|
70. Sane deinceps non apparet ordo rerum gestarum. Nam post haec
duo facta, de caecis et muto daemonio, ita sequitur: Et circumibat
Jesus civitates omnes et castella, docens in synagogis eorum, et
praedicans regnum Evangelii, et curans omnem languorem, et omnem
infirmitatem. Videns autem turbas, misertus est eis; quia erant
vexati, et jacentes, sicut oves non habentes pastorem. Tunc dicit
discipulis suis: Messis quidem multa, operarii autem pauci: rogate
ergo Dominum messis, ut ejiciat operarios in messem suam. Et
convocatis duodecim discipulis suis, dedit illis potestatem spirituum
immundorum, et caetera, usque ad aliud ubi ait, Amen dico vobis non
perdet mercedem suam (Id. IX, 35; X, 42). In hoc toto
loco, quem nunc commemoramus, multa monuit discipulos suos: sed utrum
eum ex ordine Matthaeus subjunxerit, an ei ordo narrandi recordatio
sua fuerit, sicut dictum est, non apparet. Hunc locum brevitur
videtur perstrinxisse Marcus, et eum sic ingressus est, dicens: Et
circumibat castella in circuitu docens. Et convocavit duodecim, et
coepit eos mittere binos; et dabat illis potestatem spirituum
immundorum, et caetera, usque ad illud ubi ait, Excutite pulverem de
pedibus vestris, in testimonium illis (Marc. VI, 6-11).
Sed antequam hoc narraret Marcus, prius post resuscitatam filiam
archisynagogi, illud narravit, ubi Dominum in patria sua mirabantur,
unde illi esset tanta sapientia et virtutes, cum ejus cogitationem
nossent: quod Matthaeus post admonitionem istam discipulorum, et post
alia multa commemorat (Matth. XIII, 54). Itaque incertum
est, utrum hoc quod agitur in ejus patria, Matthaeus omissum
revocaverit; an Marcus recordatum anticipaverit; quisnam eorum
ordinem rei gestae, et quis recordationis suae tenuerit. Lucas autem
continuo post resurrectionem filiae Jairi, subjungit hunc locum de
potestate et admonitione discipulorum (Luc. IX, 1-6), tam
breviter sane quam Marcus: neque ipse ita, ut hoc sequi etiam in
rerum gestarum ordine appareat. In nominibus ergo discipulorum,
Lucas, qui eos alio loco nominat , cum prius eliguntur in monte, a
Matthaeo non discrepat, nisi in nomine Judae Jacobi (Id. VI,
14-16), quem Matthaeus Thaddaeum appellat; nonnulli autem
codices habent Lebbaeum . Quis autem unquam prohibuerit duobus vel
tribus nominibus hominem unum vocari?
71. Solet item quaeri, quomodo Matthaeus et Lucas commemoraverint
dixisse Dominum discipulis ut nec virgam ferrent, cum dicat Marcus,
Et praecepit eis ne quid tollerent in via, nisi virgam tantum; et
sequatur etiam ipse, non peram, non panem, neque in zona aes: ut
ostendat in eodem loco versari narrationem suam, in quo et illorum qui
dixerunt nec virgam ferendam. Quod ita solvitur, ut intelligamus sub
alia significatione dictam virgam, quae secundum Marcum ferenda est;
et sub alia illam quae secundum Matthaeum et Lucam non est ferenda:
sicut sub alia significatione intelligitur tentatio, de qua dictum
est, Deus neminem tentat (Jacobi. I, 13); et sub alia de qua
dictum est, Tentat vos Dominus Deus vester, ut sciat si diligitis
eum (Deut. XIII, 3); illa seductionis est, haec
probationis. Sicut judicium aliter accipitur, de quo dictum est,
Qui bene fecerunt, in resurrectionem vitae; qui male fecerunt, in
resurrectionem judicii (Joan. V, 29); et aliter, de quo dictum
est, Judica me, Deus, et discerne causam meam de gente non sancta
(Psal. XLII, 1): illud enim judicium damnationis est, hoc
discretionis.
