CAPUT LXXVII. De sermone quem habuit in monte Oliveti, quaerentibus discipulis quando erit consummatio, quemadmodum tres isti inter se congruant.

147. Sequitur Matthaeus dicens: Sedente autem eo super montem Oliveti, accesserunt ad eum discipuli secreto, dicentes: Dic nobis quando haec erunt, et quod signum adventus tui, et consummationis saeculi. Et respondens Jesus, dixit eis: Videte ne quis vos seducat. Multi enim venient in nomine meo dicentes, Ego sum Christus, et multos seducent, etc., usque ad illud ubi ait, Et ibunt hi in supplicium aeternum, justi autem in vitam aeternam. Nunc jam istum prolixum sermonem Domini secundum tres Evangelistas, Matthaeum, Marcum et Lucam consideremus. Eumdem quippe tenentes ordinem pariter ista contexunt (Matth. XXIV, 3; XXV, 46, Marc. XIII, 4-37, et Luc. XXI, 7-36). Dicunt quidem hic etiam aliqua singuli propria, in quibus nulla est repugnantiae metuenda suspicio: de his autem quae pariter dicunt, necubi sibimet adversari putentur, videndum est. Neque enim dici potest, si aliquid tale occurrerit, aliud esse atque alibi a Domino similiter dictum, quando eodem loco rerum ac temporum, omnium trium versatur narratio. Sane quod earumdem sententiarum a Domino dictarum, non eumdem omnes ordinem servant, nihil ad rem pertinet vel intelligendam vel insinuandam, dum ea quae ab illo dicta referuntur, non sibimet adversentur.

148. Quod ergo Matthaeus ait, Et praedicabitur hoc Evangelium regni in universo orbe in testimonium omnibus gentibus, et tunc veniet consummatio; etiam Marcus eodem ordine ita commemorat, Et in omnes gentes primum oportet praedicari Evangelium: non dixit, et tunc veniet consummatio; sed hoc significat quod ait, primum, id est, Et in omnes gentes primum oportet praedicari Evangelium: quia illi de fine interrogaverant. Cum ergo dicit, Primum oportet in omnes gentes praedicari Evangelium, significat utique, primum, antequam veniat consummatio.

149. Item quod Matthaeus ait, Cum ergo videritis abominationem desolationis, quae dicta est a Daniele propheta, stantem in loco sancto, qui legit intelligat; hoc Marcus dicit ita, Cum autem videritis abominationem desolationis stantem ubi non debet, qui legit intelligat: in qua mutatione verbi exposuit eamdem sententiam; ideo quippe ubi non debet, quia in loco sancto non debet. Lucas autem non ait, Cum autem videritis abominationem desolationis, stantem in loco sancto; aut, ubi non debet: sed ait, Cum autem videritis circumdari ab exercitu Jerusalem, tunc scitote quia appropinquavit desolatio ejus. Tunc erit ergo abominatio desolationis in loco sancto.

150. Quod autem ait Matthaeus, Tunc qui in Judaea sunt, fugiant ad montes; et qui in tecto, non descendat tollere aliquid de domo sua; et qui in agro, non revertatur tollere tunicam suam; totidem pene verbis hoc etiam Marcus commemorat. Lucas autem, Tunc qui in Judaea sunt, inquit, fugiant in montes: hoc sicut illi duo; caetera vero aliter. Sequitur enim, et dicit, Et qui in medio ejus, discedant; et qui in regionibus, non intrent in eam: quia dies ultionis hi sunt, ut impleantur omnia quae scripta sunt. Satis diversum videtur quod illi duo dixerunt, Et qui super tectum, non descendat tollere aliquid de domo sua; et quod iste dicit, Et qui in medio ejus, discedant: nisi forte quia perturbatio magna erit tam magno instante periculo, illi quos inclusisset obsidio, quod significat dicendo, qui in medio ejus, in tecto erunt attoniti et volentes videre quid impendeat, vel qua evadendum sit. Sed quomodo ait, discedant, quando supra dixit, cum autem videritis circumdari ab exercitu Jerusalem? Nam illud quod sequitur, Qui in regionibus, non intrent in eam, videtur ad congruam pertinere admonitionem; et potest observari, ut qui extra sunt non in eam intrent: qui autem in medio sunt, quomodo discedant, ab exercitu jam civitate circumdata? An hoc est esse in medio ejus, quando jam ita periculum urgebit, ut temporaliter ad praesentem vitam tuendam non possit evadi; et quoniam tunc parata debet esse anima ac libera, nec carnalibus desideriis occupata et oppressa, hoc significat quod ab illis duobus dictum est, in tecto, vel super tectum: ut quod iste ait, discedant, id est non jam hujus vitae desiderio capiantur, sed in aliam vitam migrare parati sint; hoc illi duo dixerint, non descendat tollere aliquid de domo, id est nullo affectu inclinetur in carnem tanquam aliquid inde commodi percepturus: et quod iste ait, Qui in regionibus, non intrent in eam, id est, qui jam bono cordis proposito extra illam facti sunt, non eam rursus carnali cupiditate desiderent; hoc illi dixerint, Et qui in agro est, non revertatur retro tollere vestimentum suum, tanquam iterum involvi curis quibus erat exutus?

151. Quod vero ait Matthaeus, Orate autem, ut non fiat fuga vestra hieme vel sabbato; hinc Marcus partem dixit, partem tacuit: Orate vero, inquit, ut hieme non fiant. Lucas autem hoc non dixit, sed tamen dixit aliquid solus, quo mihi videatur hanc ipsam, quae ab istis obscure posita est, illustrasse sententiam: ait enim, Attendite autem vobis, ne forte graventur corda vestra in crapula, et ebrietate, et curis hujus vitae, et superveniat in vos repentina dies illa: tanquam laqueus enim superveniet in omnes qui sedent super faciem orbis terrae. Vigilate itaque, omni tempore orantes, ut digni habeamini fugere ista omnia quae futura sunt Haec intelligitur fuga, quam Matthaeus commemorat, quae non debet fieri hieme vel sabbato. Ad hiemem autem pertinent curae hujus vitae, quas Lucas aperte posuit: ad sabbatum vero crapula et ebrietas. Curae quippe tristes sunt velut hiems: crapula vero et ebrietas, carnali laetitia luxuriaque cor submergit atque obruit; quod malum sabbati nomine propterea significatum est, quia haec erat jam, sicuti et nunc est Judaeorum pessima consuetudo, illo die deliciis affluere, dum spirituale sabbatum ignorant. Aut si aliquid aliud in illis secundum Matthaeum et Marcum verbis intelligendum est, aliquid aliud etiam Lucas dixerit, dum tamen nulla repugnantiae quaestio moveatur. Neque enim nunc Evangelia exponenda suscepimus, sed a falsitatis vel fallaciae calumniis defendenda. Alia vero quae in hoc sermone Matthaeus posuit communia cum Marco, nihil habent quaestionis: quae autem cum Luca, non in hoc sermone Lucas ea posuit, cujus huic ordo concordat; sed alibi talia vel recordatur atque inserit praeoccupando, ut prius commemoret quae postea a Domino dicta sunt; vel bis a Domino dicta facit intelligi, et nunc secundum Matthaeum, et tunc secundum ipsum.