dignatur adjuvare,
videamus. Et illa quidem actio, vel potius quies atque otium quale
futurum sit, si verum velim dicere, nescio. Non enim hoc unquam per
sensus corporis vidi. Si autem mente, id est intelligentia, vidisse
me dicam, quantum est, aut quid est nostra intelligentia ad illam
excellentiam? Ibi est enim pax Dei, quae, sicut ait Apostolus,
superat omnem intellectum (Philipp. IV, 7): quem nisi nostrum,
aut fortasse etiam sanctorum Angelorum? non enim et Dei. Si ergo
sancti in Dei pace victuri sunt, profecto in ea pace victuri sunt,
quae superat omnem intellectum. Quoniam nostrum quidem superat, non
est dubium: si autem superat et Angelorum, ut nec ipsos excepisse
videatur, qui ait, omnem intellectum; secundum hoc dictum esse
debemus accipere, quia pacem Dei, qua ipse Deus pacatus est, sicut
novit Deus, non eam nos sic possumus nosse, nec ulli Angeli.
Superat itaque omnem intellectum, non dubium quod praeter suum. Sed
quia et nos pro modo nostro pacis ejus participes facti summam in nobis
atque inter nos et cum ipso pacem, quantum nostrum summum est,
obtinebimus: isto modo pro suo modo sciunt eam sancti Angeli, homines
autem nunc longe infra, quantumlibet provectu mentis excellant.
Considerandum est enim quantus vir dicebat, Ex parte scimus, et ex
parte prophetamus, donec veniat quod perfectum est (I Cor.
XIII, 9, 10); et, Videmus nunc per speculum in aenigmate,
tunc autem facie ad faciem (Ibid. 12). Sic jam vident sancti
Angeli, qui etiam nostri Angeli dicti sunt, quia eruti de potestate
tenebrarum, et accepto Spiritus pignore translati ad regnum Christi,
ad eos Angelos jam coepimus pertinere, cum quibus nobis erit sancta
atque dulcissima, de qua jam tot libros scripsimus, Dei civitas ipsa
communis. Sic sunt ergo Angeli nostri, qui sunt Angeli Dei,
quemadmodum Christus Dei, Christus est noster. Dei sunt, quia
Deum non reliquerunt: nostri sunt, quia suos cives nos habere
coeperunt. Dixit autem Dominus Jesus, Videte ne contemnatis unum
de pusillis istis. Dico enim vobis, quia Angeli eorum in coelis
semper vident faciem Patris mei, qui in coelis est (Matth.
XVIII, 10). Sicut ergo illi vident, ita et nos visuri
sumus: sed nondum ita videmus. Propter quod ait Apostolus, quod
paulo ante dixi, Videmus nunc per speculum in aenigmate, tunc autem
facie ad faciem. Praemium itaque fidei nobis visio ista servatur, de
qua et Joannes apostolus loquens, Cum apparuerit, inquit, similes
ei erimus, quoniam videbimus eum sicuti est (I Joan. III,
2). Facies autem Dei manifestatio ejus intelligenda est, non
aliquod tale membrum, quale nos habemus in corpore, atque isto nomine
nuncupamus .
2. Quapropter cum ex me quaeritur, quid acturi sint sancti in illo
corpore spirituali, non dico quod jam video, sed dico quod credo:
secundum illud quod in Psalmo lego, Credidi, propter quod locutus
sum (Psal. CXV, 10). Dico itaque, Visuri sunt Deum in
ipso corpore: sed utrum per ipsum, sicut per corpus nunc videmus
solem, lunam, stellas, mare, ac terram, et quae sunt in ea, non
parva quaestio est. Durum est enim dicere quod sancti talia corpora
tunc habebunt, ut non possint oculos claudere atque aperire cum
volent. Durius autem, quod ibi Deum, quisquis oculos clauserit,
non videbit. Si enim propheta Elisaeus puerum suum Giezi absens
corpore vidit accipientem munera, quae dedit ei Naaman Syrus, quem
propheta memoratus a leprae deformitate mundaverat, quod servus nequam
domino suo non vidente, latenter Se fecisse putaverat (IV Reg.
V, 8-27); quanto magis in illo corpore spirituali videbunt
sancti omnia, non solum si oculos claudant, verum etiam unde sunt
corpore absentes? Tunc enim erit perfectum illud, de quo loquens
Apostolus, Ex parte, inquit, scimus, et ex parte prophetamus; cum
autem venerit quod perfectum est, quod ex parte est evacuabitur.
