|
19. At illi tenentes Jesum duxerunt ad Caipham, principem
sacerdotum, ubi Scribae et seniores convenerant, sicut Matthaeus
dicit (Matth. XXVI, 57-75). Sed primo ad Annam ductus
est, socerum Caiphae, sicut Joannes dicit (Joan. XVIII,
12-27). Marcus autem et Lucas nomen non dicunt pontificis
(Marc. XIV, 53-72, et Luc. XXII, 54-62).
Ductus est autem ligatus, cum adessent in illa turba tribunus et
cohors et ministri Judaeorum, sicut Joannes commemorat. Petrus
autem sequebatur eum a longe usque in atrium principis sacerdotum: et
ingressus intro sedebat cum ministris, ut videret finem, sicut dicit
Matthaeus. Et calefaciebat se ad ignem, sicut in eo loco narrationis
dicit Marcus. Hoc et Lucas commemorat, quod Petrus sequebatur a
longe: accenso autem igne in medio atrio, et circumsedentibus illis,
erat Petrus in medio eorum. Et Joannes dicit, quod sequebatur
Jesum Simon Petrus, et alius discipulus. Discipulus autem ille
alius erat notus pontifici, et introiit cum Jesu in atrium
pontificis, sicut Joannes dicit. Petrus autem stabat ad ostium
foris, secundum eumdem Joannem. Exiit ergo discipulus alius, qui
erat notus pontifici, et dixit ostiariae, et introduxit Petrum,
sicut idem Joannes dicit. Sic enim factum est, ut intus esset et
Petrus in atrio, sicut et alii dicunt.
20. Principes autem sacerdotum et omne consilium, sicut Matthaeus
dicit, quaerebant falsum testimonium contra Jesum, ut eum morti
traderent: et non invenerunt, cum multi falsi testes accessissent.
Convenientia enim testimonia non erant, sicut Marcus dicit, cum
eumdem locum commemoraret. Novissime autem venerunt duo falsi testes,
sicut dicit Matthaeus, et dixerunt: Hic dixit, Possum destruere
templum Dei, et post triduum reaedificare illud. Alios etiam Marcus
commemorat dixisse, Nos audivimus eum dicentem, Ego dissolvam
templum hoc manu factum, et post triduum aliud non manu factum
aedificabo: et ideo non erat conveniens testimonium illorum, sicut
idem Marcus ibidem dicit. Et surgens princeps sacerdotum, ait illi:
Nihil respondes ad ea quae isti adversum te testificantur? Jesus
autem tacebat. Et princeps sacerdotum ait illi: Adjuro te per Deum
vivum, ut dicas nobis, si tu es Christus Filius Dei. Dicit illi
Jesus: Tu dixisti; haec Matthaeus. Marcus autem eadem aliis
verbis dicit, nisi quod tacet quod eum adjuraverit princeps
sacerdotum: sed tantum valere ostendit quod ei dicit Jesus, Tu
dixisti, quantum si diceret, Ego sum. Sequitur enim, ut ait idem
Marcus: Jesus autem dixit illi, Ego sum. Et videbitis Filium
hominis a dextris sedentem virtutis, et venientem cum nubibus coeli.
Hoc dicit etiam Matthaeus, sed non dicit respondisse Jesum, Ego
sum. Tunc princeps sacerdotum scidit vestimenta sua, dicens:
Blasphemavit; quid adhuc egemus testibus? quod Matthaeus
commemorat, et sequitur, Ecce nunc audistis blasphemiam. Quid vobis
videtur? At illi respondentes dixerunt: Reus est mortis. Hoc etiam
testatur et Marcus. Et sequitur Matthaeus: Tunc exspuerunt in
faciem ejus, et colaphis eum ceciderunt. Alii autem palmas in faciem
ei dederunt, dicentes: Prophetiza nobis, Christe, quis est qui te
percussit? Hoc dicit et Marcus: commemorat etiam quod ei faciem
velaverunt. De his quoque Lucas attestatur.
21. Haec intelligitur passus Dominus usque ad mane in domo
principis sacerdotum, quo prius adductus est, ubi etiam Petrus
tentatus est. Sed de Petri tentatione, quae inter has Domini
contumelias facta est, non eodem ordine omnes narrant: nam ipsas primo
commemorant Matthaeus et Marcus, deinde Petri tentationem; Lucas
vero explicat prius tentationem Petri, tum demum has Domini
contumelias: Joannes autem incipit Petri tentationem dicere, et
interponit quaedam de contumeliis Domini, et adjungit quod inde missus
est ad Caipham pontificem; et inde recapitulat, ut explicet quam
coeperat tentationem Petri in domo, quo primo adductus est, et redit
ad ordinem, ubi ostendat quemadmodum ductus sit Dominus ad Caipham.
