CAPUT IV. De his quae gesta sunt in illo praedio vel horto, quo ex illa domo post coenam venerunt, quomodo trium, id est Matthaei, Marci et Lucae consonantia demonstretur, quoniam Joannes de hoc tacet.

10. Contexit ergo narrationem Matthaeus, et dicit: Tunc venit Jesus cum illis in villam quae dicitur Gethsemani (Matth. XXVI, 36-46). Hoc dicit et Marcus (Marc. XIV, 32-42); hoc et Lucas non expresse nominato praedio, cum ait: Et egressus ibat secundum consuetudinem in montem Olivarum: secuti sunt autem illum et discipuli. Et cum pervenisset ad locum dixit illis: Orate ne intretis in tentationem (Luc. XXII, 39-46). Iste locus est, cujus nomen illi dixerunt Gethsemani. Ibi fuisse intelligimus hortum, quem commemorat Joannes, ita narrans:

(Joan. XVIII, 1). Deinde, secundum Matthaeum,

11. Haec etiam Marcus, eoque prorsus modo atque ordine conserit, aliquando brevius quasdam constringens sententias, et aliquid magis aperiens. Nam videtur hic sermo secundum Matthaeum tanquam sibi ipsi contrarius, quod post tertiam orationem venit ad discipulos suos et dicit illis, Dormite jam, et requiescite: ecce appropinquavit hora, et Filius hominis tradetur in manus peccatorum. Surgite, eamus; ecce appropinquavit qui me tradet. Quomodo enim supra, Dormite jam, et requiescite, cum connectat, ecce appropinquavit hora; et ideo dicat, Surgite, eamus? Qua velut repugnantia commoti qui legunt, conantur ita pronuntiare quod dictum est, Dormite jam, et requiescite, tanquam ab exprobrante, non a permittente sit dictum. Quod recte fieret, si esset necesse: cum vero Marcus ita hoc commemoraverit, ut cum dixisset, Dormite jam, et requiescite, adjungeret, sufficit; et deinde inferret, Venit hora; ecce tradetur Filius hominis: utique intelligitur post illud quod eis dictum est, Dormite jam, et requiescite, siluisse Dominum aliquantum, ut hoc fieret quod permiserat; et tunc intulisse, ecce appropinquavit hora. Ideo post illa verba secundum Marcum positum est, sufficit, id est, quod requievistis jam sufficit. Sed quia commemorata non est ipsa interpositio silentii Domini, propterea coarctat intellectum, ut in illis verbis alia pronuntiatio requiratur.

12. Lucas autem praetermisit quoties oraverit: dixit sane quod isti tacuerunt, et orantem ab angelo confortatum, et prolixius orantis sudorem fuisse sanguineum, et guttas decurrentes in terram. Cum ergo dicit, Et cum surrexisset ab oratione, et venisset ad discipulos suos, non expressit quota oratione: nihilo tamen illis duobus repugnat. Joannes vero posteaquam in hortum ingressum dicit cum discipulis suis, non commemorat quid illic egerit, donec ejus traditor cum Judaeis ad eum comprehendendum veniret.

13. Tres igitur isti eamdem rem ita narraverunt, sicut etiam unus homo ter posset cum aliquanta varietate, nulla tamen adversitate. Lucas enim, quantum ab eis progressus, id est avulsus fuerit ut oraret, manifestius aperuit, dicens, quantum jactus est lapidis. Porro autem Marcus primo ex verbis suis idem narravit rogasse Dominum, ut si fieri posset, transiret ab eo illa hora, id est passionis, quam calicis nomine mox significavit. Deinde verba ipsa Domini sic enuntiavit: Abba, Pater, omnia tibi possibilia sunt; transfer calicem hunc a me. Quibus verbis si adjungas quod illi duo dixerunt, et quod ipse etiam Marcus ex persona sua pariter supra posuit, ita sententia manifestatur, Pater, si fieri potest, omnia enim tibi possibilia sunt, transfer calicem istum a me; ne quis eum putaret Patris minuisse potestatem, cum ait, si fieri potest: non enim dixit, Si facere potes; sed, si fieri potest: fieri autem potest quod ille voluerit. Sic itaque dictum est, si fieri potest, ac si diceretur, si vis. Manifestavit enim Marcus quo intellectu accipiendum sit, si fieri potest, quando ait, omnia tibi possibilia sunt. Et quod commemoraverunt eum dixisse, Verum non quod ego volo, sed quod tu (quod tantumdem valet, quantum si et ita dicatur, Verumtamen non mea voluntas, sed tua fiat), satis ostendit non ex impossibilitate, sed ex voluntate Patris dictum esse, si fieri potest: praesertim quia Lucas et hoc ipsum planius intimavit: non enim ait, si fieri potest; sed, si vis. Cui apertiori sententiae apertius jungitur quod Marcus posuit, ut ita dicatur: Si vis, omnia enim tibi possibilia sunt, transfer a me calicem istum.

14. Quod autem ipse Marcus, non solum Pater, sed Abba, Pater, eum dixisse commemorat, hoc est Abba hebraice, quod est latine Pater. Et fortasse Dominus propter aliquod sacramentum utrumque dixerit, volens ostendere illam se tristitiam in persona sui corporis, id est Ecclesiae, suscepisse, cui factus est angularis lapis, venienti ad eum partim ex Hebraeis, ad quos pertinet quod ait, Abba; partim ex Gentibus, ad quas pertinet quod ait, Pater (Ephes. II, 11-22). Etiam Paulus apostolus non praetermittens hoc sacramentum, In quo clamamus, inquit, Abba, Pater (Rom. VIII, 15): et iterum ait, Misit Deus Spiritum suum in corda vestra, clamantem Abba, Pater (Galat. IV, 6). Oportuit enim ut bonus magister et verus salvator infirmioribus compatiens, in se ipso demonstraret non debere suos martyres desperare, si qua forte cordibus eorum irreperet sub tempus passionis ex humana fragilitate tristitia, cum eam vincerent, voluntati suae praeponendo voluntatem Dei, quia ille scit quid expediat quibus consulit. De qua tota re non nunc tempus est ut uberius disseratur: agitur enim modo de convenientia Evangelistarum, in quorum diversitate verborum salubriter discimus non aliud in verbis ad audiendam veritatem, quam sententiam loquentis esse requirendam. Hoc est enim Pater, quod Abba, Pater: sed ad sacramentum intimandum, planius est Abba, Pater; ad unitatem significandam, sufficit Pater. Et Dominum quidem Abba, Pater, dixisse credendum est: sed tamen non eluceret sententia, nisi aliis dicentibus Pater, demonstraretur sic esse illas duas Ecclesias ex Judaeis et Graecis, ut etiam una sit. Ex illo ergo intellectu dictum est, Abba, Pater, quo idem Dominus alibi ait, Habeo alias oves quae non sunt de hoc ovili; Gentes utique significans, cum haberet oves etiam in populo Israel. Sed quia secutus adjecit. Oportet me et eas adducere, ut sit unus grex et unus pastor (Joan. X, 16); quantum valet ad Israelitas et Gentes, Abba, Pater, tantum ad unum gregem, solum Pater.