72. Et multa alia sunt verba quae non habent unam significationem,
sed diversis locis congruenter posita, diverso modo intelliguntur, et
aliquando cum expositione dicuntur: ut est illud, Nolite pueri effici
sensibus, sed malitia parvuli estote, ut sensibus perfecti sitis (I
Cor. XIV, 20). Hoc enim breviter clausa sententia dici
potuit. Nolite esse pueri, sed estote pueri. Et illud, Si quis
putat se sapientem esse in vobis in hoc saeculo, stultus fiat, ut sit
sapiens (Id. III, 18): quid enim aliud dixit, quam, Non
sit sapiens, ut sit sapiens? Aliquando autem clausae ita dicuntur,
ut exerceant inquirentem: ut est quod ait ad Galatas, Invicem onera
vestra portate, et sic adimplebitis legem Christi. Qui enim putat se
esse aliquid, cum nihil sit, seipsum seducit. Opus autem suum probet
unusquisque, et tunc in semetipso habebit gloriam, et non in altero.
Unusquisque enim proprium onus portabit (Galat. VI, 2-5).
Nisi oneris nomen sub diversis significationibus acceperis, procul
dubio putabis eumdem sibi in loquendo esse contrarium, et hoc in una
sententia tam vicine positis verbis: qui cum paulo ante diceret,
Alter alterius onera portate; postea dixit, Unusquisque proprium
onus portabit. Sed alia sunt onera participandae infirmitatis, alia
reddendae rationis Deo de actibus nostris: illa cum fratribus
sustentanda communicantur, haec propria ab unoquoque portantur. Ita
et virga intelligitur spiritualiter, de qua dicebat Apostolus, In
virga veniam ad vos (I Cor. IV, 21)? et corporaliter, sive
ad equum qua utimur sive ad aliquid aliud opus fuerit: ut interim
omittam et alias hujus nominis figuratas significationes.
73. Utrumque ergo accipiendum est a Domino Apostolis dictum, et
ut nec virgam ferrent, et ut nonnisi virgam ferrent. Cum enim
secundum Matthaeum diceret eis, Nolite possidere aurum, neque
argentum, neque pecuniam in zonis vestris; non peram in via, neque
duas tunicas, neque calceamenta, neque virgam; continuo subjecit,
Dignus est enim operarius cibo suo. Unde satis ostendit cur eos haec
possidere ac ferre noluerit: non quod necessaria non sint sustentationi
hujus vitae; sed quia sic eos mittebat, ut eis haec deberi
demonstraret ab illis ipsis quibus Evangelium credentibus
annuntiarent, tanquam stipendia militantibus, tanquam fructum vineae
plantatoribus, tanquam lac gregis pastoribus. Unde Paulus dicit:
Quis militat suis stipendiis unquam? quis plantat vineam, et de
fructu ejus non edit? quis pascit gregem, et de lacte gregis non
percipit? Hinc enim loquebatur de iis quae necessaria sunt
praedicatoribus Evangelii: unde paulo post dicit, Si nos vobis
spiritualia seminavimus, magnum est si vestra carnalia metemus? Si
alii potestatis vestrae participant, non magis nos? sed non sumus usi
hac potestate. Unde apparet haec non ita praecepisse Dominum,
tanquam Evangelistae vivere aliunde non debeant, quam eis praebentibus
quibus annuntiant Evangelium; alioquin contra hoc praeceptum fecit
idem apostolus, qui victum de manuum suarum laboribus transigebat, ne
cuiquam gravis esset (I Thess. II, 9): sed potestatem
dedisse, in qua scirent sibi ista deberi. Cum autem a Domino aliquid
imperatur, nisi fiat, inobedientiae culpa est: cum autem potestas
datur, licet cuique non uti, et tanquam de suo jure cedere. Haec
ergo Dominus loquens discipulis, id agebat, quod ipse Apostolus
paulo post apertius ita explicat: Nescitis quoniam qui in templo
operantur, quae de templo sunt edunt? qui altari deserviunt, altari
compartiuntur? Sic et Dominus ordinavit iis qui Evangelium
annuntiant, de Evangelio vivere: ego autem nullius horum usus sum
(I Cor. IX, 7-15). Cum itaque dicit ita Dominum
ordinasse, se autem usum non esse, utique ostendit utendi potestatem
datam, non impositam serviendi necessitatem.
