|
1. Quamvis enim homo christianus litteris tantum ecclesiasticis
eruditus, Platonicorum forte nomen ignoret, nec utrum duo genera
philosophorum exstiterint in graeca lingua, lonicorum et Italicorum,
sciat; non tamen ita surdus est in rebus humanis, ut nesciat
philosophos vel studium sapientiae, vel ipsam sapientiam profiteri.
Cavet eos tamen, qui secundum elementa hujus mundi philosophantur,
non secundum Deum, a quo ipse factus est mundus. Admonetur enim
praecepto apostolico, fideliterque audit quod dictum est: Cavete ne
quis vos decipiat per philosophiam et inanem seductionem, secundum
elementa mundi (Coloss. II, 8). Deinde ne omnes tales esse
arbitretur, audit ab eodem apostolo dici de quibusdam, Quia quod
notum est Dei, manifestum est in illis: Deus enim illis
manifestavit. Invisibilia enim ejus, a constitutione mundi, per ea
quae facta sunt, intellecta conspiciuntur; sempiterna quoque virtus
ejus et divinitas (Rom. I, 19, 20). Et ubi Atheniensibus
loquens, cum rem magnam de Deo dixisset, et quae a paucis possit
intelligi, quod in illo vivimus, movemur et sumus; adjecit et ait,
Sicut et vestri quidam dixerunt (Act. XVII, 28). Novit
sane etiam ipsos, in quibus errant, cavere. Ubi enim dictum est quod
per ea quae facta sunt, Deus illis manifestavit intellectu
conspicienda invisibilia sua; ibi etiam dictum est, non illos ipsum
Deum recte coluisse, quia et aliis rebus, quibus non oportebat,
divinos honores illi uni tantum debitos detulerunt: Quoniam
cognoscentes Deum, non sicut Deum glorificaverunt, aut gratias
egerunt; sed evanuerunt in cogitationibus suis, et obscuratum est
insipiens cor eorum. Dicentes enim se esse sapientes stulti facti
sunt, et immutaverunt gloriam incorruptibilis Dei in similitudinem
imaginis corruptibilis hominis et volucrum, et quadrupedum, et
serpentium (Rom. I, 21-23). Ubi et Romanos, et Graecos,
et Aegyptios, qui de sapientiae nomine gloriati sunt, fecit
intelligi. Sed de hoc cum istis postmodum disputabimus. In quo autem
nobis consentiunt de uno Deo hujus universitatis auctore, qui non
solum super omnia corpora est incorporeus, verum etiam super omnes
animas incorruptibilis, principium nostrum, lumen nostrum, bonum
nostrum, in hoc eos caeteris anteponimus.
2. [X.] Nec, si litteras eorum christianus ignorans, verbis
quae non didicit in disputatione non utitur, ut vel naturalem latine,
vel physicam graece appellet eam partem in qua de inquisitione naturae
tractatur, et rationalem sive logicam, in qua quaeritur quonam modo
veritas percipi possit, et moralem vel ethicam, in qua de moribus
agitur bonorumque finibus appetendis malorumque vitandis, ideo nescit
ab uno vero Deo atque optimo, et naturam nobis esse, qua facti ad
ejus imaginem sumus, et doctrinam, qua eum nosque noverimus, et
gratiam, qua illi cohaerendo beati simus. Haec itaque causa est cur
istos caeteris praeferamus; quia cum alii philosophi ingenia sua
studiaque contriverint in requirendis rerum causis, et quinam esset
modus discendi atque vivendi; isti Deo cognito repererunt ubi esset
causa constitutae universitatis, et lux percipiendae veritatis, et
fons bibendae felicitatis. Sive ergo isti Platonici, sive quicumque
alii quarumlibet gentium philosophi de Deo ista sentiunt, nobiscum
sentiunt. Sed ideo cum Platonicis magis placuit hanc causam agere,
quia eorum sunt litterae notiores. Nam et Graeci, quorum lingua in
gentibus praeeminet, eas magna praedicatione celebrarunt; et Latini
permoti earum vel excellentia, vel gloria , ipsas libentius
didicerunt, atque in nostrum eloquium transferendo nobiliores
clarioresque fecerunt.
|
|
