|
19. Ex deliberatione in malam et in bonam partem non haberi duo
animarum genera. Concesso genere animarum illicientium ad turpia, non
sequi has esse natura malas, alias esse summum bonum. At si de duobus
istis generibus animarum delirare illos et errare docuissem, aut certe
ipse didicissem, quid remanere poterat, cur mihi jam de ulla re
audiendi vel consulendi viderentur? An ut discerem hinc ostendi
animarum duo esse genera, quod in deliberando nunc in malam partem,
nunc in bonam nutat assensio? Cur non magis hoc signum est unius
animae, quae libera illa voluntate huc et huc ferri, hinc atque hinc
referri potest? Nam mihi cum accidit, unum me esse sentio utrumque
considerantem, alterutrum eligentem: sed plerumque illud libet, hoc
decet, quorum nos in medio positi fluctuamus. Nec mirum: ita enim
nunc constituti sumus, ut et per carnem voluptate affici, et per
spiritum honestate possimus. Quare non duas animas hinc fateri cogor?
Possumus enim melius et multo expeditius intelligere duo genera bonarum
rerum, quorum tamen neutrum ab auctore Deo sit alienum, unam animam
ex diversis afficere partibus , inferiore ac superiore, vel quod recte
ita dici potest, exteriore atque interiore. Ista sunt duo genera,
quae sensibilium et intelligibilium nomine paulo ante tractavimus, quae
carnalia et spiritualia libentius et familiarius nos vocamus. Sed
factum est nobis difficile a carnalibus abstinere, cum panis verissimus
noster spiritualis sit. Cum labore namque nunc edimus panem. Neque
enim nullo in supplicio sumus peccato transgressionis mortales ex
immortalibus facti. Ideo contingit ut cum ad meliora conantibus
nobis, consuetudo facta cum carne et peccata nostra quodam modo
militare contra nos, et difficultatem nobis facere coeperint, nonnulli
stulti aliud genus animarum quod non sit ex Deo superstitione
obtusissima suspicentur.
20. Quanquam etiam si eis concedatur inferiore alio genere animarum
nos illici ad turpia, non inde conficiunt aut illas natura malas esse,
aut istas summum bonum. Fieri enim potest ut propria illae voluntate
appetendo quod non licebat, hoc est, peccando, ex bonis factae sint
malae; rursusque fieri bonae possint, sed sic ut quamdiu manent in
peccato, ad sese alias occulta quadam suasione traducant : deinde, ut
omnino malae non sint, sed in suo genere, quamvis inferiore, opus
proprium sine ullo peccato exerceant: istae autem superiores quibus
actionem longe praestantiorem rerum moderatrix justitia summa
tribuerit, si illas inferiores sequi et imitari voluerint, peccando
fiunt malae, non quia malas, sed quia male imitantur. Ab illis enim
agitur proprium, ab istis appetitur alienum: unde illae in suo gradu
manent, istae ad inferiora merguntur. Velut cum homines ferina
sectantur. Pulchre namque incedit quadrupedans equus: at si hoc homo
pedibus manibusque imitetur, quis eum vel palearum cibo dignum putet?
Recte igitur plerumque improbamus imitantem, cum eum quem imitatur
probemus. Improbamus autem, non quia non sit assecutus, sed quia
omnino assequi voluit. In equo enim probamus illud, cui quantum
praeponimus hominem, tantum offendimur quod inferiora sectatur. Quid
inter ipsos homines, in emittenda voce nonne quod praeco bene facit,
etiamsi clarius ac melius id faciat senator praecone, insanus est?
Coelestia suscipe: lucens luna laudatur, suoque cursu atque vicibus
bene considerantibus satis placet; tamen si eam sol velit imitari
(fingamus enim eum posse habere hujusmodi voluntates), cui non summe
ac jure displiceat? Ex quibus illud est quod intelligi volo. Etiam
si sunt animae (quod interim incertum est), corporeis officiis non
peccato, sed natura deditae, nosque, quanquam sint inferiores,
aliqua tamen interiore vicinitate contingunt, non illas ideo malas
haberi oportere, quia et nos cum eas sequimur, et corporea diligimus,
mali sumus . Propterea enim corporea diligendo peccamus, quia
spiritualia diligere et justitia jubemur et natura possumus, et tunc in
nostro genere optimi et beatissimi sumus .
21. Quamobrem, quid habet argumenti aestuans in utramque partem
deliberatio, modo in peccatum prona, modo in recte factum subvecta,
ut duo animarum genera, quorum alterius natura ex Deo sit, alterius
non sit, cogamur accipere, cum alias tot causas alternantis
cogitationis conjicere liceat? Sed haec obscura esse, et incassum ab
animis lippientibus quaeri, quisquis bonus rerum existimator est,
videt. Quare illa potius quae de voluntate atque peccato dicta sunt,
illa, inquam, quae summa justitia neminem ratione utentem ignorare
permittit, illa quae si auferantur nobis, nihil est unde disciplina
virtutis inchoetur, nihil unde a vitiorum morte surgatur, etiam atque
etiam considerata satis clare ac dilucide Manichaeorum haeresim falsam
esse convincunt.
|
|
