CAPUT VIII. De his quae apud Pilatum gesta sunt, quomodo inter se nihil dissentiant.

32. Deinde sequitur, et dicit:

Haec narravit Matthaeus per Pilatum gesta de Domino (Matth. XXVII, 11-26).

33. Marcus quoque pene iisdem verbis et rebus concinit. Verba autem Pilati, quibus respondit populo petenti ut solemniter unus vinctus dimitteretur, ita refert: Pilatus autem respondit eis, et dixit: Vultis dimittam vobis regem Judaeorum? Matthaeus autem sic ait: Congregatis ergo illis, dixit Pilatus: Quem vultis dimittam vobis; Barabbam, an Jesum qui dicitur Christus? Nulla quaestio est, quod tacet ipsos petiisse ut aliquis eis dimitteretur: sed quaeri potest quae verba Pilatus dixerit; utrum quae a Matthaeo, an quae a Marco referuntur. Aliud enim videtur esse, Quem vultis dimittam vobis, Barabbam, an Jesum qui dicitur Christus? aliud, Vultis dimittam vobis regem Judaeorum? Sed quia christos reges dicebant, et qui dixit illum an illum, manifestum est eum quaesisse an vellent sibi dimitti regem Judaeorum, id est Christum; nihil interest sententiae, quod hic tacuit Marcus de Barabba, hoc solum volens dicere quod ad Dominum pertinebat; quandoquidem in eorum responsione satis et ipse ostendit, quem sibi dimitti voluerint: Pontifices, inquit, concitaverunt turbam ut magis Barabbam dimitteret eis: sequitur autem, et dicit, Pilatus autem iterum respondens, ait illis: Quid ergo vultis faciam regi Judaeorum? Unde jam satis apparet, quod id Marcus velit ostendere, dicendo regem Judaeorum, quod Matthaeus dicendo Christum. Non enim dicebantur christi reges, nisi Judaeorum: namque in eo etiam loco Matthaeus ait, Dicit illis Pilatus, Quid igitur faciam de Jesu, qui dicitur Christus? Ergo sequitur Marcus, At illi iterum clamaverunt, Crucifige eum: quod ille ait, Dicunt omnes, Crucifigatur. Et sequitur Marcus, Pilatus vero dicebat eis, Quid enim mali fecit? At illi magis clamabant, Crucifige eum. Hoc Matthaeus non dixit: sed quoniam dixit, Videns autem Pilatus quia nihil proficeret, sed magis tumultus fieret; dixit etiam eum lavisse manus coram populo, ut innocentem se a sanguine justi significaret; quod item et Marcus et alii tacent: satis ostendit etiam Matthaeus egisse praesidem cum populo, ut dimitteretur. Quod breviter significavit Marcus in eo quod refert Pilatum dixisse, Quid enim mali fecit? Deinde sic etiam ipse concludit, quae per Pilatum cum Domino gesta sunt: Pilatus autem, inquit, volens populo satisfacere, dimisit illis Barabbam, et tradidit Jesum flagellis caesum, ut crucifigeretur: haec apud praesidem gesta narravit Marcus (Marc. XV, 2-15).

34. Lucas apud Pilatum gesta sic narrat: Coeperunt autem accusare illum, dicentes: Hunc invenimus subvertentem gentem nostram, et prohibentem tributa dari Caesari, et dicentem se Christum regem esse. Hoc illi duo Evangelistae non dixerunt, cum tamen dicerent quod eum accusabant. Ergo iste etiam ipsa crimina quae falsa objecerunt, aperuit. Tacuit autem quod ei dixit Pilatus, Non respondes quidquam? Vide in quantis te accusant: sed plane sequitur, et dicit quod etiam illi dixerunt, Pilatus autem interrogavit eum, dicens: Tu es rex Judaeorum? At ille respondens ait: Tu dicis. Hoc autem Matthaeus et Marcus commemoraverunt, antequam dicerent compellatum Jesum quod eis accusantibus non responderet. Nihil autem interest veritatis, quo ordine Lucas ista retulerit: quemadmodum nihil interest si alius aliquid tacet, quod alius commemorat; quemadmodum in consequentibus dicit: Ait autem Pilatus ad principes sacerdotum et turbas: Nihil invenio causae in hoc homine. At illi invalescebant, dicentes: Commovet populum, docens per universam Judaeam, et incipiens a Galilaea usque huc. Pilatus autem audiens Galilaeam, interrogavit si homo Galilaeus esset; et ut cognovit quod de Herodis potestate esset, remisit eum ad Herodem, qui et ipse Jerosolymis erat in illis diebus. Herodes autem viso Jesu, gavisus est valde: erat enim cupiens ex multo tempore videre eum, eo quod audiret multa de illo; et sperabat signum aliquod videre ab eo fieri. Interrogabat autem illum multis sermonibus: at ipse illi nihil respondebat. Stabant etiam principes sacerdotum et Scribae, constanter accusantes eum. Sprevit autem illum Herodes cum exercitu suo, et illusit indutum veste alba, et remisit ad Pilatum. Et facti sunt amici Herodes et Pilatus in ipsa die: nam antea inimici erant ad invicem. Haec omnia, id est, quod a Pilato ad Herodem Dominus missus est, et quae ibi gesta sunt, Lucas solus indicat; etiamsi aliquid ibi ait simile, quod in aliis narrationum locis apud alios possit inveniri: caeteri autem ea tantum dicere voluerunt quae apud Pilatum gesta sunt, quousque Dominus crucifigendus traderetur. Rediens ergo Lucas ad ea quae apud praesidem gerebantur, unde digressus erat, ut narraret quod apud Herodem actum est, ita sequitur: Pilatus autem convocatis principibus sacerdotum et magistratibus et plebe, dixit ad illos: Obtulistis mihi hunc hominem quasi avertentem populum, et ecce ego coram vobis interrogans, nullam causam inveni in homine isto ex his in quibus eum accusatis. Hic intelligimus eum praetermisisse quemadmodum a Domino quaesierit, quid accusatoribus responderet. Sed neque Herodes, inquit: nam remisi vos ad illum, et ecce nihil dignum morte actum est ei. Emendatum ergo illum dimittam. Necesse autem habebat dimittere eis per diem festum unum. Exclamavit autem simul universa turba dicens, Tolle hunc, et dimitte nobis Barabbam: qui erat propter seditionem quamdam factam in civitate et homicidium missus in carcerem. Iterum autem Pilatus locutus est ad illos, volens dimittere Jesum. At illi succlamabant dicentes: Crucifige, crucifige eum. Ille autem tertio dixit ad illos: Quid enim mali fecit iste? nullam causam mortis invenio in eo: corripiam ergo illum, et dimittam. At illi instabant vocibus magnis, postulantes ut crucifigeretur, et invalescebant voces eorum. Matthaeus huic conatui Pilati, quo saepius cum eis egit, volens ut dimitteretur Jesus, paucissimis verbis satis attestatus est, ubi ait, Videns autem Pilatus quia nihil proficeret, sed magis tumultus fieret: quod non diceret nisi multum ille nisus esset; quamvis tacuerit, quoties hoc efficere tentaverit, ut erueret Jesum furori eorum. Et Lucas itaque ita concludit quod actum est apud praesidem: Et Pilatus, inquit, adjudicavit fieri petitionem eorum. Dimisit autem illis eum qui propter homicidium et seditionem missus fuerat in carcerem, quem petebant; Jesum vero tradidit voluntati eorum (Luc. XXIII, 2-25).