Deinde ut, quomodo posset, aliqua similitudine ostenderet, quantum
ab illa quae futura est distet haec vita, non qualiumcumque hominum,
verum etiam qui praecipua hic sanctitate sunt praediti: Cum essem,
inquit, parvulus, quasi parvulus sapiebam, quasi parvulus loquebar,
quasi parvulus cogitabam; cum autem factus sum vir, evacuavi ea quae
parvuli erant. Videmus nunc per speculum in aenigmate, tunc autem
facie ad faciem. Nunc scio ex parte, tunc autem cognoscam sicut et
cognitus sum (I Cor. XIII, 11, 12). Si ergo in hac
vita, ubi hominum mirabilium prophetia ita comparanda est illi vitae
quasi parvuli ad juvenem, vidit tamen Elisaeus accipientem munera
servum suum, ubi ipse non erat; itane cum venerit quod perfectum est,
nec jam corpus corruptibile aggravabit animam, sed incorruptibile nihil
impediet, illi sancti ad ea quae videnda sunt oculis corporeis, quibus
Elisaeus absens ad servum suum videndum non indiguit, indigebunt?
Nam secundum interpretes Septuaginta, ista sunt ad Giezi verba
Prophetae: Nonne cor meum iit tecum, quando conversus est vir de
curru suo in obviam tibi, et accepisti pecuniam (IV Reg. V,
26)? et caetera. Sicut autem ex Hebraeo interpretatus est
presbyter Hieronymus, Nonne cor meum, inquit, in praesenti erat,
quando reversus est homo de curru suo in occursum tui? Corde suo se
dixit hoc vidisse Propheta, adjuto quidem mirabiliter, nullo
dubitante, divinitus. Sed quanto amplius tunc omnes munere isto
abundabunt, cum Deus erit omnia in omnibus (I Cor. XV, 28)?
Habebunt tamen etiam illi oculi corporei officium suum, et in loco suo
erunt, uteturque illis spiritus per spirituale corpus. Neque enim et
ille Propheta, quia non eis indiguit ut videret absentem, non eis
usus est ad videnda praesentia; quae tamen spiritu videre posset,
etiamsi illos clauderet, sicut vidit absentia, ubi cum eis ipse non
erat. Absit ergo, ut dicamus illos sanctos in illa vita Deum clausis
oculis non visuros, quem spiritu semper videbunt.
3. Sed utrum videbunt et per oculos corporis, cum eos apertos
habebunt, inde quaestio est. Si enim tantum poterunt in corpore
spirituali eo modo utique etiam ipsi oculi spirituales, quantum possunt
isti quales nunc habemus; procul dubio per eos Deus videri non
poterit. Longe itaque alterius erunt potentiae, si per eos videbitur
incorporea illa natura, quae non continetur loco, sed ubique tota
est. Non enim quia dicimus Deum et in coelo esse, et in terra (ipse
quippe ait per Prophetam, Coelum et terram ego impleo [Jerem.
XXIII, 24]), aliam partem dicturi sumus eum in coelo habere,
et in terra aliam: sed totus in coelo est, totus in terra; non
alternis temporibus, sed utrumque simul, quod nulla natura corporalis
potest. Vis itaque praepollentior oculorum erit illorum, non ut
acrius videant, quam quidam perhibentur videre serpentes vel aquilae
(quantalibet enim acrimonia cernendi eadem quoque animalia nihil aliud
possunt videre quam corpora): sed ut videant et incorporalia. Et
fortasse ista virtus magna cernendi data fuerit ad horam etiam in isto
mortali corpore oculis sancti viri Job, quando ait ad Deum, In
obauditu auris audiebam te prius, nunc autem oculus meus videt te;
proptera despexi memetipsum, et distabui, et existimavi me terram
etcinerem (Job XLII, 5 et 6, sec. LXX). Quamvis hic
nihil prohibeat oculum cordis intelligi, de quibus oculis ait
Apostolus: Illuminatos oculos habere cordis vestri (Ephes. I,
18). Ipsis autem videri Deum, cum videbitur, Christianus
ambigit nemo, qui fideliter accipit, quod ait Deus ille magister:
Beati mundi corde, quoniam ipsi Deum videbunt (Matth. V, 8).
Sed utrum etiam corporalibus oculis ibi videatur, hoc in ista
quaestione versamus.
4. Illud enim quod scriptum est, Et videbit omnis caro salutare
Dei (Luc. III 6), sine ullius nodo difficultatis sic intelligi
potest, ac si dictum fuerit, Et videbit omnis homo Christum Dei:
qui utique in corpore visus est, et in corpore videbitur, quando vivos
et mortuos judicabit. Quod autem ipse sit salutare Dei, multa sunt
et alia testimonia Scripturarum: sed evidentius venerandi illius senis
Simeonis verba declarant, qui cum infantem Christum accepisset in
manus suas, Nunc, inquit, dimittis servum tuum, Domine, secundum
verbum tuum, in pace; quoniam viderunt oculi mei salutare tuum.