22. Sic ergo Matthaeus sequitur: Petrus vero sedebat foris in
atrio, et accessit ad eum una ancilla dicens: Et tu cum Jesu
Galilaeo eras? At ille negavit coram omnibus dicens: Nescio quid
dicis. Exeunte autem illo januam, vidit illum alia ancilla, et ait
his qui erant ibi: Et hic erat cum Jesu Nazareno. Et iterum
negavit cum juramento, Quia non novi hominem. Et post pusillum
accesserunt qui stabant, et dixerunt Petro: Vere et tu ex illis es;
nam et loquela tua manifestum te facit. Tunc coepit detestari et
jurare, quia non novisset hominem: et continuo gallus cantavit: haec
dicit Matthaeus. Intelligitur autem quod posteaquam exiit foras, cum
jam semel negasset, gallus cantavit primus, quod Matthaeus tacet, et
Marcus dicit.
23. Non autem foris ante januam iterum negavit, sed cum rediisset
ad focum: quando autem redierit, non opus erat commemorare. Marcus
ergo sic illud narrat: Et exiit foras ante atrium, et gallus
cantavit. Rursus autem cum vidisset illum ancilla, coepit dicere
circumstantibus, Quia hic ex illis est. At ille iterum negavit.
Haec vero ancilla non eadem, sed alia est, sicut dicit Matthaeus.
Sane hoc quoque intelligitur, quia in secunda negatione a duobus
compellatus est: et ab ancilla scilicet, quam commemorant Matthaeus
et Marcus; et ab alio, quem commemorat Lucas. Sic enim hoc narrat
Lucas: Petrus vero sequebatur a longe. Accenso autem igne in medio
atrio, et circumsedentibus illis, erat Petrus in medio eorum. Quem
cum vidisset ancilla quaedam sedentem ad lumen, et eum fuisset
intuita, dixit: Et hic cum illo erat. At ille negavit eum,
dicens: Mulier, non novi illum. Et post pusillum alius videns eum,
dixit · Et tu de illis es. Hoc ergo quod Lucas ait,
Et post pusillum, jam egressus erat Petrus januam, et primus gallus
cantaverat; jamque redierat, ut quemadmodum dicit Joannes, ad focum
stans iterum negaret. Joannes enim in prima negatione Petri, non
solum de primo galli cantu tacet, sicut caeteri, excepto Marco; sed
etiam quod sedentem ad ignem cognoverit ancilla, non commemorat. Hoc
enim tantum ait, Dicit ergo Petro ancilla ostiaria: Numquid et tu
de discipulis es hominis istius? Dicit ille: Non sum. Deinde
interponit quae gesta sunt cum Jesu in eadem domo, quae commemoranda
arbitratus est, ita narrans: Stabant autem servi et ministri ad
prunas, quia frigus erat; et calefaciebant se: erat autem cum eis et
Petrus stans, et calefaciens se. Hic ergo jam intelligitur exiisse
foras Petrum, et rediisse: primo enim sedebat ad ignem; et postea
jam rediens, stare coeperat.
24. Sed forte ait aliquis: Nondum exierat, surrexerat autem
exiturus. Hoc potest dicere qui putat foris ante januam secundo
interrogatum negasse. Videamus ergo Joannis sequentia: Pontifex
ergo, inquit, interrogavit Jesum de discipulis suis, et de doctrina
ejus. Respondit ei Jesus: Ego palam locutus sum mundo, ego semper
docui in synagoga, et in templo, quo omnes Judaei conveniunt, et in
occulto locutus sum nihil: quid me interrogas? interroga eos qui
audierunt quid locutus sum ipsis: ecce ii sciunt quae dixerim ego.
