|
1. Sane advertendum est quomodo iste Aegyptius, cum doleret tempus
esse venturum, quo illa auferrentur ex Aegypto, quae fatetur a multum
errantibus et incredulis, et a cultu divinae religionis aversis esse
instituta, ait inter caetera: Tunc terra ista sanctissima sedes
delubrorum atque templorum, sepulcrorum erit mortuorumque plenissima.
Quasi vero, si illa non auferrentur, non essent homines morituri,
aut alibi essent mortui ponendi quam in terra: et utique quanto plus
volveretur temporis et dierum, tanto major esset numerus sepulcrorum,
propter majorem numerum mortuorum. Sed hoc videtur dolere, quod
memoriae martyrum nostrorum templis eorum delubrisque succederent: ut
videlicet qui haec legunt animo a nobis averso atque perverso, putent a
Paganis deos cultos fuisse in templis, a nobis autem coli mortuos in
sepulcris. Tanta enim homines impii caecitate in montes quodammodo
offendunt, resque oculos suos ferientes nolunt videre, ut non
attendant in omnibus litteris Paganorum aut non inveniri, aut vix
inveniri deos, qui non homines fuerint, mortuisque divini honores
delati sint . Omitto quod Varo dicit, omnes ab eis mortuos
existimari Manes deos, et probat per ea sacra, quae omnibus fere
mortuis exhibentur, ubi et ludos commemorat funebres, tanquam hoc sit
maximum divinitatis indicium, quod non soleant ludi nisi numinibus
celebrari.
2. Hermes ipse, de quo nunc agitur, in ipso eodem libro ubi quasi
futura praenuntiando deplorans ait, Tunc terra ista sanctissima sedes
delubrorum atque templorum, sepulcrorum erit mortuorumque plenissima;
deos Aegypti, homines mortuos esse testatur. Cum enim dixisset
proavos suos multum errantes circa deorum rationem, incredulos et non
animadvertentes ad cultum religionemque divinam, invenisse artem qua
efficerent deos; Cui inventae, inquit, adjunxerunt virtutem de mundi
natura convenientem, eamque miscentes, quoniam animas facere non
poterant, evocantes animas daemonum vel angelorum, eas indiderunt
imaginibus sanctis divinisque mysteriis, per quas idola et bene
faciendi, et male, vires habere potuissent: deinde sequitur tanquam
hoc exemplis probaturus, et dicit, Avus enim tuus, o Asclepi,
medicinae primus inventor, cui templum consecratum est in monte Libyae
circa littus Crocodilorum, in quo ejus jacet mundanus homo, id est
corpus: reliquus enim, vel potius totus, si est homo totus in sensu
vitae, melior remeavit in coelum, omnia etiam nunc hominibus adjumenta
praestans infirmis numine nunc suo; quae ante solebat medicinae arte
praebere. Ecce dixit mortuum coli pro deo in eo loco ubi habebat
sepulcrum: falsus ac fallens, quod remeavit in coelum. Adjungens
deinde aliud: Hermes, inquit, cujus avitum mihi nomen est, nonne in
sibi cognomine patria consistens, omnes mortales undique venientes
adjuvat atque conservat? Hic enim Hermes major, id est Mercurius,
quem dicit avum suum fuisse, in Hermopoli, hoc est in sui nominis
civitate, esse perhibetur . Ecce duos deos dicit homines fuisse,
Aesculapium et Mercurium. Sed de Aesculapio et Graeci et Latini
hoc idem sentiunt; Mercurium autem multi non putant fuisse mortalem,
quem tamen iste avum suum fuisse testatur. At enim alius est ille,
alius iste, quamvis eodem nomine nuncupentur. Non multum pugno,
alius ille sit, alius iste: verum et iste, sicut Aesculapius, ex
homine deus secundum testimonium tanti apud suos viri, hujus
Trismegisti, nepotis sui.
3. Adhuc addit, et dicit: Isin vero uxorem Osiris quam multa bona
praestare propitiam, quantis obesse scimus iratam? Deinde ut
ostenderet ex hoc genere esse deos, quos illa arte homines faciunt:
unde dat intelligi daemones se opinari ex hominum mortuorum animis
exstitisse, quos per artem, quam invenerunt homines multum errantes,
increduli et irreligiosi, ait inditos simulacris, quia hi qui tales
deos faciebant, animas facere non utique poterant: cum de Iside
dixisset, quod commemoravi, quantis obesse scimus iratam, secutus
adjunxit, Terrenis etenim diis atque mundanis facile est irasci,
utpote qui sint ab hominibus ex utraque natura facti atque compositi.
Ex utraque natura dicit, ex anima et corpore: ut pro anima sit
daemon, pro corpore simulacrum. Unde contigit, inquit, ab
Aegyptiis haec sancta animalia nuncupari, colique per singulas
civitates eorum animas, quorum sunt consecratae viventes , ita ut
eorum legibus incolantur, et eorum nominibus nuncupentur. Ubi est
illa velut querela luctuosa, quod terra Aegyptii sanctissima sedes
delubrorum atque templorum, sepulcrorum futura esset mortuorumque
plenissima? Nempe spiritus fallax, cujus instinctu Hermes ista
dicebat, per eum ipsum coactus est confiteri jam tunc illam terram
sepulcrorum et mortuorum, quos pro diis colebant, fuisse plenissimam.
Sed dolor daemonum per eum loquebatur, qui suas futuras poenas apud
sanctorum martyrum memorias imminere moerebant. In multis enim talibus
locis torquentur et confitentur, et de possessis hominum corporibus
ejiciuntur.
|
|
