|
Reliqua est pars moralis, quam graeco vocabulo dicunt ETIKEN,
ubi quaeritur de summo bono, quo referentes omnia quae agimus, et quod
non propter aliud, sed propter se ipsum appetentes, idque
adipiscentes, nihil quo beati simus, ulterius requiramus. Ideo
quippe et finis est dictus, quia propter hunc caetera volumus, ipsum
autem nonnisi propter ipsum. Hoc ergo beatificum bonum alii a
corpore, alii ab animo, alii ab utroque in homine esse dixerunt .
Videbant quippe ipsum hominem constare ex animo et corpore, et ideo ab
alterutro istorum duûm, aut ab utroque bene sibi esse posse
credebant, finali quodam bono, quo beati essent, quo cuncta quae
agebant referrent, atque id quo referendum esset non ultra quaererent.
Unde illi qui dicuntur addidisse tertium genus bonorum, quod
appellatur extrinsecus, sicuti est honor, gloria, pecunia, et si
quid hujusmodi, non sic addiderunt, ut finale esset, id est propter
se ipsum appetendum, sed propter aliud; bonumque esset hoc genus bonis
, malum autem malis. Ita bonum hominis, qui vel ab animo, vel a
corpore, vel ab utroque expetiverunt, nihil aliud quam ab homine
expetendum esse putaverunt. Sed qui id appetiverunt a corpore, a
parte hominis deteriore; qui vero ab animo, a parte meliore; qui
autem ab utroque, a toto homine. Sive ergo a parte qualibet, sive a
toto, non nisi ab homine. Nec istae differentiae, quoniam tres
sunt, ideo tres, sed multas dissensiones philosophorum sectasque
fecerunt: quia et de bono corporis, et de bono animi, et de bono
utriusque diversi diversa opinati sunt . Cedant igitur hi omnes illis
philosophis, qui non dixerunt beatum esse hominem fruentem corpore,
vel fruentem animo, sed fruentem Deo: non sicut corpore vel se ipso
animus, aut sicut amico amicus, sed sicut luce oculus; si aliquid ab
his ad illa similitudinis afferendum est , quod quale sit, si Deus
ipse adjuverit, alio loco, quantum per nos fieri poterit, apparebit.
[IX.] Nunc satis sit commemorare, Platonem determinasse finem
boni esse, secundum virtutem vivere, et ei soli evenire posse, qui
notitiam Dei habeat et imitationem; nec esse aliam ob causam beatum.
Ideoque non dubitat hoc esse philosophari, amare Deum; cujus natura
sit incorporalis. Unde utique colligitur, tunc fore beatum studiosum
sapientiae (id enim est philosophus), cum Deo frui coeperit.
Quamvis enim non continuo beatus sit, qui eo fruitur quod amat; multi
enim amando ea quae amanda non sunt, miseri sunt, et miseriores cum
fruuntur: nemo tamen beatus est, qui eo quod amat non fruitur. Nam
et ipsi qui res non amandas amant, non se beatos amando putant, sed
fruendo. Quisquis ergo fruitur eo quod amat, verumque et summum bonum
amat, quis eum beatum nisi miserrimus negat? ipsum autem verum ac
summum bonum Plato dicit Deum, unde vult esse philosophum amatorem
Dei, ut, quoniam philosophia ad beatam vitam tendit fruens Deo sit
beatus qui Deum amaverit.
|
|