Haec autem cum dixisset, unus assistens ministrorum dedit alapam
Jesu, dicens: Sic respondes pontifici? Respondit ei Jesus: Si
male locutus sum, testimonium perhibe de malo; si autem bene, quid me
caedis? Et misit eum Annas ligatum ad Caipham pontificem. Hic sane
ostenditur quod Annas pontifex erat: nondum enim missus erat ad
Caipham, cum jam illi diceretur, Sic respondes pontifici? Et hos
duos, Annam et Caipham pontifices, commemorat etiam Lucas in initio
Evangelii sui (Luc. III, 2). His dictis Joannes redit ad
quod coeperat de negatione Petri, id est, ad eamdem domum, ubi gesta
sunt quae narravit, et unde ad Caipham missus est Jesus, ad quem ab
initio ducebatur, sicut dixit Matthaeus. Commemoravit autem ista
Joannes quae interposuit recapitulans de Petro, et ad eam narrationem
rediens, ita dicit, ut compleat trinam negationem: Erat autem Simon
Petrus stans, et calefaciens se. Dixerunt ergo ei. Numquid et tu
ex discipulis ejus es? Negavit ille, et dixit: Non sum. Hoc
igitur loco invenimus, et non ante januam, sed ad focum stantem,
secundo negasse Petrum: quod fieri non posset, nisi jam rediisset,
posteaquam foras exierat. Neque enim jam exierat, et foris eum vidit
altera ancilla: sed cum exierat, eum vidit, id est, cum surgeret ut
exiret, animadvertit eum, et dixit his qui erant ibi, id est, qui
simul erant ad ignem intus in atrio, Et hic erat cum Jesu Nazareno.
Ille autem qui foras exierat, hoc audito, rediens juravit illis
contra nitentibus, Quia non novi hominem. Nam et Marcus sic ait de
eadem ancilla: Et coepit dicere circumstantibus, Quia hic ex illis
est. Dicebat enim non illi, sed his qui illo exeunte ibi
remanserant, sic tamen ut ille audiret: unde rediens, et rursus ad
ignem stans, resistebat negando verbis eorum. Deinde in eo quod
Joannes ait, Dixerunt, Numquid et tu ex discipulis ejus es? quod
redeunti et stanti dictum intelligimus, quod quoque confirmatur, non
illam tantum alteram ancillam, quam commemorant in hac secunda
negatione Matthaeus et Marcus, sed et alium quem commemorat Lucas,
cum Petro id egisse; unde Joannes dicit, Dixerunt ergo ei.
Quapropter sive posteaquam illo exeunte dixit ancilla his qui secum
erant in atrio, quia hic ex illis est, hoc audito ille regressus est,
ut se quasi purgaret negando: sive, quod est credibilius, non audivit
quid de illo dictum fuerit, cum feras exiret, et posteaquam rediit,
dixerunt ei ancilla, et ille alius quem Lucas commemorat, Numquid et
tu ex discipulis ejus es? et dixit, Non sum: pertinacius insistente
illo de quo Lucas ait, atque dicente, Et tu de illis es; cui
Petrus ait, O homo, non sum. Liquido tamen colligitur, collatis
de hac re omnibus Evangelistarum testimoniis, non ante januam secundo
Petrum negasse, sed intus in atrio ad ignem. Matthaeum autem et
Marcum, qui commemoraverunt exiisse eum foras, regressum ejus
brevitatis causa tacuisse.
25. Nunc jam de tertia negatione inspiciamus eorum congruentiam,
quam Matthaeum solum jam explicasse meminerimus. Sequitur ergo
Marcus et dicit: Et post pusillum rursus qui adstabant, dicebant
Petro: Vere ex illis es; nam et Galilaeus es. Ille autem coepit
anathematizare et jurare, Quia nescio hominem istum quem dicitis. Et
statim iterum gallus cantavit. Lucas autem ita secutus, hoc idem
narrat: Et intervallo facto quasi horae unius, alius quidam
affirmabat, dicens: Vere et hic cum illo erat; nam et Galilaeus
est. Et ait Petrus: Homo, nescio quid dicis. Et continuo adhuc
illo loquente, cantavit gallus. Joannes secutus de tertia Petri
negatione, ita explicat: Dicit unus ex servis pontificis, cognatus
ejus cujus abscidit Petrus auriculam: Nonne ego te vidi in horto cum
illo? Iterum ergo negavit Petrus, et statim gallus cantavit. Quod
igitur Matthaeus et Marcus dicunt, post pusillum, quantum esset hoc
temporis, manifestat Lucas dicendo, Et intervallo facto quasi horae
unius: de hoc autem intervallo tacet Joannes. Item quod Matthaeus
et Marcus non singulari, sed plurali numero enuntiant eos qui cum
Petro agebant, cum Lucas unum dicat, Joannes quoque unum, eumque
cognatum ejus, cujus abscidit Petrus auriculam; facile est
intelligere, aut pluralem numerum pro singulari, usitata locutione
usurpasse Matthaeum et Marcum; aut quod unus maxime tanquam sciens,
et qui eum viderat, affirmabat, caeteri autem secuti ejus fidem,
Petrum simul urgebant: unde duos Evangelistas compendio pluralem
numerum posuisse; alios autem duos eum solum significare voluisse, qui
praecipuus in hoc erat. Jam vero illud quod Matthaeus ipsi Petro
dictum fuisse asserit, Vere et tu ex illis es; nam et loquela tua
manifestum te facit; sicut Joannes eidem Petro dictum asseverat,
Nonne ego te vidi in horto cum illo? Marcus autem inter se illos de
Petro locutos dicit, Vere ex illis est; nam et Galilaeus est ;
sicut et Lucas, non Petro, sed de Petro dicit, Alius quidam
affirmabat dicens: Vere et hic cum illo erat; nam et Galilaeus est:
aut sententiam intelligimus tenuisse eos qui compellatum dicunt
Petrum; tantumdem enim valuit quod de illo coram illo dicebatur,
quantum si illi diceretur: aut utroque modo actum, et alios illum,
alios alium modum commemorasse. Galli autem cantum post tertiam
negationem secundum intelligimus, sicut Marcus expressit.
