|
44. Et dixit Deus, Ejiciant aquae reptilia animarum vivarum, et
volatilia volantia super terram sub firmamento coeli. Et sic factum
est. Ea quae natantia sunt animalia, reptilia sunt appellata; quia
pedibus non ambulant. An quia sunt alia quae sub aqua in terra
repunt? An sunt pennata in aquis, sicut pisces qui squamas habent,
vel alii qui non habent, sed tamen pennis nituntur? Qui utrum inter
volatilia hoc loco numerandi sint, dubitari potest. Nam et ipsa
volatilia cur aquis tribuerit, non aeri, nonnulla quaestio est. Non
enim has aves tantum hic accipere possumus, quibus aquae familiares
sunt, quales mergi, et anates, et quaecumque hujusmodi. Nam si de
his tantum dixisset, non praetermitteret alio loco de aliis avibus
dicere, inter quas nonnullae usque adeo ab aquis remotae sunt, ut ne
bibant quidem. Nisi forte istum aerem terris contiguum, quoniam se
humidum etiam serenissimis noctibus rore testatur, aquam vocavit, quia
et in nubem cogitur. Nubes autem aqua est, quod omnes sentiunt quibus
contingit in montibus inter nubila, vel etiam in campis inter nebulas
ambulare. In hoc quippe aere volare aves dicuntur. Nam in illo
sublimiore atque puriore, qui vere aer ab omnibus appellatus est,
nequeunt: non enim earum pondus tenuitate sua sustinet. In illo autem
neque nubes concrescere asseruntur, neque aliquid procellosum
existere: quippe ubi ventus adeo nullus est, ut in vertice Olympi
montis, qui spatia hujus humidi aeris excedere dicitur, quaedam
litterae in pulvere solere fieri perhibeantur, et post annum integrae
atque illaesae inveniri ab iis qui solemniter memoratum montem
ascendebant.
45. Quapropter non absurde existimari potest firmamentum coeli in
divinis Scripturis usque ad haec spatia vocari, ut et ille aer
tranquilli simus et sincerissimus ad firmamentum pertinere credatur.
Hoc enim nomine firmamenti, ipsa tranquillitas et magna pars rerum
significari potest. Unde etiam illud dici pluribus in Psalmis
existimo: Et veritas tua usque ad nubes (Psal. XXXV, 6; et
LVI, 11). Nihil est enim firmius et serenius veritate. Nubes
autem sub ista sincerissimi aeris regione concrescunt. Quod quanquam
figurate dictum accipiatur, ex his tamen rebus scriptum est, quae
habent ad haec quamdam similitudinem; ut corporea creatura constantior
et purior, quae a summitate coeli usque ad nubes est, veritatis
figuram recte habere videatur, id est usque ad aerem caliginosum et
procellosum et humidum. Ergo volatilia volantia super terram sub
firmamento coeli, convenienter sunt aquis attributa; quia non
inconvenienter aer iste aqua nominatur. Hinc etiam intelligi datur de
aere nihil dictum esse, quomodo vel quando sit factus, quia iste aer
nomine aquarum tenetur, ille autem nomine firmamenti; atque ita nullum
elementum praetermissum est.
46. Sed fortasse quis dicat, Si eo quod dictum est, Congregetur
aqua, intelligimus aquam esse factam ex illa confusione materiae, hanc
autem congregationem mare appellavit Deus; quomodo ibi possumus hunc
aerem intelligere factum, quod mare non dicitur, etiam si aqua dici
potest? Quamobrem mihi videtur in eo quod dictum est, appareat
arida, non solum speciem terrae, sed etiam hujus aeris crassioris esse
insinuatam. Per hunc enim terra illuminatur, ut perspicua nobis sit.
In uno ergo verbo, quo dictum est, appareat, intimata sunt omnia
sine quibus apparere non posset; id est et species ejus, et nudatio ab
aquis, et aeris superfusio, per quem in ea lumen a superiore mundi
parte transmittitur. An potius in eo quod scriptum est, Congregetur
aqua, species hujus aeris commendatur, quia cum iste aer condensatur,
hanc aquam videtur efficere? Coactionem itaque in densitatem,
congregationem aquae fortasse appellavit, ut mare fieret; ut id quod
non congregatum, id est non spissatum superfertur, aqua sit, quae
aves volantes possit sustinere, utrique nomini accommodata, ut vocari
possit et aqua subtilior, et aer crassior. Sed quando quaeritur cur
sit iste factus, non dicitur. An forte verum est, quod quidam
volunt, humidis exhalationibus maris et terrae has auras effici ita
crassiores aere illo superiore ac liquido, ut gestandis volatibus avium
sint accommodatae; ita porro teneriores iis aquis, quibus corpus
abluitur, ut earum comparatione siccae atque aeriae sentiantur? Et
quia de terra et mari jam dictum erat, quid opus erat dicere de
exhalationibus earum, id est aquis avium, cum illum aerem purissimum
et tranquillissimum firmamento attributum intellexeris.
47. Nam neque de fontibus et fluminibus dictum est quomodo facta
sint. Qui enim scrupulosius ista quaerunt et disserunt, aethereo
superlapsu de mari dulcem invisibiliter dicunt extrahi vaporem, his
videlicet ascensionibus quas nullo modo sentire possumus: inde
conglobari nubes; atque ita terram imbribus madefactam antris
occultioribus instillare atque insudare tantum, quantum coactum et per
diversos tramites lapsum erumpat in fontes, sive parvos, sive
gignendis fluminibus idoneos. Cujus rei documenta esse volunt, quod
marinarum aquarum decoctarum vapor sinuato cooperculo exceptus, humorem
dulcem gustantibus exhibet. Et omnibus fere manifestum est diminutos
fontes inopiam sentire pluviarum. Attestatur et divina historia, cum
Elias tempore ariditatis imorem posceret: jussit enim, cum ipse
oraret, ut puer suus ad mare attenderet; unde cum videret oriri
perparvam nubeculam, pluviam Regi sollicito adesse nuntiavit, qua mox
etiam fugiens irrigatus est (III Reg. XVIII, 43, 44).
Et David dicit: Domine, qui advocas aquam maris, et effundis eam
super faciem terrae (Ex Amos V, 8, et IX, 6). Quapropter
mari nominato, de aliis aquis superflue diceret, sive istis
roriferis, quae tenuitate auras volantibus avibus praebent, sive
fontium ac fluminum; si et illae exhalationibus fiunt, et istae
reciprocis imbribus, quos terra sorbet, emanant.
|
|
