|
32. Quae cum ita sint, pertinet corporis sensus ad visa
corporalia, qui per quinque quasi rivulos distanter valentes
distribuitur: cum illud quod est subtilissimum in corpore, et ob hoc
animae vicinius quam caetera, id est lux, primum per oculos sola
diffunditur, emicatque in radiis oculorum ad visibilia contuenda;
deinde mixtura quadam, primum cum aere puro, secundo cum aere
caliginoso atque nebuloso, tertio cum corpulentiore humore, quarto cum
terrena crassitudine, quinque sensus cum ipso, ubi sola excellit,
oculorum sensu efficit: sicut in libro quarto, itemque in septimo
disseruisse me recolo. Est autem hoc coelum oculis conspicuum, unde
luminaria et sidera effulgent, excellentius utique omnibus corporeis
elementis, sicut oculorum sensus excellit in corpore. Quia vero
spiritus omnis omni est corpore sine dubitatione praestantior, sequitur
ut non loci positione, sed naturae dignitate praestantior sit natura
spiritualis isto corporeo coelo, etiam illa ubi rerum corporalium
exprimuntur imagines.
33. Hic existit quiddam mirabile, ut cum prior sit corpore
spiritus, et posterior corporis imago quam corpus, tamen quia illud
quod tempore posterius est, fit in eo quod natura prius est,
praestantior sit imago corporis in spiritu, quam ipsum corpus in
substantia sua. Nec sane putandum est facere aliquid corpus in
spiritu, tanquam spiritus corpori facienti, materiae vice subdatur.
Omni enim modo praestantior est qui facit, ea re de qua aliquid
facit; neque ullo modo spiritu praestantius est corpus; imo perspicuo
modo spiritus corpore. Quamvis ergo prius videamus aliquod corpus,
quod antea non videramus, atque inde incipiat imago ejus esse in
spiritu nostro, quo illud cum absens fuerit recordemur: tamen eamdem
ejus imaginem non corpus in spiritu, sed ipse spiritus in seipso facit
celeritate mirabili, quae ineffabiliter longe est a corporis
tarditate; cujus imago mox ut oculis visum fuerit, in spiritu videntis
nullius puncti temporalis interpositione formatur. Itemque in auditu,
nisi auribus perceptae vocis imaginem continuo spiritus in seipso
formaret, ac memoria retineret, ignoraretur secunda syllaba utrum
secunda esset, cum jam prima utique nulla esset, quae percussa aure
transiisset: ac sic omnis locutionis usus, omnis cantandi suavitas,
omnis postremo in actibus nostris corporalis motus dilapsus occideret;
neque ullum progressum nancisceretur, si transactos corporis motus
memoriter spiritus non teneret, quibus consequentes in agendo
connecteret. Quos utique non tenet, nisi imaginaliter a se factos in
se. Ipsarum etiam futurarum motionum imagines praeveniunt fines actuum
nostrorum. Quid enim agimus per corpus, quod non cogitando
praeoccupaverit spiritus, omniumque visibilium operum similitudines in
seipso primitus viderit, et quodammodo disposuerit?
|
|
