|
Causa ergo magnitudinis imperii Romani nec fortuita est, nec fatalis,
secundum eorum sententiam sive opinionem, qui ea dicunt esse
fortuita, quae vel nullas causas habent, vel non ex aliquo rationabili
ordine venientes; et ea fatalia, quae praeter Dei et hominum
voluntatem cujusdam ordinis necessitate contingunt. Prorsus divina
providentia regna constituuntur humana. Quae si propterea quisquam
fato tribuit, quia ipsam Dei voluntatem vel potestatem fati nomine
appellat, sententiam teneat, linguam corrigat. Cur enim non hoc
primum dicit, quod postea dicturus est, cum ab illo quisquam
quaesierit quid dixerit fatum? Nam id homines quando audiunt, usitata
loquendi consuetudine non intelligunt nisi vim positionis siderum,
qualis est quando quis nascitur, sive concipitur: quod aliqui alienant
a Dei voluntate, aliqui ex illa etiam hoc pendere confirmant. Sed
illi, qui sine Dei voluntate decernere opinantur sidera quid agamus,
vel quid bonorum habeamus malorumve patiamur, ab auribus omnium
repellendi sunt; non solum eorum qui veram religionem tenent, sed qui
deorum qualiumcumque, licet falsorum, volunt esse cultores. Haec
enim opinio quid aliud agit, nisi ut nullus omnino colatur aut rogetur
Deus? Contra quos modo nobis disputatio non est instituta, sed
contra eos qui pro defensione eorum quos deos putant, christianae
religioni adversantur. Illi vero, qui positionem stellarum quodammodo
decernentium qualis quisque sit, et quid ei proveniat boni quidve mali
accidat, ex Dei voluntate suspendunt, si easdem stellas putant habere
hanc potestatem traditam sibi a summa illius potestate, ut volentes
ista decernant; magnam coelo faciunt injuriam, in cujus velut
clarissimo senatu ac splendidissima curia opinantur scelera facienda
decerni; qualia si aliqua terrena civitas decrevisset genere humano
decernente fuerat evertenda. Quale deinde judicium de hominum factis
Deo relinquitur, quibus coelestis necessitas adhibetur, cum Dominus
ille sit et siderum et hominum? Aut si non dicunt stellas, accepta
quidem potestate a summo Deo, arbitrio suo ista decernere, sed in
talibus necessitatibus ingerendis illius omnino jussa complere: itane
de ipso Deo sentiendum est, quod indignissimum visum est de stellarum
voluntate sentire? Quod si dicuntur stellae significare potius ista
quam facere; ut quasi locutio quaedam sit illa positio, praedicens
futura, non agens (non enim mediocriter doctorum hominum fuit ista
sententia): non quidem ita solent loqui mathematici, ut, verbi
gratia, dicant, Mars ita positus homicidam significat; sed,
Homicidam facit : verumtamen ut concedamus non eos ut debent loqui,
et a philosophis accipere oportere sermonis regulam ad ea
praenuntianda, quae in siderum positione se reperire putant: qui fit
, quod nihil unquam dicere potuerunt, cur in vita geminorum, in
actionibus, in eventis, in professionibus, artibs, honoribus,
caeterisque rebus ad humanam vitam pertinentibus, atque in ipsa morte
sit plerumque tanta diversitas, ut similiores eis sint, quantum ad
haec attinet, multi extranei, quam ipsi inter se gemini, perexiguo
temporis intervallo in nascendo separati, in conceptu autem per unum
concubitum uno etiam momento seminati?
|
|
