|
Et sicut haec, quae exempli gratia commemoravi, ita caetera non
explicant, sed potius implicant; sicut impetus errabundae opinionis
impulerit, ita huc atque illuc, hinc atque illinc insiliunt et
resiliunt: ut ipse Varro de omnibus dubitare, quam aliquid affirmare
maluerit. Nam trium extremorum primum cum de diis certis absolvisset
librum, in altero de diis incertis dicere ingressus, ait: Cum in hoc
libello dubias de diis opiniones posuero, reprehendi non debeo. Qui
enim putabit judicari oportere et posse, cum audierit, faciet ipse:
ego citius perduci possum, ut in primo libro quae dixi in dubitationem
revocem, quam in hoc quae perscribam omnia ut ad aliquam dirigam summam
. Ita non solum istum de diis incertis, sed etiam illum de certis
fecit incertum. In tertio porro isto de diis selectis, posteaquam
praelocutus est quod ex naturali theologia praeloquendum putavit,
ingressurus hujus civilis theologiae vanitates et insanias mendaces ,
ubi eum non solum non ducebat rerum veritas, sed etiam majorum premebat
auctoritas: De diis, inquit, populi Romani publicis, quibus aedes
dedicaverunt, eosque pluribus signis ornatos notaverunt, in hoc libro
scribam; sed, ut Xenophanes Colophonius scribit, quid putem, non
quid contendam, ponam. Hominis est enim haec opinari, Dei scire.
Rerum igitur non comprehensarum, nec firmissime creditarum, sed
opinatarum et dubitandarum sermonem trepidus pollicetur, dicturus ea
quae ab hominibus instituta sunt. Neque enim, sicut sciebat esse
mundum, esse coelum et terram, coelum sideribus fulgidum, terram
seminibus fertilem, atque hujusmodi caetera, sicut hanc totam molem
atque naturam vi quadam invisibili ac praepotenti regi atque
administrari certa animi stabilitate credebat; ita poterat affirmare de
Jano, quod mundus ipse esset; aut de Saturno invenire, quomodo et
Jovis pater esset et Jovi regnanti subditus factus esset, et caetera
talia.
|
|
