|
Quid illa ipsa definitio daemonum, parumne intuenda est (ubi certe
omnes determinando complexus est), quod ait daemones esse genere
animalia, animo passiva, mente rationalia, corpore aeria, tempore
aeterna (Ibid.)? In quibus quinque commemoratis, nihil dixit
omnino, quod daemones cum bonis saltem hominibus id viderentur habere
commune, quod non esset in malis. Nam ipsos homines cum aliquanto
latius describendo complecteretur, suo loco de illis dicens tanquam de
infimis atque terrenis, cum prius dixisset de coelestibus diis; ut
commendatis duabus partibus ex summo et infimo ultimis , tertio loco de
mediis daemonibus loqueretur: Igitur homines, inquit, ratione
cluentes , oratione pollentes, immortalibus animis, moribundis
membris, levibus et anxiis mentibus, brutis et obnoxiis corporibus,
dissimilibus moribus, similibus erroribus, pervicaci audacia,
pertinaci spe, casso labore, fortuna caduca, singillatim mortales,
cuncti tamen universo genere perpetui, vicissim sufficienda prole
mutabiles, volucri tempore, tarda sapientia, cita morte, querula
vita terras incolunt (De deo Socratis). Cum hic tam multa
diceret, quae ad plurimos homines pertinent, numquid etiam illud
tacuit, quod noverat esse paucorum, ubi ait tarda sapientia? quod si
praetermisisset, nullo modo recte genus humanum descriptionis hujus tam
intenta diligentia terminasset. Cum vero deorum excellentiam
commendaret, ipsam beatitudinem, quo volunt homines per sapientiam
pervenire, in eis affirmavit excellere. Proinde si aliquos daemones
bonos vellet intelligi, aliquid etiam in ipsorum descriptione poneret,
unde vel cum diis aliquam beatitudinis partem, vel cum hominibus
qualemcumque sapientiam putarentur habere communem. Nunc vero nullum
bonum eorum commemoravit, quo boni discernuntur a malis. Quamvis et
eorum malitiae liberius exprimendae pepercerit, non tam ne ipsos, quam
ne cultores eorum, apud quos loquebatur, offenderet: significavit
tamen prudentibus, quid de illis sentire deberent; quandoquidem deos,
quos omnes bonos beatosque credi voluit, ab eorum passionibus, atque,
ut ait ipse, turbellis omni modo separavit, sola illos corporum
aeternitate conjungens; animo autem non diis, sed hominibus similes
daemones apertissime inculcans: et hoc non sapientiae bono, cujus et
homines possunt esse participes; sed perturbatione passionum, quae
stultis malisque dominatur, a sapientibus vero et bonis ita regitur,
ut malint eam non habere, quam vincere. Nam si non corporum, sed
animorum aeternitatem cum diis habere daemones vellet intelligi, non
utique homines ab hujus rei consortio separaret: quia et hominibus
aeternos esse animos, procul dubio, sicut Platonicus, sentit. Ideo
cum hoc genus animantium describeret, immortalibus animis, moribundis
membris dixit esse homines. Ac per hoc si propterea communem cum diis
aeternitatem non habent homines, quia corpore sunt mortales: propterea
ergo daemones habent, quia corpore sunt immortales.
|
|
