CAPUT LXVI. De asinae pullo, quomodo Matthaeu. caeteris congruat, qui solum pullum commemorant.

127. Sequitur Matthaeus, et dicit: Et cum appropinquassent Jerosolymis, et venissent Bethphage ad montem Oliveti, tunc Jesus misit duos discipulos, dicens eis. Ite in castellum quod contra vos est, et statim invenietis asinam alligatam et pullum cum ea, etc., usque ad eum locum ubi ait, Benedictus qui venit in nomine Domini, Hosanna in altissimis (Matth. XXI, 1-9). Hoc etiam Marcus narrat eodem ordine custodito (Marc. XI, 1-10). Lucas autem in Jericho immoratur, quaedam commemorans quae isti praetermiserunt, de Zachaeo principe Publicanorum, et quaedam in parabolis dicta. Post haec et ipse occurrit eis ad hujus pulli commemorationem, in quo sedit Jesus (Luc. XIX, 1-38). Nec moveat quod Matthaeus asinam dicit et pullum, caeteri autem de asina tacent. Imo etiam recordanda est illa regula, quam de quinquagenis et centenis discumbentibus, cum quinque panibus turbae pascerentur, supra insinuavimus (Supra, cap. 46, n. 98): qua insinuata, non deberet hoc jam permovere lectorem, nec si Matthaeus ita de pullo tacuisset, quemadmodum illi de asina tacuerunt, ut maxime contrarium putaretur, quod unus asinam dixit, alii pullum asinae; quanto minus moveri oportet, quia unus ita commemoravit asinam, de qua caeteri tacuerunt, ut tamen pullum non taceret, de quo illi dixerunt? Ubi ergo utrumque factum potest intelligi, nulla repugnantia est, nec si alius aliud, et aliud alius commemoret: quanto minus ubi alius unum, alius utrumque?

128. Joannes quoque cum taceat quemadmodum Dominus discipulos suos ad haec animalia sibi adducenda miserit, interponit tamen breviter hoc de pullo, cum testimonio etiam prophetae, quod Matthaeus adhibet (Joan. XII, 14, 15). In quo etiam testimonio prophetico aliquantum diversa Evangelistarum locutio ab ea quidem sententia non recedit: sed potest movere quod hoc Matthaeus sic adhibet, ut asinam dicat commemorasse prophetam; non autem ita se habet, vel quod Joannes interponit, vel codices ecclesiastici interpretationis usitatae. Cujus rei causa illa mihi videtur, quod Matthaeus hebraea lingua perhibetur Evangelium conscripsisse. Manifestum est autem interpretationem illam quae dicitur Septuaginta in nonnullis se aliter habere quam inveniunt in hebraeo, qui eam linguam noverunt, et qui interpretati sunt singuli eosdem Libros hebraeos. Hujus item distantiae causa si quaeratur, cur tanta auctoritas interpretationis Septuaginta multis in locis distet ab ea veritate quae in hebraeis codicibus invenitur; nihil occurrere probabilius existimo, quam illos Septuaginta eo spiritu interpretatos, quo et illa quae interpretabantur dicta fuerant: quod ex ipsa eorum mirabili quae praedicatur consensione firmatum est. Ergo et ipsi nonnulla in eloquio variando, et ab eadem voluntate Dei, cujus illa dicta erant, et cui verba servire debebant non recedendo, nihil aliud demonstrare voluerunt, quam hoc ipsum quod nunc in Evangelistarum quatuor concordi quadam diversitate miramur, qua nobis ostenditur non esse mendacium, si quisquam ita diverso modo aliquid narret, ut ab ejus voluntate cui consonandum et consentiendum est, non recedat. Quod nosse et moribus utile est, propter cavenda et judicanda mendacia; et ipsi fidei, ne putemus quasi consecratis sonis, ita muniri veritatem, tanquam Deus nobis quemadmodum ipsam rem, sic verba quae propter illam sunt dicenda, commendet; cum potius ita res quae dicenda est, sermonibus per quos dicenda est , praeferatur, ut istos omnino quaerere non deberemus, si eam sine his nosse possemus, sicut illam novit Deus, et in ipso Angeli ejus.