|
48. Ejiciant aquae reptilia animarum vivarum. Cur additum est
vivarum? An possunt esse animae, nisi vivant? An istam
manifestiorem vitam commendare voluit, quae inest animalibus
sentientibus, quoniam stirpes ea carent? Et volatilia volantia super
terram sub firmamento coeli. Si volatilia non volant in illo purissimo
aere, ubi nulla nubila oriuntur, hinc manifestum est ad firmamentum
eum pertinere; quia sub firmamento coeli dictum est volatilia volare
super terram. Et sic factum est. Ordo ille servatur. Ideoque
subjungitur sicut in caeteris, excepta luce, quae prior facta est.
49. Et fecit Deus cetos magnos, et omnem animam animalium
repentium, quae ejecerunt aquae secundum genus eorum, et omne volatile
pennatum secundum genus suum. Meminerimus sane secundum suum genus,
de iis creaturis dici, quae seminali propagine reparantur: nam de
herbis jam hoc, et de arboribus dictum est. Et omne volatile
pennatum. Cur additum est pennatum? An potest esse volatile quod
pennas non habeat? sed si potest, numquid hoc genus fecit Deus;
quandoquidem non invenitur ubi sit factum? an omnino potest quidquam
volare sine pennis? Nam et vespertiliones, et locustae, et muscae,
et si quid hujusmodi est quod plumis careat, pennis non caret. Sed
pennatum additum est, ne solas aves intelligeremus; quoniam pisces
pennati sunt, et super terram volant infra aquas: ideo non dictum
est, aves; sed, volantia generaliter et volatile pennatum. Et vidit
Deus quia bonum est. Et hic sicut in caeteris locis intelligendum.
50. Et benedixit ea, dicens: Crescite, et multiplicamini, et
replete aquas maris; et volatilia multiplicentur super terram.
Benedictionem ad fecunditatem valere voluit, quae in successione
prolis apparet, ut ea benedictione, quia infirma et mortalia creata
sunt, genus suum nascendo custodiant. Sed cum etiam stirpes nascendo
teneant similitudinem praetereuntium, cur eas non benedixit? An quia
sensu carent, qui rationi vicinus est? Non enim vacat fortasse, quod
secunda persona utitur Deus in benedicendo, ut haec animantia
compellet quodammodo tanquam audientia dicendo, Crescite, et
multiplicamini, et implete aquas maris; nec tamen in eadem persona
usque ad finem benedictionis venitur: sequitur enim, Et volatilia
multiplicentur super terram; non dixit, Multiplicamini super terram.
Nisi forte hoc ipso significatur sensum animantium non adeo vicinum
esse rationi, ut perfecte possit accipere compellantem, sicut quae
intelligunt, atque uti ratione possunt.
51. Et factum est sic. Hic plane quivis tardus jam evigilare
debet, ut intelligat quales isti dies enumerentur. Cum enim certos
seminum numeros Deus animantibus dederit, servantes miram certo ordine
constantiam, ut certo dierum numero, pro suo quoque genere, et
concepta utero gerant, et edita ova calefaciant; cujus naturae
institutio Dei sapientia conservatur, quae tendit a fine usque ad
finem fortiter, et disponit omnia suaviter (Sap. VIII, 1):
quomodo uno die potuerunt et concipere, et utero gravescere, et parta
vaporare atque nutrire, et implere aquas maris, et multiplicari super
terram? Ita enim subjungitur, Et sic factum est; ante vesperae
adventum. Sed nimirum cum dicit, Facta est vespera; materiam
informem commemorat: cum autem dicit, Factum est mane; speciem,
quae ipsa operatione impressa est materiae: mane enim post operationem
transactum diem concludit. Non tamen dixit Deus, Fiat vespera,
vel, fiat mane: commemoratio est enim rerum factarum brevissima,
significatis per vesperam et mane materia et specie, quae utique Deum
fecisse jam dictum erat: cum ipsum defectum tamen, id est cum de
specie ad materiam et ad nihilum tenditur, si hoc noctis nomine recte
insinuatum putamus, non dixerit factum, sed tamen ordinatum a Deo,
cum ait superius, Divisit Deus inter lucem et tenebras: ut vesperae
vocabulo significetur informis materia, quae quamvis ex nihilo facta
est, est tamen et habet capacitatem specierum atque formarum. Accipi
etiam potest tenebrarum nomine ipsum omnino nihilum, quod non fecit
Deus, et unde fecit quaecumque facere pro sua ineffabili bonitate
dignatus est, cum sit omnipotens, qui etiam de nihilo tanta fecit.
52. Et facta est vespera, et factum est mane dies quintus. Hic
postquam dixit, Et sic factum est, non subdidit sicuti solet
exsecutionem, quasi iterum facta sint; jam enim superius dictum erat.
Nec ea benedictione, quae ad gignendam prolem pertinet, aliqua nova
natura fabricabatur; sed quae facta erant per successionem,
conservabantur. Et ideo nec illud dictum est, Et vidit Deus quia
bonum est: jam enim res ipsa placuerat, quae tantum servanda erat in
fetibus. Nihil hic itaque repetitum est, nisi quod ait, Et factum
est sic; statimque subjectum de vespera et mane: quibus nominatis,
transacta opera de informi materia et specie quae imponitur,
significari dictum est. Nisi forte aliquid melius atque sublimius
occurrit quaerentibus.
53. Et dixit Deus, Ejiciat terra animam vivam secundum suum
genus; quadrupedum, et serpentium, et bestiarum terrae secundum
genus, et pecora secundum genus. Et factum est sic. Cum dictum
fuerit animam, cur additum sit vivam; et quid sit secundum genus; et
de solita conclusione qua dicitur, et factum est sic, sicut superius
tractatum est, consideranda et accipienda sunt. Cum autem in latina
lingua nomine bestiarum omne irrationale animal generaliter
significetur; hic tamen distinguendae sunt species, ut quadrupedes
accipiamus omnia jumenta; serpentes, omnia repentia; bestias vel
feras, omnia quadrupedia indomita; pecora vero, quadrupedia quae non
operando adjuvant, sed dant aliquem fructum pascentibus.
|
|
