CAPUT II. Luctus mortuorum causae respectu ipsorum. Ostenduntur vanae.

Videamus ergo, fratres, ista tristitia quae nunc est in manibus, quae nunc agitur in pectore, et auditur voce; utilis sit, an inutilis; prodesse valeat, an nocere. Jacet ecce corpus exanime, jacet in tabula homo sine homine, membra utique sine spiritu: clamatur, nec respondet; vocatur, et non audit; jacet facies pallida, forma mutata, per quam mors ipsa cernitur : cogitatur praeterea ejus perpetuum silentium, cogitatur delectatio, aut quae fuit, aut quae futura erat utilitas, cogitantur necessitates, veniunt in mentem verba dulcissima, longa consuetudo requiritur. Haec sunt sine dubio quae movent lacrymas, incitant ululatum, et totum animum in profundam tristitiam demergunt. Contra haec tam valida, tam fortia doloris arma, illud primo omnium opponendum est, quia omne quod nascitur in hoc mundo, necesse est mori. Haec est enim lex Dei et sententia immutabilis, quam post delictum princeps generis humani accepit, dicente Deo, Terra es, et in terram ibis (Gen. III, 19). Quid ergo novi contigit, si homo ad hoc natus, divinae legi ac sententiae satisfecit? Quid novi accidit, si ex mortalibus natus, naturae propriae, quia nec poterat excusare, respondit? Non est inusitatum quod antiquum est, non est inauditum quod quotidianum est, non est proprium quod commune est. Si avos et proavos novimus per hanc viam mortis profectos, si ipsos denique Patriarchas et Prophetas ab Adam protoplasto non sine occasu audivimus migrasse de saeculo; elevemus animum de profundo tristitiae: quia quod debebat, hoc reddidit. Et utique debitum cum redditur, quam potest habere tristitiam? Hoc est vere debitum, quod nulla potest pecunia redimi: hoc est debitum, quod nec virtus excusat, nec sapientia, nec potestas, nec ipsi denique reges poterunt declinare. Plane hortarer ego, ut augeres tristitiam, si fuisset talis res, quae cum posset tua substantia redimi, vel differri; negligentia, aut parcitate provenisset. Cum vero Dei decretum firmum sit et immutabile, frustra dolemus, et de nobis quaerimus quare sit mortuus, cum scriptum sit, Domini Dei sunt exitus mortis (Psal. LXVII, 21). Ista ergo communis vitae conditio si recipiatur in animo, incipiet gravatus cordis oculus, quasi prima infusione relevari.