(Id. II, 29, 30). Illud etiam quod ait supra memoratus
Job, sicut in exemplaribus quae ex Hebraeo sunt invenitur, Et in
carne mea videbo Deum (Job XIX, 26, sec. Vulgatam):
resurrectionem quidem carnis sine dubio prophetavit ; non tamen dixit,
Per carnem meam. Quod quidem si dixisset, posset Deus Christus
intelligi, qui per carnem in carne videbitur: nunc vero potest et sic
accipi. In carne mea videbo Deum ; ac si dixisset, In carne mea
ero, cum videbo Deum. Et illud quod ait Apostolus, Facie ad
faciem (I Cor. XIII, 12), non cogit ut Deum per hanc
faciem corporalem, ubi sunt oculi corporales, nos visuros esse
credamus, quem spiritu sine intermissione videbimus. Nisi enim esset
etiam interioris hominis facies, non diceret idem apostolus, Nos
autem revelata facie gloriam Domini speculantes, in eamdem imaginem
transformamur de gloria in gloriam, tanquam a Domini spiritu (II
Cor. III, 18). Nec aliter intelligimus quod in Psalmo
canitur, Accedite ad eum, et illuminamini, et facies vestrae non
erubescent (Psal. XXXIII, 6). Fide quippe acceditur ad
Deum, quam cordis constat esse, non corporis. Sed quia spirituale
corpus nescimus quantos habebit accessus (de re quippe inexperta
loquimur); ubi aliqua, quae aliter intelligi nequeat , divinarum
Scripturarum non occurrit et succurrit auctoritas, necesse est ut
contingat in nobis quod legitur in libro Sapientiae: Cogitationes
mortalium timidae, et incertae providentiae nostrae (Sap. IX,
14).
5. Ratiocinatio quippe illa philosophorum, qua disputant ita mentis
aspectu intelligibilia videri, et sensu corporis sensibilia, id est,
corporalia, ut nec intelligibilia per corpus, nec corporalia per se
ipsam mens valeat intueri, si posset nobis esse certissima, profecto
certum esset per oculos corporis etiam spiritualis nullo modo posse
videri Deum. Sed istam ratiocinationem et vera ratio et prophetica
irridet auctoritas. Quis enim ita sit aversus a vero, ut dicere
audeat Deum corporalia ista nescire? Numquid ergo corpus habet, per
cujus oculos ea possit addiscere? Deinde quod de propheta Elisaeo
paulo ante diximus, nonne satis indicat etiam spiritu, non per
corpus, corporalia posse cerni? Quando enim servus ille munera
accepit, utique corporaliter gestum est; quod tamen Propheta non per
corpus, sed per spiritum vidit. Sicut ergo constat videri corpora
spiritu; quid si tanta erit potentia spiritualis corporis, ut corpore
videatur et spiritus? Spiritus enim est Deus. Deinde vitam quidem
suam, qua nunc vivit in corpore, et haec terrena membra vegetat
facitque viventia, interiore sensu quisque, non per corporeos oculos,
novit: aliorum vero vitas, cum sint invisibiles, per corpus videt.
Nam unde viventia discernimus a non viventibus corpora, nisi corpora
simul vitasque videamus, quas nisi per corpus videre non possumus?
Vitas autem sine corporibus corporeis oculis non videmus.
6. Quamobrem fieri potest, valdeque credibile est, sic nos esse
visuros mundana tunc corpora coeli novi et terrae novae, ut Deum
ubique praesentem et universa etiam corporalia gubernantem, per corpora
quae gestabimus, et quae conspiciemus quaquaversum oculos duxerimus,
clarissima perspicuitate videamus: non sicut nunc invisibilia Dei,
per ea quae facta sunt, intellecta conspiciuntur (Rom. I, 20)
per speculum in aenigmate, et ex parte (I Cor. XIII, 12),
ubi plus in nobis valet fides qua credimus, quam rerum corporalium
species quam per oculos cernimus corporales. Sed sicut homines, inter
quos viventes motusque vitales exserentes vivimus, mox ut aspicimus,
non credimus vivere, sed videmus; cum eorum vitam sine corporibus
videre nequeamus, quam tamen in eis per corpora remota omni ambiguitate
conspicimus: ita quacumque spiritualia illa lumina corporum nostrorum
circumferemus, incorporeum Deum omnia regentem, etiam per corpora
contuebimur. Aut ergo per illos oculos sic videbitur Deus, ut
aliquid habeant in tanta excellentia menti simile, quo et incorporea
natura cernatur, quod ullis exemplis sive Scripturarum testimoniis
divinarum vel difficile vel impossibile est ostendere: aut quod est ad
intelligendum facilius, ita Deus nobis erit notus atque conspicuus,
ut videatur spiritu a singulis nobis in singulis nobis, videatur ab
altero in altero, videatur in se ipso, videatur in coelo novo et in
terra nova, atque in omni quae tunc fuerit creatura; videatur et per
corpora in omni corpore quocumque fuerint spiritualis corporis oculi
acie perveniente directi. Patebunt etiam cogitationes nostrae invicem
nobis. Tunc enim implebitur quod Apostolus cum dixisset, Nolite
ante tempus judicare quidquam; mox addidit, donec veniat Dominus, et
illuminet abscondita tenebrarum, et manifestabit cogitationes cordis,
et tunc laus erit unicuique a Deo (I Cor. IV, 5).
|
|
