|
26. Hic exoritur alia quaestio, non sane contemnenda, sed in
adjutorio Domini, in cujus manu sunt et nos et sermones nostri
(Sap. VII, 16), aggredienda atque solvenda. Quaeritur enim
a nobis, quantum attinet ad hoc donum Dei, quod est in bono
perseverare usque in finem, quid de ipso primo homine sentiamus, qui
certe sine ullo vitio factus est rectus. Nec dico: Si perseverantiam
non habuit, quomodo sine vitio fuit, cui tam necessarium Dei donum
defuit ? Huic namque interrogationi facile respondetur, eum
perseverantiam non habuisse, quia in eo bono, quo sine vitio fuit,
non perseveravit: coepit enim habere vitium ex quo cecidit; et si
coepit, antequam coepisset, utique sine vitio fuit. Aliud est enim
non habere vitium; et aliud est in ea bonitate, in qua nullum vitium
est, non manere. Eo quippe ipso quod non dicitur nunquam sine vitio
fuisse, sed dicitur sine vitio non permansisse, procul dubio
demonstratur sine vitio fuisse, in quo bono non permansisse culpatur.
Sed illud magis quaerendum operosiusque tractandum est, quomodo
respondeamus eis qui dicunt,
|
“Si in illa rectitudine in qua sine
vitio factus est, habuit perseverantiam, procul dubio perseveravit in
ea: et si perseveravit, utique non peccavit, nec illam suam
rectitudinem Deumque deseruit. Eum autem peccasse, et desertorem
boni fuisse, veritas clamat. Non ergo habuit in illo bono
perseverantiam: et si non habuit, non utique accepit. Quomodo enim
et accepisset perseverantiam, et non perseverasset? Porro, si
propterea non habuit, quia non accepit; quid ipse non perseverando
peccavit, qui perseverantiam non accepit? Neque enim dici potest,
ideo non accepisse, quia non est discretus a massa perditionis gratiae
largitate. Nondum quippe erat illa in genere humano perditionis massa
antequam peccasset, ex quo tracta est origo vitiata.”
|
|
27. Quapropter saluberrime confitemur, quod rectissime credimus,
Deum Dominumque rerum omnium, qui creavit omnia bona valde, et mala
ex bonis exoritura esse praescivit, et scivit magis ad suam
omnipotentissimam bonitatem pertinere, etiam de malis bene facere ,
quam mala esse non sinere, sic ordinasse Angelorum et hominum vitam,
ut in ea prius ostenderet quid posset eorum liberum arbitrium, deinde
quid posset suae gratiae beneficium justitiaeque judicium. Denique
angeli quidam, quorum princeps est qui dicitur diabolus, per liberum
arbitrium a Domino Deo refugae facti sunt. Refugientes tamen ejus
bonitatem, qua beati fuerunt, non potuerunt ejus effugere judicium,
per quod miserrimi effecti sunt. Caeteri autem per ipsum liberum
arbitrium in veritate steterunt, eamque de suo casu nunquam futuro
certissimam scire meruerunt. Si enim nos de Scripturis sanctis nosse
potuimus sanctos Angelos jam nullos esse casuros; quanto magis hoc
ipsi revelata sibi sublimius veritate noverunt? Nobis quippe beata
sine fine vita promissa est, et aequalitas Angelorum: ex qua
promissione certi sumus, cum ad illam vitam post judicium venerimus,
non inde nos esse lapsuros: quod si de se ipsis Angeli nesciunt, non
aequales, sed beatiores erimus. Veritas autem nobis eorum promisit
aequalitatem (Matth. XXII, 30). Certum est igitur hoc eos
nosse per speciem, quod nos per fidem, nullam scilicet ruinam
cujusquam sancti angeli jam futuram. Diabolus vero et angeli ejus,
etsi beati erant antequam caderent, et se in miseriam casuros esse
nesciebant, erat tamen adhuc quod eorum adderetur beatitudini, si per
liberum arbitrium in veritate stetissent, donec istam summae
beatitudinis plenitudinem, tanquam praemium ipsius permansionis
acciperent, id est, ut magna per Spiritum sanctum data abundantia
charitatis Dei, cadere ulterius omnino non possent, et hoc de se
certissime nossent. Hanc plenitudinem beatitudinis non habebant: sed
quia nesciebant suam futuram miseriam, minore quidem, sed tamen
beatitudine sine ullo vitio fruebantur. Nam si suum casum futurum
nossent aeternumque supplicium, beati utique esse non possent, quos
hujus tanti mali metus jam tunc miseros esse compelleret.
28. Sic et hominem fecit cum libero arbitrio, et quamvis sui futuri
casus ignarum, tamen ideo beatum, quia et non mori et miserum non
fieri in sua potestate esse sentiebat. In quo statu recto ac sine
vitio, si per ipsum liberum arbitrium manere voluisset, profecto sine
ullo mortis et infelicitatis experimento, acciperet illam, merito
hujus permansionis, beatitudinis plenitudinem, qua et sancti Angeli
sunt beati, id est, ut cadere non posset ulterius, et hoc certissime
sciret. Nam neque ipse posset etiam in paradiso beatus esse, imo ibi
non esset , ubi esse miserum non deceret, si eum sui casus
praescientia timore tanti mali miserum faceret. Quia vero per liberum
arbitrium Deum deseruit, justum judicium Dei expertus est, ut cum
tota sua stirpe, quae in illo adhuc posita tota cum illo peccaverat,
damnaretur. Quotquot enim ex hac stirpe gratia Dei liberantur, a
damnatione utique liberantur, qua jam tenentur obstricti. Unde
etiamsi nullus liberaretur, justum Dei judicium nemo juste
reprehenderet. Quod ergo pauci in comparatione pereuntium, in suo
vero numero multi liberantur, gratia fit, gratis fit, gratiae sunt
agendae quia fit, ne quis velut de suis meritis extollatur, sed omne
os obstruatur (Rom. III, 19), et qui gloriatur, in Domino
glorietur.
|
|
