CAPUT XLV. Ad miraculum de quinque panibus quo ordine ab omnibus, et quemadmodum ventum sit.

93. Sequitur ergo Matthaeus, cum dixisset nuntiatum esse Christo quod Joannes occisus sit, et ita narrationem contexit: Quod cum audisset, inquit, Jesus, secessit inde in navicula in locum desertum seorsum. Et cum audissent turbae secutae sunt eum pedestras de civitatibus. Et exiens vidit turbam multam, et misertus est eis, et curavit languidos eorum (Matth. XIV, 13, 14). Hoc continuo post Joannis passionem factum esse commemorat. Unde post haec, facta sunt illa quae primo narrata sunt, quibus motus Herodes dixit, Joannem ego decollavi. Illa enim posteriora debent intelligi, quae ad Herodem pertulit fama, ut moveretur, et haesitaret quisnam iste esse posset, de quo audiret talia, cum Joannem ipse occidisset. Marcus autem posteaquam passionem Joannis narravit, commemorat discipulos missos rediisse ad Jesum, et renuntiasse illi omnia quae egerant et docuerant; et Dominum eis (quod ipse solus commemorat) dixisse ut requiescerent pusillum in deserto, et ascendisse cum eis in navem, et isse: et turbas hoc videntes praevenisse eos illuc; quarum misertum Dominum docuisse multa; et hora jam progrediente factum esse ut de quinque panibus et duobus piscibus omnes qui aderant pascerentur (Marc. VI, 30-44). Quod miraculum omnes quatuor Evangelistae commemoraverunt. Lucas etiam qui jam longe supra de Joannis passione narraverat (Luc. III, 20), ex occasione qua diximus, nunc posteaquam commemoravit illam Herodis haesitationem de Domino quisnam esset, hoc continuo subjungit quod Marcus, id est, rediisse ad illum Apostolos, et narrasse illi quaecumque fecerant, et assumptis eis secessisse in locum desertum, atque eo secutas turbas, et locutum esse de regno Dei, et eos qui cura indigebant sanasse: atque inde etiam ipse die declinante commemorat miraculum de quinque panibus factum (Id. IX, 10-17).

94. At vero Joannes, qui multum ab eis tribus Evangelistis eo distat, quia magis in sermonibus quos Dominus habuit immoratur, quam in factis quae mirabiliter fecit, posteaquam commemoravit eum relicta Judaea abiisse iterum in Galilaeam, quod tunc intelligitur factum, cum et alii Evangelistae dicunt eum Joanne tradito isse in Galilaeam; posteaquam ergo id commemoravit Joannes, in transitu ejus per Samariam multa quae locutus est ex occasione illius Samaritanae quam invenit ad puteum, contexit narrationi suae: et post duos dies dicit eum inde exiise in Galilaeam, deinde venisse in Cana Galilaeae, ubi fecerat de aqua vinum, et sanasse filium reguli cujusdam (Joan. IV, 3, 5, 43-54). Alia vero, quae illum in Galilaea fecisse atque dixisse alii dixerunt, Joannes tacet: sed sane, quod illi tacuerunt, dicit ascendisse eum in die festo Jerosolymis, et fecisse ibi miraculum illud de homine qui triginta octo annos habebat in infirmitate, nec habebat hominem a quo in piscinam deponeretur, in qua variis valetudinibus affecti sanabantur; et ex hac occasione multa eum locutum fuisse commemorat. Post haec eum dicit abiisse trans mare Galilaeae, quod est Tiberiadis, et secutam multitudinem magnam: deinde abiisse in montem, et ibi sedisse cum discipulis suis, proximo Pascha die festo Judaeorum: tum levatis oculis et visa multitudine maxima, pavisse eam de quinque panibus et duobus piscibus (Joan. V-VI, 13); quod et caeteri Evangelistae dicunt. Ac per hoc, praetermisisse illum per quae illi narrando ad hujus miraculi commemorationem venerunt, certum est: verumtamen tanquam ex alia narrationis via, cum et illi tacuissent quae iste dixisset, ad hoc miraculum de quinque panibus occurrerunt sibi et illi tres qui pene pariter ambulabant, et iste qui sermonum Domini alta consectans, per alia quae illi tacuerunt circumvolavit quodammodo, et eis ad miraculum de quinque panibus pariter commemorandum, non multo post ab eis rursus in altiora revolaturus occurrit.