CAPUT IV. Conscientiae pravae miseria. Confessio humilis. Peccati foeditas et fructus.

Deus meus, qualem me feci? Qualis eram? Deus, qualem me fecisti, et qualem iterum me feci? In peccatis enim conceptus et natus sum, et abluisti me; santificasti me, et ego pejoribus sordidavi me peccatis. In necessariis eram tunc natus, nunc sum in spontaneis volutatus. Heu me miserum et nimis miserum! nimis enim miserum, quem torquet conscientia sua, quam fugere non potest! nimis enim miserum, quem exspectat damnatio sua, quam vitare non potest! Nimis est infelix, qui sibi ipsi est horribilis; nimis infelicior, cui mors aeterna erit sensibilis. Nimis aerumnosus, quem terrent continui de sua infelicitate horrores; nimis aerumnosior, quem torquebunt aeterni pro sua iniquitate dolores. Malum hoc, et malum hoc; sed nimis hoc, et nimis hoc . Peccare quam amara res est et mala! Peccata, quam faciles aditus, quam difficiles exitus habetis! Dum suadetis, inungitis; postquam persuaseritis, usque ad mortem animae pungitis: peccatores quos inducitis, in quos quasi utres usque includitis ? Intelligite, quia malum et amarum est relinquere Deum, qui peccatis; redite, et peccare nolite; nolite, inquam, nolite. Vere malum et amarum est: expertus sum, in hoc ipso sum. Aut enim continui dolores cruciabunt poenitentem vitam meam, aut aeterni cruciatus vexabunt puniendam animam meam. Utique malum et amarum est utrumque; libera me ab utroque.

Anima mea, ante omnia et sicut matrem virtutum moneo , caveas, ne in recordationibus malorum tuorum alicujus diaboli laqueos incurras, quos multi incauti incurrunt, qui dum mala sua quasi pro eis plorantes ante mentis oculum reducunt, per easdem recordationes in ipsas malorum delectationes insipienter incidunt. Saepius etiam cum sine causa alicujus utilitatis cum aliquo loqui incipio, statim in detractionem incurro, vel pro aliqua re imprudenter juro, vel vitio curiositatis ineptae succumbo, vel malarum cogitationum turpitudines, motus illicitos et impudicos in ipsis interioribus meis sustineo. Heu tantae infelicitati, tantae perditioni! Dum enim quae retro sunt obliviscens, ad ea quae ante sunt me extendere volo, subita nescio qua miseria me relabi ad inania et noxia conspicio: et tanquam mors subita interveniens, vel quemadmodum canis rabidus, qui nec percussus a laceratione hominis se temperat, carnalis delectatio perforat mentem meam: et pro suavi odore virtutum sentio intolerabilem ac teterrimum fetorem interiorum vitiorum. Fateor, dulcissime Domine Jesu, et expando coram te omnes iniquitates meas quas intus sustineo in anima mea; sunt autem haec mala mea undecim, scilicet ira, impatientia, inimica Deo et omnibus sanctis odiosa discordia, indignatio, rancor animi, taedium mentis, voracitas gulae, murmuratio, desiderium voluptatis, delectatio carnis, tempestas libidinis; et multa his similia, quibus vexatur et afficitur, laceratur et discerpitur infelix anima mea. O quam tolerabilius canis putridus fetet hominibus, quam anima peccatrix Deo! quam infelicius ista Deo, quam ille hominibus! Anima mea, arbor infructuosa, ubi sunt fructus tui? Talis autem arbor digna est securi et igne, digna succidi et incendi (Matth. III, 10). Qui sunt fructus tui? Utique spinae pungentes et amara peccata: quae utinam sic te poenitendo pungerent, ut confoderent ; sic amarescerent, ut evanescerent. Forsitan parvum quid putas aliquod peccatum. Sed heu! nonne omne peccatum per praevaricationem Deum exhonorat? Quod ergo Deum exhonorat, quam pravum est? Audebit ergo peccator aliquod peccatum parvum aestimare? Jesu bone Domine, cur de coelo venisti? quid mundo fecisti? ad quid te morti dedisti? nisi ut peccatores salvares, quorum maximus ego sum.