|
5. Filius Dei non factus nec minor a Patre. Creare et condere
idem. Filius Dei cur factus homo. Contra Manichaeorum haeresim.
Totus homo susceptus a Verbo. Nativitas Christi ex femina. Contra
Manichaeos. Quamobrem unigenitus Filius Dei, neque factus est a
Patre; quia sicut dicit evangelista, Omnia per ipsum facta sunt
(Joan. I, 3): neque ex tempore genitus: quoniam sempiterne
Deus sapiens, sempiternam secum habet sapientiam suam: neque impar
est Patri, id est, in aliquo minor; quia et Apostolus dicit, Qui
cum in forma Dei esset constitutus, non rapinam arbitratus est esse
aequalis Deo (Philipp. II, 6). Hac igitur fide catholica et
illi excluduntur qui eumdem dicunt Filium esse qui Pater est; quia et
hoc Verbum apud Deum esse non posset nisi apud Patrem Deum, et
nulli est aequalis qui solus est. Excluduntur etiam illi qui creaturam
esse dicunt Filium, quamvis non talem, quales sunt caeterae
creaturae. Quantamcumque enim creaturam dicant, si creatura est,
condita et facta est. Nam idem est condere, quod creare: quanquam in
latinae linguae consuetudine dicatur aliquando creare, pro eo quod est
gignere; sed graeca discernit. Hoc enim dicimus creaturam, quod illi
KTISMA vel KTISIN vocant: et cum sine ambiguitate loqui
volumus, non dicimus, creare; sed, condere. Ergo si creatura est
Filius, quamlibet magna sit, facta est. Nos autem in eum credimus
per quem facta sunt omnia, non in eum per quem facta sunt caetera:
neque enim hic aliter accipere possumus omnia, nisi quaecumque sunt
facta.
6. Sed quoniam Verbum caro factum est, et habitavit in nobis
(Joan. I, 14); eadem Sapientia quae de Deo genita est,
dignata est etiam in hominibus creari . Quo pertinet illud, Dominus
creavit me in principio viarum suarum (Prov. VIII, 22).
Viarum enim ejus principium caput est Ecclesiae, quod est Christus
homine indutus, per quem vivendi exemplum nobis daretur, hoc est via
certa qua perveniremus ad Deum. Non enim redire potuimus nisi
humilitate, qui superbia lapsi sumus, sicut dictum est primae nostrae
creaturae, Gustate, et eritis tanquam dii (Gen. III, 5).
Hujus igitur humilitatis exemplum, id est, viae qua redeundum fuit,
ipse Reparator noster in se ipso demonstrare dignatus est, qui non
rapinam arbitratus est esse aequalis Deo, sed semetipsum evacuavit,
formam servi accipiens (Philipp. II, 6, 7); ut crearetur homo
in principio viarum ejus, Verbum per quod facta sunt omnia.
Quapropter secundum id quod unigenitus est, non habet fratres:
secundum id autem quod primogenitus est, fratres vocare dignatus est
omnes qui post ejus et per ejus primatum in Dei gratiam renascuntur per
adoptionem filiorum (Luc. VIII, 21), sicut apostolica
disciplina commendat (Hebr. II, 11). Naturalis ergo Filius
de ipsa Patris substantia unicus natus est, id existens quod Pater
est ; Deus de Deo, Lumen de Lumine: nos autem non lumen
naturaliter sumus, sed ab illo Lumine illuminamur, ut sapientia
lucere possimus. Erat enim, inquit, Lumen verum, quod illuminat
omnem hominem venientem in hunc mundum (Joan. I, 9). Addimus
itaque fidei rerum aeternarum etiam temporalem dispensationem Domini
nostri, quam gerere nobis et ministrare pro nostra salute dignatus
est. Nam secundum id quod unigenitus est Dei Filius, non potest
dici, Fuit et Erit; sed tantum, Est: quia et quod fuit, jam non
est; et quod erit, nondum est. Ille ergo est incommutabilis sine
conditione temporum et varietate. Nec aliunde arbitror manare illud
quod famulo suo Moysi tale nomen suum insinuavit. Nam cum ab eo
quaereret, si se populus ad quem mittebatur contemneret, a quo se
diceret esse missum; responsum dicentis accepit, Ego sum qui sum.
Deinde subjunxit, Haec dices filiis Israel, Qui est, misit me ad
vos (Exod. III, 14).
7. Ex quo jam spiritualibus animis patere confido, nullam naturam
Deo esse posse contrariam. Si enim ille est, et de solo Deo proprie
dici potest hoc verbum (quod enim vere est, incommutabiliter manet;
quoniam quod mutatur, fuit aliquid quod jam non est, et erit quod
nondum est), nihil ergo habet Deus contrarium. Si enim quaereretur
a nobis quid sit albo contrarium, responderemus nigrum: si quaereretur
quid sit calido contrarium, responderemus frigidum: si quaereretur
quid sit veloci contrarium , responderemus tardum; et quaecumque
similia. Cum autem quaeritur quid sit contrarium ei quod est, recte
respondetur quod non est.
