|
1. Revocatur igitur ad theologiam civilem theologia fabulosa,
theatrica, scenica, indignitatis et turpitudinis plena: et haec
tota, quae merito culpanda et respuenda judicatur, pars hujus est,
quae colenda et observanda censetur; non sane pars incongrua, sicut
ostendere institui, et quae ab universo corpore aliena importune illi
connexa atque suspensa sit, sed omnino consona, et tanquam ejusdem
corporis membrum convenientissime copulata. Quid enim aliud ostendunt
illa simulacra, formae, aetates, sexus, habitus deorum? numquid
barbatum Jovem, imberbem Mercurium poetae habent, pontifices non
habent? numquid Priapo mimi, non etiam sacerdotes enormia pudenda
fecerunt? an aliter stat adorandus in locis sacris, quam procedit
ridendus in theatris? num Saturnus senex, Apollo ephebus, ita
personae sunt histrionum, ut non sint statuae delubrorum? cur
Forculus, qui Foribus praeest, et Limentinus, qui limini, dii
sunt masculi, atque inter hos Cardea femina est, quae cardinem
servat? Nonne ista in rerum divinarum libris reperiuntur, quae graves
poetae suis carminibus indigna duxerunt? numquid Diana theatrica
portat arma, et urbana simpliciter virgo est? numquid scenicus Apollo
citharista est, et ab hac arte Delphicus vacat? Sed haec honestiora
sunt in comparatione turpiorum. Quid de ipso Jove senserunt, qui
ejus nutricem in Capitolio posuerunt? Nonne attestati sunt
Euhemero, qui omnes tales deos non fabulosa garrulitate, sed
historica diligentia homines fuisse mortalesque conscripsit? Epulones
etiam deos, parasitos Jovis, ad ejus mensam qui constituerunt, quid
aliud quam mimica sacra esse voluerunt? Nam parasitos Jovis ad ejus
convivium adhibitos si mimus dixisset, risum utique quaesisse
videretur. Varro dixit; non cum irrideret deos, sed cum
commendaret, hoc dixit: divinarum, non humanarum rerum libri, hoc
eum scripsisse testantur; nec ubi ludos scenicos exponebat, sed ubi
Capitolina jura pandebat. Denique a talibus vincitur, et fatetur,
sicut forma humana deos fecerunt, ita eos delectari humanis
voluptatibus credidisse.
2. Non enim et maligni spiritus suo negotio defuerunt, ut has noxias
opiniones humanarum mentium ludificatione firmarent. Unde etiam illud
est, quod Herculis aedituus otiosus atque feriatus lusit tesseris
secum, utraque manu alternante, in una constituens Herculem, in
altera se ipsum; sub ea conditione, ut, si ipse vicisset, de stipe
templi sibi coenam pararet, amicamque conduceret; si autem victoria
Herculis fieret, hoc idem de pecunia sua voluptati Herculis
exhiberet: deinde cum a se ipso tanquam ab Hercule victus esset,
debitam coenam et nobilissimam meretricem Larentinam deo Herculi
dedit. At illa cum dormivisset in templo, vidit in somnis Herculem
sibi esse commixtum, sibique dixisse, quod inde discedens cui primum
juveni obvia fieret, apud illum esset inventura mercedem, quam sibi
credere deberet ab Hercule persolutam. Ac sic abeunti cum primus
juvenis ditissimus Tarutius occurrisset, eamque dilectam secum diutius
habuisset, illa haerede relicta defunctus est. Quae amplissimam
adepta pecuniam, ne divinae mercedi videretur ingrata, quod
acceptissimum putavit esse numinibus, populum Romanum etiam ipsa
scripsit haeredem; atque illa non comparente, inventum est
testamentum: quibus meritis eam ferunt etiam honores meruisse divinos.
3. Haec si poetae fingerent, si mimi agerent, ad fabulosam
theologiam dicerentur procul dubio pertinere, et a civilis theologiae
dignitate separanda judicarentur. Cum vero haec dedecora, non
poetarum, sed populorum; non mimorum, sed sacrorum; non theatrorum,
sed templorum; id est non fabulosae, sed civilis theologiae, a tanto
auctore produntur; non frustra histriones ludicris artibus fingunt
deorum, quae tanta est, turpitudinem, sed plane frustra sacerdotes
velut sacris ritibus conantur fingere deorum, quae nulla est,
honestatem. Sacra sunt Junonis, et haec in ejus dilecta insula Samo
celebrantur , ubi nuptum data est Jovi. Sacra sunt Cereris, ubi a
Plutone rapta Proserpina quaeritur. Sacra sunt Veneris, ubi amatus
ejus Adonis aprino dente exstinctus juvenis formosissimus plangitur.
Sacra sunt Matris deûm, ubi Atys pulcher adolescens ab ea dilectus
et muliebri zelo abscisus, etiam hominum abscisorum, quos Gallos
vocant, infelicitate deploratur. Haec cum deformiora sint omni
scenica foeditate, quid est quod fabulosa de diis figmenta poetarum ad
theatrum videlicet pertinentia velut secernere nituntur a civili
theologia, quam pertinere ad urbem volunt, quasi ab honestis et dignis
indigna et turpia? Itaque potius est unde gratiae debeantur
histrionibus, qui oculis hominum pepercerunt, nec omnia spectaculis
nudaverunt, quae sacrarum aedium parietibus occuluntur. Quid de
sacris eorum boni sentiendum est, quae tenebris operiuntur, cum tam
sint detestabilia, quae proferuntur in lucem? Et certe quid in
occulto agant per abscisos et molles, ipsi viderint: eosdem tamen
homines infeliciter ac turpiter enervatos atque corruptos minime
occultare potuerunt. Persuadeant cui possunt, se aliquid sanctum per
tales agere homines; quos inter sua sancta numerari atque versari
negare non possunt. Nescimus quid agant, sed scimus per quales
agant. Novimus enim quae agantur in scena, quo nunquam, vel in choro
meretricum, abscisus aut mollis intravit: et tamen etiam ipsa turpes
et infames agunt; neque enim ab honestis agi debuerunt. Quae sunt
ergo illa sacra, quibus agendis tales elegit sanctitas, quales nec
thymelica in se admittit obscenitas?
|
|
