GRADUS VIII. Pauper superbus. Pauper spiritu, pauper humilis. Nobilis pauper.

Octavus abusionis gradus est, pauper superbus, qui nihil habens, in superbiam extollitur: cum e contrario divitibus saeculi non superbe sapere per apostolum Paulum imperetur (I Tim. VI, 17). Quid ergo stolidius potest fieri, quam illum, qui per infimam miseriam velut in terram abjectus, extremus et humilis incedere et contristari debuerat, supercilioso superbiae tumore inflatam mentem contra Deum erigere? Per quod vitium lapsi corruerunt, qui in summo coeli conditi erant culmine. Quid ergo vult quasi potens in terra superbire, qui prae omnibus hominibus debuerat humilis apparere? Sed ne de paupertate sua tristitiam habeant, quid a Deo recepturi sunt pauperes attendant: ipse enim inquit, Beati pauperes spiritu, quoniam ipsorum est regnum coelorum (Matth. V, 3). Recta namque dispensatione misericors judex coeli regnum illis committit, quibus regni terrarum participationem inter mortales abstulit: ut ipse dives in coeli sede appareat, qui in terra nihil penitus procurat. Cavendum ergo pauperibus est, ne dum per egestatem et necessitatem terrenum regnum perdunt, per mentis etiam imprudentiam coelorum regna amittant. Cum enim Dei dispensatione paupertatem necessariam acceperint, in ipsorum arbitrio pendet, utrum pauperes spiritu sint. Non enim quibuscumque pauperibus coeli regna promittuntur, sed his tantummodo in quibus divitiarum inopiam animorum humilitas comitatur. Pauper enim humilis, pauper spiritu appellatur; qui cum egenus foris cernitur, nunquam in superbiam elevatur: quoniam ad appetenda regna coelorum plus valet mentis humilitas, quam praesentium divitiarum temporalis paupertas. Etenim humiles qui bene divitias possessas habent, possunt pauperes spiritu appellari: superbos autem nihil habentes, haud dubium est beatitudine paupertatis privari. De quibus utrisque sancta Scriptura ita loquitur: Est quasi dives, cum nihil habeat, et est quasi pauper, cum in multis divitiis sit (Prov. XIII, 7). Quasi pauper ergo in multis divitiis, est dives humilis spiritu: et nihil habens quasi dives, est pauper superbus mentis affectu. Nobilis ergo inopia est mentis humilitas, et ineptae divitiae sunt animorum enormitas. Providendum ergo pauperibus est, ut semetipsos quales sint intelligant: et quia rebus consequi quod capiunt non valent, mentis tumore superbire desinant.