|
95. Sequitur ergo Matthaeus, et ad ipsum de quinque panibus factum
narrationem suam ex ordine ita perducit: Vespere autem facto
accesserunt ad eum discipuli ejus dicentes: Desertus est locus, et
hora jam praeteriit; dimitte turbas, ut euntes in castella emant sibi
escas. Jesus aatem dixit eis: Non habent necesse ire; date illis
vos manducare, etc., usque ad illud ubi ait, Manducantium autem
fuit numerus quinque millia virorum, exceptis mulieribus et parvulis
(Matth. XIV, 15-21). Hoc ergo miraculum quod omnes
quatuor Evangelistae commemorant (Marc. VI, 34-44, et
Luc. IX, 12-17), et putantur inter se aliquid discrepare,
considerandum atque tractandum est, ut ex hoc etiam ad caetera similia
regulae locutionum discantur, quibus tam diversis eadem tamen sententia
retinetur, et eadem rerum veritas custoditur. Et inchoanda quidem est
consideratio, non a Matthaeo secundum ordinem Evangelistarum, sed a
Joanne potius, a quo ita expressa est ista narratio, ut etiam nomina
discipulorum diceret, cum quibus de hac re locutus est Dominus. Ita
enim dicit: Cum sublevasset ergo oculos Jesus, et vidisset quia
multitudo maxima venit ad eum, dicit ad Philippum: Unde ememus panes
ut manducent hi? Hoc autem dicebat tentans eum; ipse enim sciebat
quid esset facturus. Respondit ei Philippus: Ducentorum denariorum
panes non sufficiunt eis, ut unusquisque modicum quid accipiat. Dicit
ei unus ex discipulis ejus, Andreas frater Simonis Petri: Est puer
unus hic, qui habet quinque panes hordeaceos et duos pisces; sed haec
quid sunt inter tantos? Dixit ergo Jesus: Facite homines
discumbere. Erat autem fenum multum in loco: discubuerunt ergo viri
numero quasi quinque millia. Accepit ergo panes Jesus, et cum
gratias egisset, distribuit discumbentibus: similiter et ex piscibus
quantum volebant. Ut autem impleti sunt, dixit discipulis suis:
Colligite quae superaverunt fragmenta, ne pereant. Collegerunt
ergo, et impleverunt duodecim cophinos fragmentorum ex quinque panibus
hordeaceis, quae superfuerunt his qui manducaverant (Joan. VI,
5-13).
96. Non hic quaeritur quod iste dixit, cujusmodi essent panes;
hordeaceos enim fuisse non tacuit, quod caeteri tacuerunt: neque hoc
quaeritur, quod iste non dixit, fuisse ibi etiam praeter quinque
millia virorum, mulieres et parvulos, quod dicit Matthaeus. Et
omnino jam certum esse debet, et regulariter teneri in talibus
quaestionibus, neminem moveri oportere, cum ab alio dicitur quod ab
alio praetermittitur. Sed quaeritur quomodo ea quae dixerunt, vera
sint omnia, ne narrationem alterius narrans aliud alter excludat. Si
enim Dominus, secundum narrationem Joannis, prospectis turbis,
quaesivit a Philippo, tentans eum, unde illis escae dari possent;
potest movere quomodo sit verum, quod alii narraverunt, prius dixisse
Domino discipulos, ut dimitteret turbas, quo possent sibi alimenta
emere de proximis locis: quibus ille respondit secundum Matthaeum,
Non habent necesse ire; date eis vos manducare. Cui etiam Marcus
Lucasque consentiunt, tantum hoc praetermittentes quod ait, Non
habent necesse ire. Intelligitur ergo post haec verba Dominum
inspexisse multitudinem, et dixisse Philippo quod Joannes
commemorat, isti autem praetermiserunt. Deinde quod Philippus apud
Joannem respondit, hoc Marcus a discipulis responsum esse
commemorat, volens intelligi hoc ex ore caeterorum Philippum
respondisse: quanquam et pluralem numerum pro singulari usitatissime
ponere potuerunt. Quod ergo ait Philippus, Ducentorum denariorum
panes non sufficiunt eis, ut unusquisque modicum quid accipiat; hoc
est dicere, quod ait Marcus, Euntes ememus ducentis denariis panes,
et dabimus eis manducare. Quod autem commemorat idem Marcus dixisse
Dominum, Quot panes habetis? praetermiserunt caeteri. Quod autem
Andreas apud Joannem de quinque panibus et duobus piscibus suggessit,
hoc caeteri pluralem numerum pro singulari ponentes, ex discipulorum
persona retulerunt. Et Lucas quidem responsionem Philippi et
responsionem Andreae in unam sententiam constrinxit: quod enim ait,
Non sunt nobis plus quam quinque panes et duo pisces, Andreae retulit
responsionem: quod vero adjunxit, Nisi forte nos eamus, et emamus in
omnem hanc turbam escas, videtur ad responsionem Philippi pertinere;
nisi quod de ducentis denariis tacuit: quanquam et in ipsius Andreae
sententia potest hoc intelligi. Cum enim dixisset, Est puer unus
hic, qui habet quinque panes hordeaceos, et duos pisces; adjunxit
etiam ipse, Sed haec quid sunt inter tantos? hoc est dicere, Nisi
forte nos eamus, et emamus in omnem hanc turbam escas.
97. Ex qua universa varietate verborum, rerum autem sententiarumque
concordia, satis apparet, salubriter nos doceri, nihil quaerendum in
verbis nisi loquentium voluntatem: cui demonstrandae invigilare debent
omnes veridici narratores, cum de homine, vel de angelo, vel de Deo
aliquid narrant; horum enim voluntas verbis promi potest, ne de ipsa
inter se aliquid discrepent.
98. Sane praetermittere non oportet hoc loco intentum et ad
caetera, quae talia forte occurrerint, facere lectorem, quia Lucas
dixit quinquagenos jussos esse discumbere, Marcus vero et quinquagenos
et centenos. Quod hic ideo non movet, quia unus partem dixit, alter
totum: qui enim etiam de centenis retulit, hoc retulit quod ille
praetermisit: nihil itaque contrarium est. Verumtamen si alius de
quinquagenis tantum commemoraret, alius tantum de centenis, valde
videretur esse contrarium; nec facile dignosceretur utrumque dictum
esse, unum autem ab altero, alterum ab altero esse commemoratum: et
tamen attentius consideratum inveniri debuisse quis non fateatur? Hoc
ideo dixi, quia existunt saepe aliqua ejusmodi, quae parum
intendentibus et temere judicantibus contraria videantur, et non sint.
|
|
