|
Proinde omitto quaerere quales Romulus congregaverit, quoniam multum
eis consultum est, ut ex illa vita, dato sibi consortio civitatis,
poenas debitas cogitare desisterent, quarum metus eos in majora
facinora propellebat; ut deinceps pacatiores essent rebus humanis.
Hoc dico, quod ipsum Romanum imperium, jam magnum multis gentibus
subjugatis caeterisque terribile, acerbe sensit, graviter timuit, non
parvo negotio devitandae ingentis cladis oppressis ; quando paucissimi
gladiatores in Campania de ludo fugientes, exercitum magnum
compararunt, tres duces habuerunt, Italiam latissime et crudelissime
vastaverunt . Dicant quis istos deus adjuverit, ut ex parvo et
contemptibili latrocinio pervenirent ad regnum, tantis jam Romanis
viribus arcibusque metuendum. An quia non diu fuerunt , ideo
divinitus negabuntur adjuti? Quasi vero ipsa cujuslibet hominis vita
diuturna est. Isto ergo pacto neminem dii adjuvant ad regnandum,
quoniam singuli quique cito moriuntur; nec beneficium deputandum est,
quod exiguo tempore in unoquoque homine, ac per hoc singillatim utique
in omnibus vice vaporis evanescit. Quid enim interest eorum qui sub
Romulo deos coluerunt, et olim sunt mortui, quod post eorum mortem
Romanum tantum crevit imperium? cum illi apud inferos causas suas
agant: utrum bonas, an malas, ad rem praesentem non pertinet. Hoc
autem de omnibus intelligendum est, qui per ipsum imperium (quamvis
decedentibus succedentibusque mortalibus in longa spatia protendatur)
paucis diebus vitae suae cursim raptimque transierunt, actuum suorum
sarcinas bajulantes. Sin vero etiam ipsa brevissimi temporis beneficia
deorum adjutorio tribuenda sunt, non parum adjuti sunt illi
gladiatores, qui servilis conditionis vincula ruperunt, fugerunt,
evaserunt, exercitum magnum et fortissimum collegerunt, obedientes
regum suorum consiliis et jussis, multum Romanae celsitudini
metuendi, et aliquot Romanis imperatoribus insuperabiles multa
ceperunt: potiti sunt victoriis plurimis, usi voluptatibus quibus
voluerunt; quod suggessit libido, fecerunt: postremo donec
vincerentur, quod difficillime est factum, sublimes regnantesque
vixerunt. Sed ad majora veniamus.
|
|