74. Hoc ergo ordinans Dominus, quod eum ordinasse dicit
Apostolus, qui Evangelium annuntiant, de Evangelio vivere, illa
Apostolis loquebatur, ut securi non possiderent, neque portarent huic
vitae necessaria, nec magna, nec minima. Ideo posuit, nec virgam,
ostendens a fidelibus suis omnia deberi ministris suis, nulla superflua
requirentibus. Ac per hoc addendo, Dignus est enim operarius cibo
suo, prorsus aperuit et illustravit unde et quare haec omnia
loqueretur. Hanc ergo potestatem virgae nomine significavit, cum
dixit, ne quid tollerent in via, nisi virgam tantum. Potuit enim
etiam sic breviter dici, Nihil necessariorum vobiscum feratis, nec
virgam, nisi virgam tantum: ut illud quod dictum est nec virgam,
intelligatur, ne minimas quidem res; quod vero adjunctum est, nisi
virgam tantum, intelligatur, quia per potestatem a Domino acceptam,
quae virgae nomine significata est, etiam quae non portantur non
deerunt. Utrumque ergo Dominus dixit, sed quia non utrumque unus
evangelista commemoravit, putatur ille qui virgam sub alia
significatione positam tollendam dixit, ei qui virgam rursus aliud
significantem non tollendam dixit, esse contrarius; sed jam ratione
reddita non putetur.
75. Sic et calceamenta cum dicit Matthaeus in via non esse
portanda, curam prohibet, qua ideo portanda cogitantur, ne desint.
Hoc et de duabus tunicis intelligendum est, ne quisquam eorum praeter
eam quam esset indutus, aliam portandam putaret, sollicitus ne opus
esset, cum ex illa potestate posset accipere. Proinde Marcus dicendo
calceari eos sandaliis vel soleis, aliquid hoc calceamentum mysticae
significationis habere admonet, ut pes neque tectus sit, neque nudus
ad terram; id est, nec occultetur Evangelium, nec terrenis commodis
innitatur. Et quod non portari vel haberi duas tunicas, sed
expressius indui prohibet dicens, Et ne induerentur duabus tunicis;
quid eos monet nisi non dupliciter, sed simpliciter ambulare?
76. Ita Dominum omnia dixisse, nullo modo dubitandum est, partim
proprie, partim figurate: sed Evangelistas, alia istum, alia illum
inseruisse scriptis suis; quaedam vero eadem vel duos, vel tres eorum
quoslibet, vel omnes quatuor posuisse: nec sic tamen omnia esse
conscripta, quae ab illo seu dicta seu facta sunt. Quisquis autem
putat non potuisse Dominum in uno sermone quaedam figurate, quaedam
proprie ponere eloquia, caetera ejus inspiciat; videbit quam hoc
temere atque inerudite arbitretur. Potest enim iste (ut unum aliquid
dicam quod animo interim occurrit), quoniam monet ut non sciat
sinistra quod facit dextra (Matth. VI, 3), et ipsas
eleemosynas, et quidquid illic aliud praecipit, figurate accipiendum
putare.
77. Sane rursus admoneo, quod oportet meminisse lectorem, ne tali
admonitione saepissime indigeat, aliis atque aliis sermonum suorum
locis Dominum multa iterasse quae alibi jam dixerat; ne forte ipsorum
locorum ordo cum ex alio evangelista non convenerit, alicui eorum hinc
putet esse contrarium; cum intelligere debeat iterum alibi dici, quod
jam alibi dictum erat: nec tantum de dictis, verum etiam de factis
observari debere. Nihil enim prohibet hoc idem iterum factum credere:
calumniari autem Evangelio, dum non credit iterum factum, quod iterum
fieri non potuisse nemo convincit, sacrilegae vanitatis est.
|
|