26. Sequitur ergo Matthaeus, ita dicens: Et recordatus est
Petrus verbi Jesu quod dixerat, Priusquam gallus cantet, ter me
negabis: et egressus foras, flevit amare. Marcus autem ita dicit:
Recordatus est Petrus verbi quod dixerat ei Jesus, Priusquam gallus
cantet bis, ter me negabis: et coepit flere. Lucas autem sic ait:
Et conversus Dominus respexit Petrum: et recordatus est Petrus
verbi Domini, sicut dixerat, Quia priusquam gallus cantet, ter me
negabis: et egressus foras, Petrus flevit amare. Joannes de
recordatione et fletu Petri tacet. Sane in eo quod ait Lucas, quod
conversus Dominus respexit Petrum; quomodo accipiendum sit,
diligentius considerandum est. Quamvis enim dicantur etiam interiora
atria, tamen in exteriore atrio fuit Petrus inter servos, qui simul
se ad ignem calefaciebant: non est autem credibile quod ibi audiebatur
Dominus a Judaeis, ut corporalis fieret illa respectio. Namque cum
dixisset Matthaeus, Tunc exspuerunt in faciem ejus, et colaphis eum
ceciderunt; alii autem palmas in faciem ei dederunt, dicentes:
Prophetiza nobis, Christe; quis est qui te percussit? Secutus est
dicens, Petrus vero sedebat foris in atrio; quod non diceret, nisi
illa cum Domino intus agerentur: et quantum colligitur in narratione
Marci, non solum in interioribus, sed etiam in superioribus domus
agebantur. Nam posteaquam Marcus talia narravit, secutus ait, Et
cum esset Petrus in atrio deorsum. Sicut ergo eo quod Matthaeus
ait, Petrus vero sedebat foris in atrio, ostendit quod illa intus
agerentur: sic eo quod dixit Marcus, Et cum esset Petrus in atrio
deorsum, ostendit non solum in interioribus, sed etiam in superioribus
gesta quae dixerat. Quomodo ergo respexit Petrum Dominus facie
corporali? Quapropter mihi videtur illa respectio divinitus facta, ut
ei veniret in mentem quoties jam negasset, et quid ei Dominus
praedixisset, atque ita misericorditer Domino respiciente poeniteret
eum, et salubriter fleret: sicut quotidie dicimus, Domine, respice
me; et, Respexit eum Dominus, qui de aliquo periculo vel labore
divina misericordia liberatus est: et sicut dictum est, Respice, et
exaudi me (Psal. XII, 4); et Convertere, Domine, et libera
animam meam (Psal. VI, 5): ita dictum arbitror, Conversus
Dominus respexit Petrum, et recordatus est Petrus verbi Domini.
Denique cum frequentius soleant in narrationibus suis ponere Jesum
quam Dominum, modo Lucas Dominum posuit dicens, Conversus Dominus
respexit Petrum, et recordatus est Petrus verbi Domini; Matthaeus
autem et Marcus, quia de ista respectione tacuerunt, non verbi
Domini, sed verbi Jesu eum recordatum esse dixerunt: ut etiam ex hoc
intelligamus illam respectionem a Jesu, non humanis oculis, sed
divinitus factam.
|
|
