S. Aurelii Augustini Hipponensis Episcopi

DE CONSENSU EVANGELISTARUM LIBRI QUATUOR

ADMONITIO IN LIBROS DE CONSENSU EVANGELISTARUM.

Hoc in opere S. Augustinus Evangelium a Paganorum calumniis defendendum suscipit. Ei quidem statim ab ipsa promulgatione multum apud populos omnes auctoritatis ac fidei cum patrata divinitus tot miracula, tum corporea specie illapsus, ut illud suo numine sanciret, Spiritus sanctus conciliarat; sed non defuere, a quibus impugnaretur. Primum enim tormentorum atque suppliciorum vim, qua dire in primos Christianos saevitum, sustinuit; deinde immanitates illas excepit doctrinae pariter atque historiae, quam afflatu divino sacri quatuor Scriptores de eo texuerant, criminatio: utrumque incassum. Enimvero, quemadmodum primis suis conatibus nihil aliud consecuti sunt evangelicae veritatis adversarii, nisi ut illa certior exploratiorque redderetur, divino Spiritu martyribus, qui eam suo sanguine assererent, vires suggerente: sic idem ille Spiritus praestantissimorum virorum mentes ardore succendit, quo refutatis multa cum eruditionis laude Idololatrarum calumniis, majorem ei firmitudinem ac dignitatem compararent. Porro illud in primis crimini dabatur, inter se neutiquam consentire sacros historicos:

ait Augustinus,

(Lib. 1, cap. 7, n. 10). Ethnicis quod ad certos locos succinebant Manichaei, quos, ut videre licet in libris contra Faustum, Evangeliis additos fuisse calumniabantur. Atqui Augustino non satis fuit ea conciliare de quibus litem movebant isti haeretici, contra quos potissimum Vetus Testamentum defendebat; verum, ut Novi quoque Testamenti propugnator merito jure audiret, quatuor Evangelistarum, tam in gestis recensendis, quam in ordine ipso narrationis summam concordiam demonstrare est aggressus.

Fieri sane non potuit quin ei lucubratio haec magno staret. Hinc illam in Tractatu 112 in Joannem, n. 1, laboriosas litteras vocat; ac rursus in Tractatu 117, n. 2, res ibi esse operosissime disputatas dicit. Scilicet destitutus erat iis adjumentis, quibus instructi fuere quotquot postea in idem illud argumentum desudarunt, qui tamen ipsi vestigiis ejus insistentes, vix quidquam alicujus momenti invenere, quod ille non dixisset. Hoc opus libris de Trinitate, quos jam inchoarat, intermissis, confecit labore continuo, ex libro 2 Retractationum, cap. 16, nec porro ante anni 399 exitum; cum in libro 1, cap. 27, testetur idola tum temporis legum ab imperatoribus latarum auctoritate confringi. Expressam enim legem hac de re nullam habemus iis superiorem, quae anno 399 promulgatae, atque exsecutioni demandatae in Africa fuerunt (De Civit. Dei, lib. 18, cap. 54): quibus nondum constitutis, evertendi simulacra, nisi ex eorum quorum erant, consensu, jus penes se haud quaquam esse fatebatur Augustinus (Serm. 62, cap. 11, n. 17).

Librum primum insumit iis revincendis, qui cum Christum viri longe sapientissimi loco haberent, aut verius, habere simularent, Evangelio fidem derogabant; eo scilicet praetextu, quod non ab ipso Christo scriptum esset, sed ab ejus discipulis, quos ei divinitatem affinxisse dicebant, neque ab illo accepisse doctrinam quam de deorum abdicando cultu ipsi praedicarunt. In libro secundo Matthaeum Evangelistam usque ad coenae narrationem ex ordine considerat, cumque eo collatis Marco, Luca et Joanne, demonstrat perpetuam inter eos reperiri consensionem. Liber tertius est de eorumdem quatuor Evangelistarum a coenae narratione ad Evangelii finem concordia. Quartus denique de iis quae peculiaria sunt Marco, Lucae et Joanni. Opus in Corbeiensi codice ante 900 vel 1000 annos exarato inscribitur,

sic et in aliis plerisque Mss. In iis omnibus autem libri quique, primo excepto, dividuntur in capitula, quorum lemmata in librorum fronte praefixa sunt.