35. Nunc eadem secundum Joannem consideremus, id est, quae per Pilatum facta sunt. Et ipsi, inquit, non introierunt in praetorium, ut non contaminarentur, sed manducarent Pascha. Exiit ergo Pilatus ad eos foras, et dixit: Quam accusationem affertis adversus hominem hunc? Responderunt et dixerunt ei: Si non esset hic malefactor, non tibi tradidissemus eum. Hoc videndum est, ne contrarium sit ei quod Lucas dicit, certa in eum dicta esse crimina; et dicit quae dicta sint: Caeperunt autem, inquit, accusare illum, dicentes: Hunc invenimus subvertentem gentem nostram, et prohibentem tributa dari Caesari, et dicentem se Christum regem esse. Quod vero nunc secundum Joannem commemoravi, videntur Judaei noluisse dicere crimina, cum dixisset eis Pilatus, Quam accusationem affertis adversus hominem hunc? Responderunt enim, Si non esset hic malefactor, non tibi tradidissemus eum: videlicet ut eorum auctoritatem secutus, quid ei objiceretur desineret quaerere; sed ob hoc tantum nocentem crederet, quod sibi ab eis tradi meruisset. Ergo intelligere debemus, et hoc dictum esse, et illud quod Lucas commemoravit. Multa enim dicta, et multa responsa sunt, unde cuique eorum quantum visum est decerpsit, et in narratione sua posuit quod satis esse judicavit. Nam et ipse Joannes dicit quaedam quae objecta sunt, quae suis locis videbimus. Itaque sequitur: Dixit ergo eis Pilatus: Accipite eum vos, et secundum legem vestram judicate eum. Dixerunt ergo ei Judaei, Nobis non licet interficere quemquam: ut sermo Jesu impleretur, quem dixit, significans qua esset morte moriturus. Introiit ergo iterum in praetorium Pilatus, et vocavit Jesum, et dixit ei: Tu es rex Judaeorum? Et respondit Jesus, A temetipso hoc dicis, an alii tibi dixerunt de me? Et hoc videretur non convenire illi quod ab aliis commemoratum est, Respondit Jesus, Tu dicis; nisi in consequentibus ostenderet et illud dictum esse. Unde ostendit ea quae nunc dicit, a caeteris potius Evangelistis tacita quam a Domino dicta non esse. Attende ergo caetera: Respondit, inquit, Pilatus: Numquid ego Judaeus sum? Gens tua et pontifices tradiderunt te mihi: quid fecisti? Respondit Jesus: Regnum meum non est de mundo hoc: si ex hoc mundo esset regnum meum, ministri mei utique decertarent ut non traderer Judaeis; nunc autem regnum meum non est hinc. Dixit itaque ei Pilatus: Ergo rex es tu? Respondit Jesus: Tu dicis, quia rex sum ego. Ecce quando ventum est ad id quod alii Evangelistae commemoraverunt. Sequitur ergo, item dicente adhuc Domino, quod caeteri tacuerunt.

Hoc potest congruere ei quod Lucas commemorat in accusatione Judaeorum dictum,

ut adjungatur,

Sequitur itaque Joannes, et dicit:

Huic potest congruere quod Lucas in eadem accusatione Judaeorum ita narrat: cum dixissent, Invenimus eum subvertentem gentem nostram; adjecit, et prohibentem tributa dari Caesari, et dicentem se Christum regem esse. Ex quo solvitur illa quaestio, qua putari poterat Joannes dixisse nullum a Judaeis Domino crimen objectum, quando responderunt et dixerunt ei, Si non esset hic malefactor, non tibi tradidissemus eum. Sequitur ergo Joannes, et dicit:

haec narravit Joannes per Pilatum gesta (Joan. XVIII, 28; XIX, 16).