|
1. Omnium inquiunt, animalium, in quibus est anima rationalis,
tripartita divisio est, in deos, homines, daemones. Dii
excelsissimum locum tenent, homines infimum, daemones medium. Nam
deorum sedes in coelo est, hominum in terra, in aere daemonum. Sicut
eis diversa dignitas est locorum, ita etiam naturarum. Proinde dii
sunt hominibus daemonibusque potiores; homines vero infra deos et
daemones constituti sunt, ut elementorum ordine, sic differentia
meritorum. Daemones igitur medii, quemadmodum diis, quibus inferius
habitant, postponendi, ita hominibus, quibus superius, praeferendi
sunt. Habent enim cum diis communem immortalitatem corporum, animorum
autem cum hominibus passiones . Quapropter non est mirum, inquiunt,
si etiam ludorum obscenitatibus et poetarum figmentis delectantur;
quandoquidem humanis capiuntur affectibus, a quibus dii longe absunt et
modis omnibus alieni sunt. Ex quo colligitur, Platonem poetica
detestando et prohibendo figmenta, non deos, qui omnes boni et excelsi
sunt, privasse ludorum scenicorum voluptate, sed daemones.
2. Haec si ita sunt, quae licet apud alios quoque reperiantur,
Apuleius tamen Platonicus Madaurensis de hac re sola unum scripsit
librum, cujus titulum esse voluit, De deo Socratis: ubi disserit et
exponit, ex quo genere numinum Socrates habebat adjunctum et amicitia
quadam conciliatum, a quo perhibetur solitus admoneri, ut desisteret
ab agendo, quando id quod agere volebat, non prospere fuerat
eventurum. Dicit enim apertissime, et copiosissime asserit, non
illum Deum fuisse, sed daemonem, diligenti disputatione pertractans
istam Platonis de deorum sublimitate et hominum humilitate et daemonum
medietate sententiam. Haec ergo si ita sunt, quonam modo ausus est
Plato, etiamsi non diis, quos ab omni humana contagione semovit,
certe ipsis daemonibus, poetas urbe pellendo, auferre theatricas
voluptates, nisi quia hoc pacto admonuit animum humanum, quamvis adhuc
in his moribundis membris positum, pro splendore honestatis impura
daemonum jussa contemnere, eorumque immunditiam detestari? nam si
Plato haec honestissime arguit et prohibuit, profecto daemones
turpissime poposcerunt atque jusserunt. Aut ergo fallitur Apuleius,
et non ex isto genere numinum habuit amicum Socrates; aut contraria
inter se sentit Plato, modo daemones honorando, modo eorum delicias a
civitate bene morata removendo; aut non est Socrati amicitia daemonis
gratulanda, de qua usque adeo et ipse Apuleius erubuit, ut De deo
Socratis praenotaret librum, quem secundum suam disputationem, qua
deos a daemonibus tam diligenter copioseque discernit, non appellare
De deo, sed De daemone Socratis debuit. Maluit autem hoc in ipsa
disputatione, quam in titulo libri ponere. Ita enim per sanam
doctrinam, quae humanis rebus illuxit, omnes vel pene omnes daemonum
nomen exhorrent, ut quisquis ante disputationem Apuleii, qua daemonum
dignitas commendatur, titulum libri, De daemone Socratis legeret,
nequaquam illum hominem sanum fuisse sentiret. Quid autem etiam ipse
Apuleius, quod in daemonibus laudaret, invenit, praeter subtilitatem
et firmitatem corporum, et habitationis altiorem locum? nam de moribus
eorum, cum de omnibus generaliter loqueretur, non solum nihil boni
dixit, sed etiam plurimum mali. Denique lecto illo libro prorsus nemo
miratur eos etiam scenicam turpitudinem in rebus divinis habere
voluisse, et, cum deos se putari velint, deorum criminibus oblectari
potuisse, et quidquid in eorum sacris obscena solemnitate seu turpi
crudelitate vel ridetur, vel horretur, eorum affectibus convenire.
|
|