8. Sed quoniam per temporalem, ut dixi, dispensationem, ad nostram
salutem et reparationem, operante Dei benignitate, ab illa
incommutabili Dei Sapientia natura mutabilis nostra suscepta est,
temporalium rerum salubriter pro nobis gestarum adjungimus fidem,
credentes in eum Dei Filium qui natus est per Spiritum sanctum ex
virgine Maria. Dono enim Dei, hoc est, sancto Spiritu concessa
nobis est tanta humilitas tanti Dei, ut totum hominem suscipere
dignaretur in utero virginis, maternum corpus integrum inhabitans,
integrum deserens . Cui temporali dispensationi multis modis
insidiantur haeretici. Sed si quis tenuerit catholicam fidem, ut
totum hominem credat a Verbo Dei esse susceptum, id est corpus,
animam, spiritum, satis contra illos munitus est. Quippe cum ista
susceptio pro salute nostra sit gesta, cavendum est ne cum crediderit
aliquid nostrum non pertinere ad istam susceptionem, non pertineat ad
salutem. Et cum homo excepta forma membrorum, quae diversis generibus
animantium diversa tributa est, non distet a pecore nisi rationali
spiritu, quae mens etiam nominatur; quomodo sana est fides qua
creditur quod id nostrum susceperit Dei Sapientia quod habemus commune
cum pecore, illud autem non susceperit quod illustratur luce
sapientiae, et quod hominis proprium est?
9. Detestandi autem etiam illi sunt, qui Dominum nostrum Jesum
Christum matrem Mariam in terris habuisse negant, cum illa
dispensatio utrumque sexum, et masculinum et femininum honoraverit, et
ad curam Dei pertinere monstraverit, non solum quem suscepit, sed
illum etiam per quem suscepit, virum gerendo, nascendo de femina.
Nec nos ad negandam Christi matrem cogit, quod ab eo dictum est,
Quid mihi et tibi est, mulier? nondum venit hora mea (Joan. II,
4). Sed admonet potius ut intelligamus secundum Deum non eum
habuisse matrem, cujus majestatis personam parabat ostendere aquam in
vinum vertendo. Quod autem crucifixus est, secundum hominem
crucifixus est; et illa erat hora, quae nondum venerat, quando dictum
est, Mihi et tibi quid est? nondum venit hora mea, id est, qua te
cognoscam. Tunc enim ut homo crucifixus cognovit hominem matrem, et
dilectissimo discipulo humanissime commendavit (Id. XIX, 26,
27). Nec illud nos moveat, quod cum ei nuntiaretur mater ejus, et
fratres, respondit, Quae mihi mater, aut qui fratres, etc.
(Matth. XII, 48)? Sed potius doceat ministerium nostrum,
quo verbum Dei fratribus ministramus, parentes cum impediunt, non eos
debere cognosci. Nam si propterea quisque putaverit non eum habuisse
matrem in terris, quia dixit, Quae mihi mater? cogatur necesse est
et Apostolos negare habuisse patres in terris, quoniam praecepit eis
dicens: Nolite vobis patrem dicere in terris; unus est enim Pater
vester qui in coelis est (Id. XXXIII, 9).
10. Nec nobis fidem istam minuat cogitatio muliebrium viscerum, ut
propterea recusanda videatur talis Domini nostri generatio, quod eam
sordidi sordidam putant. Quia et stultum Dei sapientius esse
hominibus (I Cor. I, 25), et omnia munda mundis (Tit. I,
15), verissime Apostolus dicit. Debent igitur intueri, qui hoc
putant, solis hujus radios, quem certe non tanquam creaturam Dei
laudant, sed tanquam Deum adorant , per cloacarum fetores et
quaecumque horribilia usquequaque diffundi, et in his operari secundum
naturam suam, nec tamen inde aliqua contaminatione sordescere, cum
visibilis lux visibilibus sordibus sit natura conjunctior: quanto minus
igitur poterat pollui Verbum Dei, non corporeum neque visibile, de
femineo corpore, ubi humanam carnem suscepit cum anima et spiritu,
quibus intervenientibus habitat majestas Verbi ad humani corporis
fragilitate secretius? Unde manifestum est nullo modo potuisse Verbum
Dei maculari humano corpore, quo nec ipsa anima humana maculata est.
Non enim cum regit corpus atque vivificat, sed cum ejus bona mortalia
concupiscit, de corpore anima maculatur. Quod si animae maculas illi
vitare vellent, haec mendacia potius et sacrilegia formidarent.
|
|
